Mới đầu tuần này, 15 trẻ bị nhiễm HIV/AIDS do Trung tâm Mai Hoà nuôi dưởng đã phải rời Trường Tiểu học An Nhơn Đông – Huyện Củ Chi trong ngày nhập học đầu tiên, do phản ứng dử dội và gay gắt của các phụ huynh có con học ở trường này.

Liệu chính sách “trẻ em bị nhiễm HIV/AIDS được học tập bình đẳng với các học sinh khác tại các cơ sở giáo dục”, của nhà nước có vượt qua được rào cản “kỳ thị” của cộng đồng hay không?

Phản ứng của phụ huynh

Ngay ngày đầu khai giảng năm học mới, 85% phụ huynh đã nộp đơn đăng ký nhập học cho con ở Trường Tiểu Học An Nhơn Đông – Huyện Củ Chi xin rút lại hồ sơ với lý do là có 15 học sinh là những em bị nhiểm HIV/AIDS được các sơ của Trung Tâm Nuôi Dưởng Trẻ Nhiễm HIV Mai Hòa đưa đến trường này nhập học.

Trung Tâm Mai Hòa chính thức được thành lập ở Củ Chi từ năm 2001, dưới sự điều hành trực tiếp của dòng tu Công Giáo Nữ Tử Bác Ái Vinh Sơn Phao Lồ.

Trung Tâm được thành lập để đáp lại tiếng kêu của những người bị nhiễm HIV/AIDS bước vào giai đoạn cuối, sống lang thang vật vờ trên vỉa hè, và để giúp họ sống trong nhân phẩm vào những ngày cuối đời.

Mới đầu Trung Tâm chỉ nhận người lớn, nhưng đến năm 2004 Trung Tâm bắt đầu đón các trẻ em vì nhu cầu của các trẻ bị nhiễm HIV mồ côi không nơi nương tựa.  

Sơ ơi, sao ba mẹ các bạn lại giận dữ với tụi con, sao ba mẹ các bạn không cho tụi con đi học, tụi con đâu có làm gì sai?

Các cháu bé bị nhiễm HIV

Có người cho rằng trẻ nhiễm HIV/AIDS có quyền đến trường như bao đứa trẻ bình thường khác. Song không ít người lo ngại, trẻ nhiễm HIV/AIDS sẽ có những manh động gây tổn thương, hoặc làm lây nhiễm cho những đứa trẻ khác.

“Thà cho con nghỉ học chứ không để ngồi cùng lớp với mấy đứa sida”, đó là phản ứng gay gắt của nhiều phụ huynh đã gây xáo động không khí tựu trường ở Trường Tiểu Học An Nhơn Đông.

Trao đổi với phóng viên VNExpress, bà Cao Thị Gái, Phó Chủ Tịch - Huyện Củ Chi , thừa nhận: “Đã có hai văn bản gửi đến trường trước năm học mới với yêu cầu nhận 15 trẻ từ Trung Tâm Mai Hòa và cũng đã nhiều lần tuyên truyền vận động người dân nhưng phản ứng sáng nay của phụ huynh là quá gay gắt.”

Những đứa trẻ vô tội.

Tuy nhiên, trước áp lực của phụ huynh học sinh, Ban Giám Hiệu nhà trường đành phải cho 15 học sinh bất hạnh này ra về. Niềm vui mừng lần đầu được đến trường nhanh chóng bị dập tắt trong sự ngơ ngác và tủi thân của các em.

Sơ Bảo ở Trung Tâm Mai Hoà kể lại rằng các cháu hỏi: “Sơ ơi, sao ba mẹ các bạn lại giận dữ với tụi con, sao ba mẹ các bạn không cho tụi con đi học, tụi con đâu có làm gì sai?” Sơ Bảo nói thêm: “Nhiều cháu bỏ cả cơm, chỉ biết khóc...”

 Một em nói: "Chúng con hoàn toàn lành lặn, chúng con đã được dạy rất kỹ cách không để ảnh hưởng tới các bạn khác. Nhưng sáng nay, cha mẹ các bạn đã làm chúng con sợ."

Sơ Diễm, người đã đưa các em đến trường, kể lại:

"Các cháu về, chúng nó buồn, chúng nó khóc. Cuối cùng người ta quyết định là: Thôi, hiện giờ thì cứ cho các em học ở trong Trung Tâm, rồi người ta sẽ điều phối giáo viên tới. Thì các em mới trả lời rằng năm ngoái chúng em cũng nhận được những sự hứa như vậy, mà thực sự thì chúng em không có được một sự hỗ trợ nào hết".

Người ta mới nói rằng năm nay người ta không có hứa suông đâu. Ban Giám Hiệu nhà trường thì họ sẵn sàng, họ theo chỉ thị của nhà nước thôi. Nhưng mà bây giờ trước tình trạng của người dân như vậy, cái trường bây giờ cũng chưa ổn định."

Nạn kỳ thị của cộng đồng đã đẩy trẻ bị nhiễm HIV ra ngoài trường học. Chị Nguyễn Thị Nguyệt, Trưởng nhóm Nắng Mai ở Quận Thủ Đức, nơi tập hợp các bạn tuyên truyền và giúp đỡ người nhiễm HIV, cho biết có trẻ nhiễm bị HIV phải trải qua nhiều lần đi xin học mới được tiếp nhận.

Nhiều trường tiếp nhận em, nhưng khi biết được cha qua đời vì bệnh AIDS, họ đã trả về cho mẹ.

Chị Nguyệt

Chị Nguyệt kể: “Nhiều trường tiếp nhận em, nhưng khi biết được cha qua đời vì bệnh AIDS, họ đã trả về cho mẹ. Đến khi thấy con bị kỳ thị, mẹ xin con đến trường khác và nói "cha qua đời vì bệnh lao" trường mới tiếp nhận cháu.”

Chị Trần Thị Thu Trâm, thuộc Trung Tâm Dạy Trẻ Nhiễm HIV Tam Bình, nói: “Hiện có 22 em ở Trung Tâm theo học chương trình tiểu học ở các trường phổ thông. Hầu hết các em đều có học lực và hạnh kiểm khá, giỏi, chỉ có điều còn không ít ánh mắt của phụ huynh  vẫn kỳ thị với các em”.

Câu nói của bé Vinh, 7 tuổi, ở Đồng Nai: “Con biết mình sẽ không sống được lâu, hãy cho con được đến học ở trường như các bạn bình thường cùng trang lứa. Con hứa sẽ không làm lây bệnh cho ai hết”, khiến nhiều người nghe phải ngậm ngùi.

Trách nhiệm thuộc về ai?

Tiến sĩ Lê Trường Giang, Phó Chủ Tịch Thường Trực - Ủy Ban Phòng Chống AIDS TPHCM, nói: “Các em có quyền đến trường. Rất tiếc là không ít phụ huynh không chấp nhận cho con em mình học chung với trẻ nhiễm HIV.”

Ông nói thêm: “Chính sự đồng thuận của mọi người trong cộng đồng sẽ giúp các cháu không bị nỗi đau kỳ thị giết chết trước khi nỗi đau do bệnh tật hành hạ.”

Về khả năng lây bệnh trong trường học, ông Giang cho biết: “Những tiếp xúc thông thường không thể khiến trẻ lành bị lây bệnh từ bạn học.”

Con biết mình sẽ không sống được lâu, hãy cho con được đến học ở trường như các bạn bình thường cùng trang lứa. Con hứa sẽ không làm lây bệnh cho ai hết.

Bé Vinh, 7 tuổi

Ông Nguyễn Văn Trung, Giám Đốc - Trung Tâm Nuôi Dạy Trẻ Mồ Côi Tam Bình, giải bày: “Thương lắm những đứa trẻ ở độ tuổi lẽ ra phải được đến trường, lại phải ngơ ngác không hiểu sao mình bị từ chối. Người lớn không dám nói thật vì sao chúng bị kỳ thị.”

Sơ Diễm ở Trung Tâm Mai Hoà đề cập đến vai trò của công tác thông tin trong cộng đồng, cho quần chúng hiểu biết về căn bệnh thế kỷ này:

"Điều chúng em chỉ ước mong là làm sao việc truyền thông được chín muồi hơn, và việc Đài Phát Thanh của Huyện Củ Chi này phát mỗi ngày sáng chiều, để cho người dân ý thức hơn, đặc biệt là người ở nông thôn vì thứ nhất là tiếp cận với truyền thống ít hơn ở thành phố, cho nên chúng em nghĩ là đi truyền thông cho những người dân để họ biết nhiều hơn về HIV là quan trọng."

Theo số liệu của Ủy Ban Phòng Chống AIDS/TPHCM, thành phố này hiện có khoảng 60.000 trẻ nhiễm HIV và nghi nhiễm.

Trong khi đó, lượng trẻ được các trung tâm, nhà mở cưu mang chỉ mới vào khoảng 7%. Hầu hết các em đều khao khát được đi học cùng chúng bạn, nhưng con đường đến trường của các em còn quá chông chênh khi mà sự kỳ thị từ cộng đồng vẫn còn rất lớn.