Trà Mi, phóng viên đài RFA
Những cuộc nghiên cứu do các chuyên gia tâm lý ở Anh và Mỹ thực hiện gần đây cho thấy giữa tiền tài và hạnh phúc có một mối liên hệ phức tạp. Thế nhưng để xác định mức độ ảnh hưởng của tiền bạc đối với hạnh phúc gia đình hay đem so sánh sự cần thiết của hai yếu tố quan trọng này quả thật là một bài toán đau đầu, không những cho giới chuyên môn mà ngay cả với cá nhân mỗi người trong đời sống xã hội ngày nay.
Trà Mi hỏi thăm vài người dân trong nước thuộc nhiều lứa tuổi và thành phần kinh tế - xã hội khác nhau, từ thành thị đến nông thôn để đi tìm lời giải đáp. Tiền bạc có mua được hạnh phúc cho con người hay không?
Người lao động bình dân
“Không, không mua được vì một khi mình làm ra đồng lương cao thì bù lại, mình sẽ bị áp lực căng thẳng, dẫn đến bệnh hoạn ảnh hưởng sức khoẻ. Thêm vào đó, sự căng thẳng sẽ khiến mình cáu gắt với mọi người xung quanh, không ai được vui hết. Như vậy mình cũng đâu có được cuộc sống hạnh phúc?
Đúng là cũng cần phải có tiền vì nghèo quá cũng không có hạnh phúc. Tiền cũng cần nhưng chỉ cần đủ trang trải cuộc sống hàng ngày thôi, chứ đừng đến nỗi thiếu thốn, thèm muốn gì thì được rồi.
Hai chữ “hạnh phúc” mà mình xây dựng yếu tố chính là ở người bạn đời của mình chứ không phải là tiền. Nhiều trường hợp vợ chồng không hạnh phúc cũng chỉ vì vấn đề tiền bạc. Ngược lại có những trường hợp người ta không có tiền mà cũng hạnh phúc à.”
Đó là ý kiến của một giáo chức, cư ngụ ở quận hai, TPHCM. Quan điểm của những người lao động bình dân có gì khác biệt? Tiền bạc có ảnh hưởng như thế nào đối với hạnh phúc gia đình? Chị Minh, một công nhân từ Long Khánh lên thành phố làm việc cho khu công nghiệp Tân Bình, thẳng thắn phát biểu: "Bây giờ thấy ai cũng tiền, tiền, tiền hết trơn đó."
Nói chung thời buổi này cuộc sống đầy đủ thì gia đình đỡ xào xáo. Bây giờ mà nói là “túp lều tranh hai quả tim vàng” thì chắc là sống không nổi đâu. Vợ chồng có hiền hoà, hạnh phúc đến đâu chăng nữa cũng phải đụng chạm tới vấn đề tiền bạc, cũng lục đục à.
Trà Mi: Chị có nghĩ là tiền có thể mua đựơc hạnh phúc cho mình hay không ?
Công nhân từ Long Khánh: Nói chung thời buổi này cuộc sống đầy đủ thì gia đình đỡ xào xáo. Bây giờ mà nói là "túp lều tranh hai quả tim vàng" thì chắc là sống không nổi đâu. Vợ chồng có hiền hoà, hạnh phúc đến đâu chăng nữa cũng phải đụng chạm tới vấn đề tiền bạc, cũng lục đục à.
Nếu nói tiền mua được hạnh phúc thì cũng không đúng, nhưng thiếu nó thì cũng không được. Người ta cứ nói 2 vợ chồng thương nhau là đủ. Tiền bạc từ từ làm ra. Đồng ý là như vậy, nhưng không có tiền cũng phiền lắm.
Trà Mi: Vậy thì giữa 2 yếu tố, tiền bạc và hạnh phúc, chị thấy cái nào quan trọng, cần thiết hơn?
Công nhân từ Long Khánh: Cũng ngang ngang, 40-30 gì đó.
Vùng quê dân dã
Rời môi trường sống “tất bật chạy đua với thời gian” ở trung tâm thành phố, mời quý vị cùng chúng tôi đến một vùng quê dân dã để tìm hiểu tâm tình của những nhà nông quanh năm “chân lắm tay bùn”.
Trong suy nghĩ đơn giản, mộc mạc của họ, họ quan niệm như thế nào về tiền bạc và hạnh phúc? Yếu tố nào quan trọng và cần thiết hơn trong cuộc sống của họ? Tiếp chuyện với chúng tôi, bà Nết, một nông dân ở tỉnh Long An thật thà chia sẻ:
Cô hỏi vậy cũng khó trả lời quá. Ngày xưa thì thẳng thắn trả lời rằng sẽ chọn tình cảm, nhưng bây giờ chắc phải chọn tiền quá. Khổ quá rồi. Cái đó là thật sự nói thiệt. Dưới cái xã hội này bây giờ mình mà không tiền thì coi như mất tất cả.
“Thật sự, nếu nói hạnh phúc không cũng không đựơc. Xã hội này không có tiền thì không làm gì đựơc. Thành ra hai cái phải hỗ trợ với nhau mới có đựơc hạnh phúc lâu dài. Có tiền không có tình cũng không được, mà có tình không có tiền cũng không xong.”
Trà Mi: Như vậy thì giữa tiền bạc và hạnh phúc phải chọn một trong hai, bà sẽ chọn cái nào?
Nông dân Long An: Cô hỏi vậy cũng khó trả lời quá. Ngày xưa thì thẳng thắn trả lời rằng sẽ chọn tình cảm, nhưng bây giờ chắc phải chọn tiền quá. Khổ quá rồi. Cái đó là thật sự nói thiệt. Dưới cái xã hội này bây giờ mình mà không tiền thì coi như mất tất cả.
Trà Mi: Thưa tại sao có sự khác biệt giữa ngày xưa và ngày nay?
Nông dân Long An: Vì hồi xưa thấy đồng tiền không quan trọng lắm như bây giờ. Mình chỉ cần làm bình thường thấy cũng sống được rồi. Càng ngày giá trị đồng tiền càng mất giá thành ra tiền cần quá.
Trà Mi: Thưa ngày xưa mà bà nói là cách đây bao lâu?
Nông dân Long An: Thì chừng 1,2 chục năm trứơc dễ mần ăn, giờ khó mần ăn quá hà.
Trà Mi: Như vậy thì đối với bà, tiền bạc có làm cho bà cảm thấy hạnh phúc hơn hay không?
Nông dân Long An: Khó trả lời quá.
Trà Mi: Vì câu hỏi mà mọi người đang đi tìm câu trả lời là tiền bạc có làm cho con người hạnh phúc hay không hay khi đã có hạnh phúc rồi thì người ta sẽ phấn chấn hơn, sẽ làm ra nhiều tiền hơn?
Nông dân Long An: Có hạnh phúc rồi sẽ phấn chấn hơn, cái đó cũng đúng, cũng như con người có sự phấn khởi, động viên thì ráng làm hơn.
Tiền là một yếu tố quan trọng trong cuộc sống của mình, nhưng không phải hễ có tiền là mua gì cũng được. Vẫn có nhiều cái tiền không mua được. Tuỳ vào cảm nhận của mỗi người nhưng bây giờ nói chung là không có tiền cũng khó có hạnh phúc thật. Còn tiền thì chẳng biết thế nào là đủ.
Trà Mi: Bà có cảm giác là những người có tiền trong xã hội họ hạnh phúc hơn những người nghèo, không tiền hay không?
Nông dân Long An: Có đôi khi người có tiền cũng có nỗi đau. Mỗi hoàn cảnh mỗi khác. Không tiền đau theo không tiền, mà có tiền nhiều khi đau theo kiểu có tiền nữa. Hổng lý giải nổi.
Những người thành đạt
Thế còn chính bản thân những người được xem là “giàu tiền lắm của”, có công danh và địa vị trong xã hội, cái nhìn của họ về tiền tài và hạnh phúc như thế nào? Một doanh nhân thành đạt ở Hà Nội thổ lộ:
“Tiền là một yếu tố quan trọng trong cuộc sống của mình, nhưng không phải hễ có tiền là mua gì cũng được. Vẫn có nhiều cái tiền không mua được. Tuỳ vào cảm nhận của mỗi người nhưng bây giờ nói chung là không có tiền cũng khó có hạnh phúc thật. Còn tiền thì chẳng biết thế nào là đủ.
Nhiều người sống rất giản dị nhưng lúc nào cũng nở nụ cười trên môi, người ta không giàu nhưng sống rất hạnh phúc. Trái lại có những người rất là giàu nhưng không được hạnh phúc. Đôi khi càng giàu thì càng khó có hạnh phúc. Đấy là một nghịch lý của cuộc sống.”
Trà Mi: Nếu như phải lựa chọn một trong hai, giữa tiền bạc và hạnh phúc, anh sẽ chọn cái nào?
Doanh nhân trẻ ở Hà Nội: Hình như là cái sau rồi.
Các chuyên gia nghiên cứu tâm lý cho rằng thông thường người ta hay có tầm nhìn phóng đại đối với những hạnh phúc nho nhỏ do tiền bạc mang lại. Chất lượng cuộc sống hôn nhân và giá trị tình cảm mới chính là yếu tố có ý nghĩa và ảnh hửơng to lớn đối với cuộc sống con người.
Vì vậy, lời khuyên được đưa ra là nếu bạn muốn trở thành một người hạnh phúc trong cuộc sống, hãy cố tìm cho mình một tình yêu đích thực hơn là nỗ lực tăng đôi những đồng lương thu nhập.