Trà Mi, phóng viên đài RFA
Open Doors International, một tổ chức quốc tế bảo vệ Thiên Chúa Giáo, vừa công bố bản báo cáo về tình hình đàn áp tôn giáo trên thế giới trong năm qua. Trên danh sách xếp hạng của Open Doors International, Việt Nam có mặt trong số 10 quốc gia dẫn đầu về tình trạng đàn áp Thiên Chúa Giáo tồi tệ nhất toàn cầu.
Để hiểu rõ thêm quan điểm của tổ chức này về tình hình tự do tôn giáo của Việt Nam năm qua, Trà Mi có cuộc trao đổi với mục sư Paul Estabrooks, đại diện toàn quyền đã gắn bó với Open Doors International 28 năm nay. Ông cũng là người có cơ hội công tác lâu năm tại Châu Á, kể cả Việt Nam. Phần chuyển ngữ do Nguyễn An trình bày.
Đề cập đến hiện trạng ở Việt Nam, mục sư Paul Estabrooks cho biết thêm.
Mục sư Paul Estabrooks: Trong danh sách xếp hạng các quốc gia đàn áp Thiên Chúa Giáo tồi tệ nhất trên thế giới trong năm rồi theo thứ tự từ trên xuống dưới, Việt Nam từ hạng 7 của năm trước nay đứng thứ 8, nghĩa là tình trạng có chút cải thiện.
Đánh giá của chúng tôi chủ yếu dựa trên bảng khảo sát gồm 50 câu hỏi. Đối tượng thăm dò bao gồm cả cư dân trong nước và những người ở nước ngoài quan tâm và theo dõi tình trạng tôn giáo tại Việt Nam.
Việt Nam là một trường hợp khá thú vị. Năm ngoái, Bộ ngoại giao Hoa Kỳ quyết định bỏ tên Hà Nội ra khỏi danh sách các quốc gia cần đặc biệt quan tâm về tự do tôn giáo, kèm theo các tài liệu lý giải cho quyết định này. Thế nhưng, những tài liệu đó hầu như chỉ dựa vào tình hình sinh hoạt đạo của các nhà thờ có đăng ký tại những thành phố lớn mà thôi.
Tổ chức Open Doors International của chúng tôi có đội ngũ nhân lực làm việc tại nhiều nơi trên lãnh thổ Việt Nam. Khảo sát tình hình tại khu vực nông thôn, mà đặc biệt là ở các vùng rừng núi, nơi cư trú của các sắc dân thiểu số cho thấy tình hình tự do tín ngưỡng ở Việt Nam trong năm qua không mấy được cải thiện.
Bạn nghĩ gì về việc này? Xin email về Vietweb@rfa.org, hoặc vào trang RFA Unplugged Vietnamese để ghi lại nhận xét.
Tín đồ vẫn hàng ngày bị bắt bớ tùy tiện, bị sách nhiễu, và xử phạt thường xuyên. Thế nên, dù Việt Nam đang cố gắng cải thiện hình ảnh bên ngoài, nhưng kết quả khảo sát thực tế khẳng định tình trạng đàn áp tôn giáo vẫn tiếp tục diễn ra trên xứ này, đặc biệt đối với đồng bào thiểu số.
Trà Mi: Nếu nói về khía cạnh cải thiện, tình hình tôn giáo tại Việt Nam trong năm qua có tiến bộ nào đáng kể, thưa mục sư?
Mục sư Paul Estabrooks: Không hẳn đâu, thật ra chỉ là những sự thay đổi nho nhỏ mà thôi. Sinh hoạt tôn giáo tại những khu vực nông thôn trong năm qua cũng tương tự như tình trạng những năm trước đó mà thôi.
Tại các thành thị lớn xem ra có vẻ như có cải thiện. Số lượng các nhà thờ đăng ký sinh hoạt đạo ngày càng gia tăng. Các cơ sở này cũng dường như ít bị áp lực và ít hạn chế hơn.
Dĩ nhiên là sinh hoạt đạo của những người sắc tộc thiểu số luôn bị áp lực nhiều hơn, đặc biệt là các thành phần từng hỗ trợ quân đội Mỹ trong cuộc chiến Việt Nam hồi những năm 70. Tôi cho rằng nhà cầm quyền Hà Nội vẫn chưa tha thứ cho quá khứ của họ.
Thêm vào đó, tại Việt Nam, dường như vẫn tồn tại quan niệm cho rằng Thiên Chúa Giáo là tín ngưỡng của Tây phương mặc dù thực ra đây là đạo của phương Đông. Do đó, đồng bào thiểu số tin tưởng vào đức Chúa trời gặp nhiều rắc rối từ phía chính quỳên hơn là những tín hữu ở các thành phố lớn hay ở vùng đồng bằng.
Trà Mi: Như ông cũng vừa nhắc tới, tại Việt Nam, hầu như chỉ có các nhà thờ không đăng ký với nhà nước mới gặp trở ngại từ phía chính quyền. Mục sư nghĩ sao về quy định của chính phủ Hà Nội yêu cầu các sinh hoạt tôn giáo phải đăng ký hoạt động? Các quốc gia khác trên thế giới có những quy định tương tự như thế hay không?
Mục sư Paul Estabrooks: Vâng, tình hình Việt Nam cũng tương tự như ở Trung Quốc. Tuy nhiên, ở Việt Nam, rất nhiều nhà thờ vẫn quýêt định chọn con đường sinh hoạt không đăng ký.
Bởi họ cho rằng các áp lực và quy định giới hạn của nhà nước đối với nhà thờ và tín hữu là vô lý. Ở các quốc gia phương Tây, tôi không thấy có sự phân biệt giữa các nhà thờ có đăng ký và không đăng ký kiểu như thế này.
Việt Nam là một trường hợp khá thú vị. Năm ngoái, Bộ ngoại giao Hoa Kỳ quyết định bỏ tên Hà Nội ra khỏi danh sách các quốc gia cần đặc biệt quan tâm về tự do tôn giáo, kèm theo các tài liệu lý giải cho quyết định này. Thế nhưng, những tài liệu đó hầu như chỉ dựa vào tình hình sinh hoạt đạo của các nhà thờ có đăng ký tại những thành phố lớn mà thôi.
Trà Mi: Được biết bảng xếp hạng các quốc gia đàn áp Thiên Chúa giáo tồi tệ nhất toàn cầu do Open Doors International thực hiện thường niên. Xin mục sư cho biết công việc này được khởi sự lần đầu tiên vào năm nào?
Mục sư Paul Estabrooks: Chúng tôi đã tiến hành công việc khảo sát và công bố danh sách xếp hạng thường niên các nước ngược đãi khắc nghiệt những người theo Thiên Chúa giáo trên toàn cầu, kể từ cuối những năm 80 tới nay, nghĩa là trên dưới 20 năm rồi.
Trà Mi: Tổ chức Open Doors International có gửi người sang tìm hiểu thực tế tại các quốc gia không, thưa mục sư?
Mục sư Paul Estabrooks: Vâng chúng tôi có gửi người đi thực tế và cũng có lực lượng nhân sự làm việc ngay các quốc gia sở tại. Chẳng hạn như trong trường hợp của Việt Nam, chúng tôi có đội ngũ nhân viên công tác trong và ngoài nước.
Tổ chức Open Doors International thực hiện các cuộc thăm dò, khảo sát, thu thập dữ liệu từ chính các vị chức sắc tôn giáo nội địa, thuộc cả các giáo hội có đăng ký lẫn không đăng ký.
Trà Mi: Xin chân thành cảm ơn mục sư đã dành thời gian cho cuộc trao đổi này.
Theo dòng câu chuyện:
- Việt Nam, 1 trong 10 quốc gia đàn áp Thiên Chúa Giáo nhất thế giới
Thông tin trên mạng:
- Open Doors International: World Watch List 2007
- Sách trắng về nhân quyền ở Việt Nam