Thanh Quang tìm hiểu những thuận lợi và khó khăn đó, và được ông Diệp Thành Kiệt, Phó Chủ Tịch Hội Thêu Đan, Dệt May TPHCM, trước hết cho biết về thương hiệu dệt may VN trên thương trường thế giới hiện giờ.

Đảm bảo chất lượng và uy tín

Ông Diệp Thành Kiệt : Hiện nay chúng tôi có thể nhìn nhận một cách tổng quan là như thế này, tức là cái sản phẩm dệt may VN càng ngày thế giới người ta càng nhận biết được. Nhận biết được cái sản phẩm của VN không chỉ về số lượng, dĩ nhiên số lượng hiện nay có tăng hơn, nhưng mà cái trên thế giới người ta nhận diện được sản phẩm của VN là ở phẩm chất (quality) của nó, đó là một.

Trên thế giới người ta nhận diện được sản phẩm của VN là ở phẩm chất (quality) của nó.

Ông Diệp Thành Kiệt

Cái thứ hai là VN còn là một đất nước áp dụng chính sách trách nhiệm xã hội tương đối tốt so với một số nước cũng trong ngành xuất khẩu dệt may. Chính vì vậy cho nên những khách hàng tiêu thụ ở một số nước như là Hoa Kỳ và Châu Âu người ta đánh giá cao.

Chưa chủ động được nguồn nhiên liệu 

Thanh Quang : Mặt thuận lợi là như vậy, thế còn những khó khăn của ngành dệt may VN thì sao, thưa ông?

Ông Diệp Thành Kiệt : Ngành dệt may VN thì hiện nay vẫn còn đối đầu với khá nhiều cái khó khăn. Cái khó khăn lớn nhứt  tức là ở Việt Nam thì hiện nay chưa chủ động được cái nguồn nguyên liệu, cho nên hầu hết chúng ta vẫn phải nhập nguyên liệu từ các nước khác như Đài Loan, các nước ASEAN, kể cả một số phải nhập từ Trung Quốc.

Mặc dù là hiện nay ở trong nước thì cũng đang có những nỗ lực trong ngành dệt, rồi ngành kéo sợi, và kể cả hiện nay thì đang thành lập cái trung tâm phụ liệu để tạo sự chủ động nguyên liệu, nhưng mà thực sự theo đánh giá của chúng tôi thì so với các nước đứng ở trên VN, từ hạng 1 đến hạng 8, thật ra thì chúng ta vẫn còn thua xa.

Đặc biệt về tính chủ động thì chúng ta vẫn thua xa Trung Quốc, vẫn thua xa Thái Lan, và thậm chí về tính chủ động thì chúng ta chỉ ngang với Indonesia và Bangladesh mà thôi.

Cái khó khăn lớn nhứt  tức là ở Việt Nam thì hiện nay chưa chủ động được cái nguồn nguyên liệu, cho nên hầu hết chúng ta vẫn phải nhập nguyên liệu từ các nước khác.

Ông Diệp Thành Kiệt

Thanh Quang : Thưa ông, còn những yếu tố trong nước như là khó khăn về tài chính, rồi nạn lạm phát, v.v. ảnh hưởng như thế nào trên hoạt dộng dệt may VN ạ ?

Ông Diệp Thành Kiệt : Trong năm vừa qua tình hình lạm phát ở VN cũng đã làm cho giá nhân công chúng ta tăng lên, chi phí tăng lên, do đó các doanh nghiệp VN sẽ phải đối đầu với tình hình làm hiệu quả đang càng ngày càng thấp đi.

Và một số doanh nghiệp thì cũng đã có chuyển đổi sang phương thức mua bán thì cũng đang gặp một số khó khăn do bị thắt chặt về tiền tệ nên không thể vay vốn được để có thể mua nguyên liệu từ nước ngoài. Dĩ nhiên tình hình đang có chiều hướng tốt lên dần và chính phủ thì cũng đã có những chính sách để hỗ trợ về xuất khẩu và đặc biệt là lãnh vực ngân hàng thì ngân hàng cũng đang nới rộng dần cho các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu. Đó cũng là những tín hiệu tốt. 

Thanh Quang : Thế còn phía Hoa Kỳ thì sao? Là một thị trường lớn tiêu thụ hàng dệt may của Việt Nam, Hoa Kỳ có thể gây khó khăn thế nào cho ngành dệt may VN không ạ?

Khách hàng luôn khắt khe với chất lượng

Ông Diệp Thành Kiệt : Hiện nay thị trường Hoa Kỳ vẫn tiếp tục áp dụng cái cơ chế giám sát đối với hàng dệt may VN và có khả năng là sang năm chính quyền mới của Hoa Kỳ có thể họ sẽ có những thắt chặt hơn vì như chúng ta biết hiện nay Hoa Kỳ cũng đã gặp những khó khăn nhứt định, cho nên họ cũng sẽ có những biện pháp để họ bảo hộ cái sản xuất của họ, đặc biệt là đối với một số mặt hàng có thể gây khó khăn, thí dụ như chúng ta dệt may thì mặc dù người ta không trực tiếp cạnh tranh, tuy nhiên xuất khẩu của chúng ta tăng lên thì nó làm cho những nước ở Trung Mỹ sẽ gặp khó khăn và do đó cái tiêu thụ vải do Hoa Kỳ sản xuất cũng gặp khó.

Cho nên chính sách hiện nay đang có như vậy cho nên Bộ Công Thương VN đã có giải pháp là sẽ kiểm soát chính cái categories xuất vào Hoa Kỳ và kiểm soát bằng phương thức cấp CO. Việc cấp CO bắt đầu từ 1 Tháng Mười là thực hiện và sẽ kéo dài đến 30 Tháng Sáu của năm sau để kiểm soát chính cái mặt hàng.

Mặt hàng này hiện nay theo đánh giá của Bộ Thương Mại và Hiệp Hội Dệt May VN thì đang có dấu hiệu là xuống giá và dấu hiệu là giá đang có xu hướng đi xuống cho nên phải kiểm soát để bảo đảm, tránh cái việc bị Hoa Kỳ ghép vào cái chuyện mình bán phá giá.

Một cái khó khăn nữa là, chúng tôi biết là từ Tháng Hai 2009 thì Hoa Kỳ có một quy định mới về tất cả sản phẩm nhập khẩu vào Hoa Kỳ, mà trong đó thì dệt may là một trong những sản phẩm bị chú ý.

Họ kiểm soát vấn đề an toàn sản phẩm, do đó các doanh nghiệp cũng sẽ phải cơ cấu lại mặt hàng, phải thay đổi, đặc biệt là phải lưu ý đến việc nhập nguồn nguyên liệu, là vì theo quy định này thì cái người sản xuất sau cũng phải chịu trách nhiệm hết tất cả, còn chuyện anh mua nguyên liệu ở đâu, nguyên liệu đó có bảo đảm tính an toàn hay không thì cái chuyện đó không thuộc thẩm quyền của người mua mà thuộc thẩm quyền của người bán sau cùng, tức là Việt Nam.

Điểm qua thì có một số những khó khăn lớn như vậy; dĩ nhiên là còn một số tình hình mà chúng ta không thể nói hết vì nó đang diễn tiến, ví dụ tình hình thiếu nhân công, rồi cái việc đình công mà hiện nay cũng chưa có giải pháp triệt để để chấm dứt, v.v. 

Cũng còn một số cái khó như vậy. Nhưng nhìn chung thì các cái xuất khẩu của Việt Nam cũng đang có bước tiến triển như 9 tháng vừa rồi chúng ta xuất được trên 6,8 tỷ đôla và như vậy so với cùng kỳ của Năm 2007 thì chúng ta tăng trưởng được khoảng 20%.

Thanh Quang : Thưa, trước những khó khăn như ông vừa nói, mà nghe nói là Việt Nam đang ra sức vào 5 nước sản xuất và xuất khẩu hàng dệt may lớn nhứt thế giới, như vậy cái triển vọng này sẽ ra sao ạ?

Trước đây khoảng chừng 5 năm chúng ta đạt mục tiêu là chúng ta lọt vào cái top ten. Hiện nay chúng ta đã lọt vào rồi, thì cái bước kế tiếp chúng ta cũng phải đặt cho mnình một mục tiêu để có sự phấn đấu.

Ông Diệp Thành Kiệt

Trên đà phát triển

Ông Diệp Thành Kiệt : Trước đây khoảng chừng 5 năm chúng ta đạt mục tiêu là chúng ta lọt vào cái top ten. Hiện nay chúng ta đã lọt vào rồi, thì cái bước kế tiếp chúng ta cũng phải đặt cho mnình một mục tiêu để có sự phấn đấu. Nhưng tôi nghĩ rằng để đạt được mục tiêu đó thì nó phải có một nỗ lực khá đồng bộ của tất cả các ngành chớ không phải chỉ riêng của ngành may.

Nó còn từ khâu đầu tiên là khâu trồng bông thì vừa rồi Bộ Công Thương đã làm việc với một số tỉnh ở Miền Trung và có khả năng là sẽ tăng diện tích trồng bông, thì tôi chưa có nắm chính xác, nhưng mà nghe nói trên 40.000 hecta, thì chúng tôi nghĩ rằng đây cũng là một giải pháp ban đầu, rồi sau đấy là các khâu về kéo sợi, dệt vải, thì đó là những lãnh vực mà hiện nay chúng tôi hãy còn yếu.

Bên cạnh đó là khâu phát triển những thời trang để không lệ thuộc vào mẫu mã của nước ngoài. Chúng tôi cho rằng một trong những yếu tố quan trọng đó là chúng ta không phải chỉ cần ở danh hiệu mà chúng ta cần ở đây là tính chủ động trong nguyên liệu, trong công nghệ, và đồng thời đó là tăng được cái giá trị hay là tự mình tự tạo ra.

Như hiện nay mặc dù trong năm rồi mình xuất được trên 7 tỷ đôla, rồi đến năm nay khả năng chúng ta có thể xuất được trên 9 tỷ. Nhưng mà cái phần chúng ta thụ hưởng còn thấp. Chúng tôi nghĩ rằng cái quan trọng nhứt là làm sao nâng được cái phần thụ hưởng để một mặt có tích luỹ rồi mặt khác là cũng giúp cho đời sống người lao động trong ngành trở nên tốt hơn.

Thanh Quang : Dạ. Xin cảm ơn ông Diệp Thành Kiệt, Phó Chủ Tịch Hội Dệt May Thêu Đan ở Sài Gòn.