Kỳ họp thứ ba của quốc hội Việt Nam được mô tả là đầy sóng gió khi các đại biểu thảo luận tại tổ vào chiều 6/5.  Mục đọc báo trên mạng tuần này xoay quanh các sự kiện vừa nói.

Làn sóng đòi kiểm điểm

Làn sóng đòi kiểm điểm qui trách nhiệm chính phủ Nguyễn Tấn Dũng lan rộng nhanh chóng khi các đại biểu thảo luận báo cáo của chính phủ trình quốc hội sáng 6/5. Việt Nam Express ghi nhận một sự kiện đáng chú ý, theo đó đại biểu Lê Thanh Bình  phó giám đốc công an TPHCM kết án chính phủ đã thiếu trách nhiệm, không làm tròn nhiệm vụ.

Nhiều người tỏ ra ngạc nhiên về sự kiện một cán bộ ngành công an lại có thể có thể nặng lời với chính phủ  của mình như vậy, nhất là khi cơ chế chính trị của Việt Nam là một đảng, quốc hội cũng  bao gồm những người được đảng cử dân bầu.

Theo tôi thì nó thể hiện sự thay đổi trong cách nghĩ của người trong nước. Chúng tôi đánh giá là cái tư tưởng người ta có quyền trình bày, đề đạt nguyện vọng bày tỏ những suy nghĩ của mình thì đã đến lúc cần phải được công khai. Những dấu hiệu đó là những hiện tượng lành mạnh, tôi nghĩ là những hiện tượng rất có lợi  cho lợi ích người dân.

Ông Lê Thanh Bình dẫn chứng rằng, ngay từ kỳ họp cuối năm 2007, đại biểu đã phản ánh ý kiến cử tri về giá cả leo thang, đình công gia tăng, nhưng chính phủ không tiếp thu, vẫn khẳng định trong vòng kiểm sóat được. Vị phó giám đốc Công an TP.HCM  cho biết là các đại biểu nhiều lần bị cử tri mắng là nghị gật, bản thân thấy rất có lỗi khi sự phản  ánh của mình không được tiếp thu sửa đổi. Vẫn theo Việt Nam Express, đại biểu Nguyễn Văn Bé nói rằng niềm tin của người dân vào chính phủ đã suy giảm và chính phủ cần qui trách nhiệm cụ thể cho từng thành viên. Đại biểu Bé nhấn mạnh, chính phủ nói dự báo không tốt, vậy phải chỉ  đích danh ra, người nào làm không được thì nên nghỉ, phải chọn cán bộ tốt để làm việc.     

Một người dân Hà Nội theo dõi thời sự và đưa ra nhận xét với chúng tôi: Theo tôi thì nó thể hiện sự thay đổi trong cách nghĩ của người trong nước. Chúng tôi đánh giá là cái tư tưởng người ta có quyền trình bày, đề đạt nguyện vọng bày tỏ những suy nghĩ của mình thì đã đến lúc cần phải được công khai. Những dấu hiệu đó là những hiện tượng lành mạnh, tôi nghĩ là những hiện tượng rất có lợi  cho lợi ích người dân.

Cái diễn đàn đó (Quốc hội) cũng còn rất hạn chế, chứ không như các diễn đàn của những người có tư tưởng dân chủ người ta dám trình bày. Thế  nhưng chuyển động được như thế cũng đã là rất mừng, tôi  mong những chuyển động theo hướng tích cực như thế ngày càng phát triển thì đời sống tinh thần của nhân dân trong nước, nhân quyền dân trí cũng sẽ được tiến bộ lên.”         

Người nghèo chịu ảnh hưởng

Tiến sĩ Nguyễn Quang A Viện trưởng viện nghiên cứu tư nhân đầu tiên của Việt Nam, nói rõ hơn trong bài viết trên Vietnam Net. Theo đó  trong phiên họp tổ chiều 6/5/2008 nhiều đại biểu quốc hội  đòi phải làm rõ trách nhiệm  của chính phủ, của các bộ và cơ quan ngang bộ và của các cá nhân. Các đại biểu cho rằng, lẽ ra với sự kiểm điểm nghiêm túc của chính phủ những người mắc sai lầm, có lòng tự trọng  nên từ chức. Tuy nhiên Tiến sĩ Nguyễn Quang A nhận định rằng, trong lúc dầu sôi lửa bỏng này các đại biểu quốc hội nên bình tâm, lắng nghe nhau, đồng tâm hiệp lực để phân tích, để tìm ra giải pháp  đúng và trúng theo tinh thần thảo luận , hiến kế góp ý cho các giải pháp mà chính phủ đề ra là  quan trọng hơn việc kiểm điểm qui trách nhiệm. Tuy rằng  Tiến sĩ Quang  A  không phủ nhận  việc kiểm điểm và qui trách nhiệm cũng rất quan trọng.

Tiến sĩ Quang A cho rằng, chính phủ đã nhận ra những bất ổn mà nổi bật lên và đáng lo ngại là tình hình lạm phát, giá cả tiêu dùng  và nhập siêu tăng cao, cùng với những biến động  bất thường  của thị trường tiền tệ, thị trường chứng khóan, thị trường bất động sản  đã đe dọa  nghiêm trọng sự ổn định của kinh tế vĩ mô, tác động tiêu cực đến sản xuất, đến tăng trưởng của nền kinh tế vĩ mô, tác động  tiêu cực đến sản xuất, đến tăng trưởng của nền kinh tế  và môi trường đầu tư, ảnh hưởng đến công ăn  việc làm, thu nhập  và đời sống nhân dân, nhất là người nghèo, người lao động có thu nhập thấp và  người dân ở những vùng  bị thiên tai dịch bệnh.

“Giá cả tăng lên như thế này, lạm phát tăng lên như thế này thì những người nghèo, những người có thu nhập thấp chịu ảnh hưởng đầu tiên. Chính là đối với những người đó tỷ trọng thu nhập của họ dành cho cái ăn cái mặc lại còn cao hơn tỷ lệ của cả nước là 43%-50%, mà có khi còn hơn nữa. Chính vì thế ảnh hưởng tới cuộc sống của họ lại càng khốc liệt hơn và tỷ lệ giảm nghèo của Việt Nam trong thời gian vừa qua rất là khá, có thể trong thời gian này tỷ lệ người nghèo sẽ tăng lên đáng kể. Đó là một vấn đề hết sức thiết yếu của xã hội.”    

Những bất cập và yếu kém 

Tôi e rằng vẫn còn  dàn trải quá , tất cả đều là đúng hướng nhưng cốt lõi thì vẫn chưa chọn ra được những điểm chính để thực hiện, nhưng chuyện làm  sẽ không dễ dàng chút nào. Bởi vì bây giờ không còn như thời 20, 25 năm trước lúc đó chính phủ có thể quản lý tất cả mọi thứ bằng mệnh lệnh của mình.

Trong bài viết của mình trên Tuần Việt Nam, Tiến sĩ Nguyễn Quang A nhắc lại sự kiện chính phủ  nêu ra 5 khuyết điểm yếu kém  trong điều hành. Thậm chí nhận rõ  việc thắt chặt tiền tệ để ưu tiên kiềm chế  lạm phát là việc làm rất cần thiết, nhưng  một số biện pháp xử lý cụ thể chưa thật thích hợp và đồng bộ, thiếu sự  phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan nên đã làm nảy sinh những khó khăn mới.

Chính phủ nhìn nhận điều hành tỷ giá nhất là tỷ giá đồng Việt Nam với đồng đô la Mỹ chưa thật linh họat, phù hợp. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng còn nhìn nhận  những bất cập, yếu kém  trong quản lý điều hành  của chính phủ, cùng với những yếu kém nội sinh của nền kinh tế đã làm cho nền kinh tế Việt Nam dễ bị tổn thương  trước những biến động  bất lợi từ bên ngoài.

Đối với các gói giải pháp mà chính phủ đưa ra để cứu vãn nền kinh tế Tiến sĩ Nguyễn Quang A nhận định:

Tôi e rằng vẫn còn  dàn trải quá , tất cả đều là đúng hướng nhưng cốt lõi thì vẫn chưa chọn ra được những điểm chính để thực hiện, nhưng chuyện làm  sẽ không dễ dàng chút nào. Bởi vì bây giờ không còn như thời 20, 25 năm trước lúc đó chính phủ có thể quản lý tất cả mọi thứ bằng mệnh lệnh của mình. Bây giờ khả năng vận động của chính phủ, khả năng di chuyển của chính phủ  bị hạn hẹp hơn nhiều và phải dùng những công cụ thị trường khó hơn nhiều. Công việc trước mắt đối với chính phủ là rất khó.

Những dự báo trước đó  về việc Việt Nam phải giảm chỉ tiêu tăng trưởng đã thành hiện thực, thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trong báo cáo trước Quốc hội ngày 6/5  đã đề  xuất giảm chỉ tiêu tăng trưởng tổng sản phầm nội địa GDP còn 7% thay vì 8,5%  tới 9% như  trước. Theo Việt Nam Expressnhiều nhà kinh tế trong đó có Tiến sĩ Lê Đăng Doanh bày tỏ sự đồng tình mức 7% là hợp lý, tuy nhiên ông lưu ý rằng GDP và lạm phát chưa hẳn là tỷ lệ thuận. Tuy hai mục tiêu có liên quan nhất định, về cơ bản  vẫn là hai vấn đề khác nhau. Theo đó  chỉ giảm tăng trưởng kinh tế  không thôi chưa đủ để kéo lùi lạm phát, mà cần kết hợp những  giải pháp đồng bộ, ổn định kinh tế vĩ mô tạo tiền đề cho tương lai.

Tình trạng bội chi ngân sách

Tiến sĩ Lê Đăng Doanh cho rằng chính phủ cần khắc phục tình trạng bội chi ngân sách, kiểm sóat hiệu quả họat động của ngân hàng, các chính sách về tín dụng, tiền tệ tỷ giá. Trong đó  việc khắc phục tình trạng mất cân đối cán cân thanh tóan quốc tế, bội chi ngân sách  đầu tư công kém hiệu quả mới là những vấn đề căn cơ để kiềm chế lạm phát.

Như chúng ta đều đã biết tỷ suất đầu tư công cho  một triệu tấn thép, một triệu tấn xi măng thường cao hơn rất nhiều so với với đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài, hay so với nhà đầu tư tư nhân ở trong nước. Vì vậy cho nên việc cắt giảm các công trình đầu tư công dàn trải kém hiệu quả quá lâu rồi là điều hết sức cần thiết.

Ngày 9/5 trên báo Tuổi Trẻ Online, Tiến sĩ Lê Đăng Doanh có thêm nhận định Việt Nam cần có các biện pháp cải cách thực chất sâu rộng về thể chế, định chế và cơ chế  trong bộ máy nhà nước và  doanh nghiệp để kềm chế lạm phát. Theo ông các biện pháp hành chánh chỉ là hãm phanh hãm tạm thời nén lò xo tăng giá, khi hết hiệu lực ngắn hạn lò xo sẽ bật lên và vật giá sẽ tăng vọt.

Tiến sĩ Nguyễn Quang A cũng đồng tình về nhu cầu cải cách: Chắc chắn trước những thách thức của khó khăn hay báo hiệu của khủng hỏang thì luôn luôn phải có cải tổ về chính sách kinh tế. Về các mặt khác thì tôi nghĩ là bản thân chính phủ Việt Nam cũng nhìn ra những chuyện đó và muốn tiếp tục phát triển thì không thể không tiếp tục cải tổ, tiếp tục cải cách được.”

Trước tình hình dầu sôi lửa bỏng nguy cơ đổ vỡ nền kinh tế, Tiến sĩ Nguyễn Quang A trong bài viết trên Vietnam Net cho rằng, lúc này đối với các giải pháp mà ông cho là  quá dàn trải của chính phủ, thì  quốc hội kỳ họp  thứ 3 này cần bình tĩnh lắng nghe, suy gẫm tính tóan, góp ý  để tìm ra  các phương thuốc đặc trị, xem xét cân nhắc  trong số  năm sáu chục  biện pháp nằm trong báo cáo của chính phủ để lựa ra 10 biện pháp  giải quyết được chừng 80% vấn đề, đấy mới là nhiệm vụ cấp bách quan trọng  của các đại biểu quốc hội chứ không phải là việc qui trách nhiệm.