Thủ Tướng Nhật Yasuo Fukuda vừa từ chức chỉ sau khi cải tổ nội các mới 1 tháng.  Nguyên do thực sự của việc này là gì, có ý nghĩa thế nào đối với tình trạng kinh tế trì trệ của Nhật hiện nay, và ảnh hưởng đối với Châu Á ra sao?

Mặc Lâm tìm hiểu vấn đề để trình bày hiến quý vị qua cuộc phỏng vấn ông Đỗ Thông Minh, một nhà nghiên cứu hiện sinh sống và làm việc ở Nhật. 

Đảng Tự Do Dân Chủ đang gặp khó khăn  

Mặc Lâm : Thưa ông Đỗ Thông Minh, xin cảm ơn Ông về thời giờ đã dành cho chúng tôi trong ngày hôm nay. Xin Ông cho biết là Thủ Tướng Yasuo Fukuda vừa từ chức và ông ấy nói là vì phe đối lập cản trở, không cho ông thi hành những chính sách kinh tế vĩ mô. Như vậy, nguyên do thực sự là gì, thưa Ông?

Ông Đỗ Thông Minh : Dạ vâng. Có lẽ việc Đảng Dân Chủ đối lập và một số các đảng đối lập khác nắm đa số tại Thượng Viện là một trong những lý do gây khó khăn rất nhiều cho đảng cầm quyền là Đảng Tự Do Dân Chủ liên kết với Đảng Công Minh.

Bởi vì Nhật Bản theo chế dộ đại nghị, Hạ Viện lập ra luật và trình lên Thượng Viện, nhưng mà thường xuyên bị Thượng Viện bác, kể cả có khi Thượng Viện ra nghị quyết bất tín nhiệm cả thủ tướng nữa, v.v. thì Hạ Viện lại ra nghị quyết ngược lại là tín nhiệm thủ tướng, cho nên có thể nói rằng trong suốt quá trình thành lập Đảng Tự Do Dân Chủ và nắm quyền hầu như từ đầu thập niên 1950 cho tới ngày hôm nay thì đảng này đang gặp khó khăn rất lớn trong những vấn đề làm luật.

Bên cạnh đó có những vấn đề khác nữa, thí dụ vấn đề uy tín của cá nhân ông Fukuda, tức là khi ông lên cầm quyền vào Tháng 9-2007 thì mức ủng hộ khoảng 60% (thông thường một vị tân lãnh tụ được uy tín ở mức đó) nhưng mà cho tới ngày hôm nay thì còn chỉ khoảng 25-27% mà thôi. Bên cạnh đó chúng tôi nghĩ là có những khó khăn về kinh tế, đó là tình hình khó khăn chung, là vì ở bên Nhật Bản thì giá xăng và giá thực phẩm đều lên rất là cao.

Thủ tướng mới là Ngoại Trưởng Taro Aso ?

Thế hệ ông Abe và ông Fukuda đi qua cho nên bây giờ ông Taro Aso coi như là nhân vật nổi bật và có nhiều xác suất ông sẽ làm chủ tịch đảng.

Ông Đỗ Thông Minh

Mặc Lâm : Thủ tướng mới có thể là Ngoại Trưởng Taro Aso, năm nay đã 67 tuổi.  Liệu ông ta có thể giải quyết được nạn suy trầm kinh tế khi đà phát triển mỗi năm được dự đoán chỉ có dưới 1% thôi, và cái 1% này cho năm nay và sang năm nữa, thưa Ông?

Ông Đỗ Thông Minh : Dạ vâng. Cho tới giờ này thì ông Taro Aso là Tổng Thư Ký của Đảng Tự Do Dân Chủ và ông đã từng ra tranh cử chức chủ tịch đảng 2 lần, tức là lần trước tranh với ông thủ tướng trẻ là ông Abe và lần này thì tranh với ông thủ tướng lớn tuổi là ông Fukuda, thì cả hai lần ông ta đều thua. Tuy nhiên, coi như thế hệ ông Abe và ông Fukuda đi qua cho nên bây giờ ông Taro Aso coi như là nhân vật nổi bật và có nhiều xác suất ông sẽ làm chủ tịch đảng.

Và ở bên Nhật này thì chủ tịch Đảng Tự Do Dân Chủ, còn được gọi là Tổng Tài bởi vì chức thủ tướng gọi là Tổng Lý Đại Thần, thành ra Tổng Tài sẽ chuyển sang làm Tổng Lý Đại Thần tức là Thủ Tướng. Đó là trưyền thống của Nhật từ xưa tới giờ.

Thực ra ông Aso cũng không đưa ra chính sách gì đặc biệt lắm, bởi vì thông thuờng ra họ làm với tính cách coi như một nhiệm kỳ, một vai trò vậy thôi, chứ không phải cái kiểu một chế độ độc tài toàn trị lên làm thủ tường rồi muốn làm gì thì làm, cho nên căn bản thì ông Aso vẫn là thi hành cái chính sách chung của đảng, cho nên việc thay đổi nếu có thì cũng không phải là cái gì thay đổi lớn lao lắm.

Nhật nợ khoảng 6 ngàn cho tới 7 ngàn tỷ đôla

Mặc Lâm :  Mức lạm phát 2,4% so với cùng tháng 7 năm ngoái được coi là cao nhất từ xưa tới nay, trong khi nợ quốc gia của Nhật chiếm 148% GDP.  Xin Ông cho biết là giới chuyên môn và công luận có ý kiến gì về 1 giải pháp cho vấn đề ấy? 

Ông Đỗ Thông Minh : Cho tới bây giờ thì chúng tôi chưa thấy ông Aso hoặc là tương lai chính phủ Nhật sẽ giải quyết như thế nào, mà có thể nói rằng là họ căn bản đi theo những con đường cũ, tức là giống như là ông hỏi thăm đó, thì hiện tại cái vấn đề quốc trái của Nhật nợ khoảng 6 ngàn cho tới 7 ngàn tỷ đôla, cũng tương đương với lại Hoa Kỳ, trong khi tổng sản lượng của Nhật Bản thì chỉ khoảng cỡ hơn 1/3 của Hoa Kỳ mà thôi nhưng mà số nợ quốc trái rất là cao.

Thì hàng năm ngân sách quốc gia có khoảng gần 40% là dựa trên quốc trái thành ra như vậy đó là một ngân sách rất là mất quân bình. Kinh tế chung của cả nước thì đã bị trì trệ vì nền kinh tế sụp đổ kéo dài hơn 10 năm và trong vài năm gần đây thì kinh tế coi như là đã phấn chấn trở lại, tuy nhiên gặp vấn đề lúc vật giá tăng, giá dầu cũng như giá thực phẩm lên cao thì nền kinh tế Nhật đang bị khựng và có chiều hướng lao đao.

Nhật giảm viện trợ các nước Châu Á

Nhật Bản viện trợ cho Việt Nam mỗi năm khoảng 1 tỷ đôla, nhưng bây giờ thì cái mức đó tụt xuống trên dưới 900 triệu đôla mà thôi

Ông Đỗ Thông Minh

Mặc Lâm : Thưa, Ông có thể cho biết ảnh hưởng trực tiếp của sự trì trệ kinh tế ở Nhật đối với Châu Á ra sao ạ ?

Ông Đỗ Thông Minh : Dạ vâng. Chắc có lẽ cũng bị ít nhiều ảnh hưởng do Nhật là một trong những quốc gia quan trọng trong vấn đề cấp viện trợ ODA cho các nước, cho nên khi chính Nhật Bản bị khó khăn thì họ cũng giảm thiểu viện trợ ODA. Chẳng hạn như là những năm đầu của thế kỷ này, thí dụ 2001-2002 thì Nhật Bản viện trợ cho Việt Nam mỗi năm khoảng 1 tỷ đôla, nhưng bây giờ thì cái mức đó tụt xuống trên dưới 900 triệu đôla mà thôi. Cũng như là Nhật Bản khi thấy Trung Quốc phát triển như vậy thì nhân Năm 2008 Trung Quốc tổ chức Thế Vận Hội Bắc Kinh thì Nhật Bản cũng đã chính thức chấm dứt việc viện trợ cho Trung Quốc vốn kéo dài từ Năm 1972 cho tới ngày hôm nay. Tuy nhiên, kinh tế Nhật bây giờ dựa nhiều vào Trung Quốc: có khoảng 20.000 công ty Nhật đầu tư, mở những khu chế xuất tại Trung Quốc, mà Trung Quốc trong lúc phát triển như vậy đã mua rất là nhiều những sắt thép cũng như đồ trang trí nội thất sang trọng của Nhật Bản, vì vậy cán cân ngoại thương của Nhật Bản đối với Trung Quốc trong Năm 2007 lần đầu tiên vượt qua cán cân thương mại giữa Nhật Bản và Hoa Kỳ vốn là một bạn hàng quan trọng lâu đời từ Thế Chiến II cho tới ngày hôm nay.

Mặc Lâm : Xin cảm ơn ông Đỗ Thông Minh.