Trà Mi, phóng viên đài RFA
Dư luận xã hội không khỏi bất bình trước hàng loạt các vụ việc thầy-cô giáo sỉ nhục, xúc phạm nhân phẩm học sinh, đựơc báo chí liên tục đăng tải trong thời gian gần đây. Trà Mi ghi nhận ý kiến của một số nhà giáo và phụ huynh học sinh để tìm hiểu nguyên nhân của thực trạng này: "Phạt như thế nào mang tính chất giáo dục."
Phản ứng trong giới phụ huynh về các trường hợp thầy-cô giáo sử dụng những hình phạt xúc phạm đến danh dự học sinh được báo chí phản ánh trong thời gian gần đây ra sao?
“Dạy học sinh thì răn đe như thế nào chứ phạt hình thức như vậy thì không được. Nhiều khi học sinh quá quắt quá nói không nghe thì răn đe vừa phải thôi, chứ không phải áp dụng những hình phạt như đứng ngoài nắng hay bắt chúng thục dầu ngoài nắng như vậy là không đựơc.
Những đứa trẻ nó biết nhận thức chứ. Tại sao phạt nó quá đáng như vậy, nó biết chứ. Con mình đẻ mình chưa phạt nó như vậy mà tại sao cô giáo phạt như vậy là không đúng. Những em nào không nghe lời hay vi phạm kỷ luật gì, nếu nặng thì gửi giấy mời gia đình các em lên giải quyết.
Có mặt phụ huynh thì cùng tìm biện pháp gì đó với sự đồng ý của phụ huynh. Còn nếu chuyện không đáng mà bắt phạt học sinh đứng nắng hay đánh chúng cũng không đựơc.”
Cảm nghĩ của phụ huynh học sinh
Đó là phát biểu của một phụ huynh có hai con đang theo học tiểu học tại quận Tân Bình. Cùng câu hỏi này, chúng tôi hỏi thăm ý kiến của những người trong ngành sư phạm. Cô giáo Minh Trang đang giảng dạy cấp tiểu học tại khu vực miền Trung, bày tỏ cảm nghĩ của mình:
Dạy học sinh thì răn đe như thế nào chứ phạt hình thức như vậy thì không được. Nhiều khi học sinh quá quắt quá nói không nghe thì răn đe vừa phải thôi, chứ không phải áp dụng những hình phạt như đứng ngoài nắng hay bắt chúng thục dầu ngoài nắng như vậy là không đựơc.
“Tôi không đồng tình với hành vi giáo viên xúc phạm học sinh. Mình chủ yếu phải làm tròn trách nhiệm của một người giáo viên. Bản thân mình phải gương mẫu để học sinh noi gương theo.
Nếu mình dùng những hình phạt quá đáng thì đã phản ánh phương pháp giảng dạy của mình ra sao rồi. Đã học sư phạm thì người ta phải chuyên sâu về tâm lý học sinh chứ. Nói chung tôi thấy các vụ đó cũng đã cảnh báo cho nhiều người cần phải chú ý đến phương pháp giáo dục của mình .”
Cô Mai Lan, giáo viên cấp hai của một trường danh tiếng ở quận nhất, thì không dấu đựơc nỗi bức xúc:
“Nghề giáo viên là nghề cao quý nhất mà mình xúc phạm học trò, xúc phạm danh dự học sinh thì không ai còn nhìn giáo viên ra gì nữa. Bây giờ một người trong ngành giáo dục mà làm như thế thì có thể ảnh hưởng đến tất cả mọi người trong ngành.”
Hầu hết các vụ việc vi phạm của giáo viên đều được lý giải là do nóng giận tức thời và xuất phát từ mục đích tốt là muốn các em nên người. Thế nhưng, như nhận xét của cô Mai Lan, nhiều người cho rằng xúc phạm, sỉ nhục trẻ nhỏ là điều không thể chấp nhận, huống chi những hành vi đó lại do những người làm nhiệm vụ giáo dục gây nên, những người mà hơn ai hết, cần nâng cao phẩm chất, đạo đức để thể hoàn thành công việc “trồng người” cho xã hội.
Đề cập đến nguyên nhân dẫn đến những lỗ hỗng trong tư cách sư phạm của giáo viên, Bộ trửơng giáo dục Nguyễn Thiện Nhân từng phát biểu rằng do hệ thống giáo dục của Việt Nam còn yếu kém, nên dẫn đến tình trạng một số thầy-cô thiếu hiểu biết sư phạm. Sự thật như thế nào? Chúng tôi tìm hiểu từ chính những người trong cuộc, những người từng được trải qua trường lớp đào tạo sư phạm bài bản. Cô Minh Trang cho biết:
“Trường nào đào tạo giáo viên sư phạm đều cho giáo viên học các bộ môn như tâm lý, như chính trị, bao gồm tất cả những tư tưởng, đạo đức, tác phong của người giáo viên. Có hết đấy chứ. Tôi học ngành sư phạm cách đây đã gần 20 năm rồi, thì lúc đó cũng có, nhưng nói chung là đã có học qua thôi chứ còn chuyên sâu thì không.”
Kiến thức cơ bản về mặt pháp lý
Thế còn các sinh viên sư phạm có đựơc trang bị những kiến thức cơ bản về mặt pháp lý để tìm hiểu xem luật pháp quy định những hình phạt như thế nào đối với các trường hợp xúc phạm, sỉ nhục học trò hay không? Cô Trang tiếp lời:
Nghề giáo viên là nghề cao quý nhất mà mình xúc phạm học trò, xúc phạm danh dự học sinh thì không ai còn nhìn giáo viên ra gì nữa. Bây giờ một người trong ngành giáo dục mà làm như thế thì có thể ảnh hưởng đến tất cả mọi người trong ngành.
“Nói chung nhiều luật lắm. Chính bản thân mình là giáo viên tiểu học thì mình cũng hiểu là làm những điều gì là xúc phạm đến thân thể hay vi phạm đến nhân quyền của học sinh, thì mình hiểu, nhưng mình không rõ mức xử lý nặng nhẹ ở mức độ nào thôi. “
Giáo viên cấp hai Mai Lan chia sẻ thêm: "Không có đưa ra luật giáo viên nhưng có chỉ cho mình cách để giải quyết theo từng tình huống chứ còn luật về giáo dục sư phạm thì không có. Ngành sư phạm thì phải học về môn giáo dục sư phạm và tâm lý nhưng không có học luật.
Môn pháp luật thì có học, đó là pháp luật chung chung thôi, chứ không có pháp luật về bên sư phạm gì cả. Trong môn giáo dục và môn tâm lý có giới thiệu, dạy học sinh như thế nào, trong các tình huống nhất định thì phải giải quýêt ra sao.
Nếu giáo viên có đi qua các trường đại học sư phạm thì người ta sẽ có cách giải quyết thích hợp. Ngoại trừ những giáo viên không đi qua ngành sư phạm mà trở thành giáo viên thì có thể cách của họ hơi khác. Chứ đa số những giáo viên qua lớp đào tạo sư phạm thì có học môn tâm lý của học sinh-sinh viên, môn giáo dục công dân, giáo dục sư phạm này nọ thì mình có biết sơ.”
Thực tế cho thấy rất nhiều giáo viên không hiểu rõ các biện pháp xử phạt đối với học trò nên dừng lại ở mức độ nào. Chính vì cái hiểu biết “sơ sài” đó mà có trường hợp thậm chí sau khi đã xúc phạm học sinh vẫn không nhận thức được hành động của mình là phản giáo dục, là vi phạm đạo đức nghề nghiệp. Nhiều người ngây ngô giải thích rằng đưa ra những hình phạt với các em là chỉ vì “muốn tốt cho học trò”.
Thế nên, câu hỏi đang đựơc nhiều người đặt ra đối với ngành giáo dục là nên chăng đưa luật sư phạm vào chương trình đào tạo giáo viên, để giúp nâng cao trách nhiệm và nhận thức của các thầy-cô giáo? Ý kiến của những nhà giáo ra sao? Cô Mai Lan:
“Giáo viên chưa có đựơc học qua những lớp gọi là “luật sư phạm”, cái cách, cái quyền về đối xử với học sinh-sinh viên ở mức nào, các hình phạt đưa ra cho học sinh ở mức nào là đựơc phép như thế nào là quá trớn, thì cái đó thì không có học. Nếu có cái luật đó thì càng tốt.”
Giáo viên tiểu học Minh Trang: "Tôi thì cũng rất mong là đưa ra luật, rồi thì căn cứ theo luật mà xử lý, đã là luật thì phải nghiêm minh."
Đó là mong mỏi của những người đang trực tiếp thực hiện nghĩa vụ giảng dạy. Còn quan điểm của giới lãnh đạo ngành giáo dục trong nước thì sao? Câu trả lời xin nhường lại cho những người hữu trách.