Nhân dịp này, dân biểu Finn Martin, một thành viên thuộc Ủy Ban Ngoại Giao của Quốc Hội Na Uy trao đổi với Trà Mi :

Dân biểu Finn Martin: Trong suốt 2 năm qua, tôi có nhiều cuộc tiếp xúc với đại diện tổ chức Việt Tân. Lần gặp này, họ cập nhật cho chúng tôi các thông tin về tình trạng nhân quyền tại Việt Nam. Phái đoàn Việt Tân đã gặp gỡ với Ủy ban Ngoại giao của Quốc hội Na Uy và chúng tôi cũng thảo luận xoay quanh việc phát triển kinh tế-xã hội có thể giúp cải thiện quyền dân sự và chính trị của công dân đến mức nào.

Hai năm trước, Ủy ban Ngoại giao của Quốc hội Na Uy đến thăm Việt Nam và gặp gỡ với đại diện chính phủ cũng như Quốc hội Việt Nam. Dịp đó, chúng tôi đã thẳng thắn đề nghị Hà Nội giải thích về các vi phạm nhân quyền theo báo cáo mà chúng tôi có đựơc cũng như cách thực thi Công ứơc Liên hiệp quốc về quyền con người tốt hơn. Ngoài ra, giữa chính phủ Na Uy và Việt Nam cũng tổ chức đối thoại về nhân quyền. Hơn nữa, vấn đề nhân quyền của Việt Nam cũng đã đựơc đem ra bàn thảo tại Quốc hội Na Uy. Tóm lại, về phía chúng tôi, chúng tôi luôn cập nhật thông tin về tình hình nhân quyền tại Việt Nam và mang vấn đề này ra tranh luận tại Quốc hội.

Việt Nam cũng có vài biểu hiện đáng khích lệ. Phần nào đó có chút dễ thở hơn trong việc thành lập các tổ chức xã hội dân sự, rồi một vài dấu hiệu tiến bộ trước thời điểm Việt Nam tổ chức thượng đỉnh APEC năm ngoái, nhưng sau đó thì đâu lại hoàn đấy.
Dân biểu Finn Martin, Na Uy

Trà Mi: Hà Nội cáo buộc Việt Tân là một “tổ chức khủng bố”, ý kiến của ông như thế nào, đặc biệt là khi Quốc hội Na Uy đang có các cuộc tiếp xúc với phái đoàn Việt Tân?

Dân biểu Finn Martin: Chúng tôi chẳng tìm ra bằng chứng nào cho thấy đây là một tổ chức khủng bố cả. Hoạ chăng trong quá khứ xa xưa thôi, chứ kể từ khi tôi biết đến tổ chức này 2 năm nay, theo quan sát của chúng tôi, đây là một tổ chức phi khủng bố. Nếu họ có tên trong danh sách khủng bố do Hội đồng Châu Âu hay Liên minh Châu Âu đưa ra thì dù muốn dù không chúng tôi đã phải có phản ứng thẳng thắn và gay gắt với họ rồi. Nhưng thực tế chỉ có Việt Nam dán cho họ cái nhãn “khủng bố” mà thôi, và chúng tôi không tìm thấy chứng cớ nào chứng tỏ cáo buộc này là đúng cả.  

Trà Mi: Ông nhận xét như thế nào về tình hình nhân quyền hiện nay tại Việt Nam?

Dân biểu Finn Martin: Tôi cho là tình hình nhân quyền của Việt Nam vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Có nhiều bằng chứng cho thấy quyền con ngừơi vẫn bị vi phạm. Tuy nhiên, nhìn rộng hơn, thì trong thời gian gần đây Việt Nam cũng có vài biểu hiện đáng khích lệ. Phần nào đó có chút dễ thở hơn trong việc thành lập các tổ chức xã hội dân sự, rồi một vài dấu hiệu tiến bộ trước thời điểm Việt Nam tổ chức thượng đỉnh APEC năm ngoái, nhưng sau đó thì đâu lại hoàn đấy. Con đường cải thiện nhân quyền của Việt Nam hãy còn dài. Một trong những tiêu chuẩn mà chúng tôi thúc giục nhà cầm quyền Hà Nội là một hệ thống tư pháp độc lập mà cho tới nay họ vẫn chưa vươn tới.

Trà Mi: “Đưa ra biện pháp xử lý những kẻ vi phạm pháp luật là vi phạm nhân quyền hay sao?” Nếu bị chính quyền Việt Nam chất vấn bằng câu hỏi này, ông sẽ trả lời như thế nào?

Dân biểu Finn Martin: Điều này tùy thuộc vào cái kiểu pháp luật mà anh đang nói đến. Nếu là các hành động phạm tội, phạm pháp, là chuyện khác, nhưng nếu anh nói đến cái kiểu luật pháp mâu thuẫn với Công ước quốc tế về nhân quyền, như luật chống lại quyền tự do ngôn luận, tự do thành lập hội đoàn của người dân chẳng hạn, thì đó là một chuyện hoàn toàn khác biệt. Đối với chúng tôi, nếu một quốc gia đã đồng ý thông qua các Công ước Nhân quyền của Liên hiệp quốc thì họ không nên đặt ra cái kiểu luật lệ trái ngược với Công ước quốc tế như vậy.

Trà Mi: Theo ông, Na Uy đóng vai trò quan trọng như thế nào trong việc thúc giục Việt Nam cải thiện nhân quyền?

Dân biểu Finn Martin: Na Uy là một quốc gia nhỏ, cho nên tiếng nói của chúng tôi trong cộng đồng thế giới cũng khiêm tốn thôi, nhưng quan trọng là chúng tôi có quan hệ tốt với nhiều nước trên toàn cầu và chúng tôi đựơc yêu cầu giữ vai trò trung gian hoà giải trong nhiều cuộc thương thuyết hoà bình trên thế giới. Na Uy không quá lớn để bị nước nào lôi cuốn, và danh tiếng về uy tín và sự khách quan là lợi thế của chúng tôi.

Nếu một quốc gia đã đồng ý thông qua các Công ước Nhân quyền của Liên hiệp quốc thì họ không nên đặt ra cái kiểu luật lệ trái ngược với Công ước quốc tế như vậy.

Trong những năm qua, Na Uy có các cuộc đối thoại nhân quyền với Trung Quốc và Việt Nam, và chúng tôi cho rằng đây là những việc làm cần thiết để bày tỏ quan điểm về thực trạng đang diễn ra tại những quốc gia này, để nhắc nhở họ về trách nhiệm vì họ đã là thành viên trong Liên hiệp quốc, đã phê chuẩn Công ước Nhân quyền. Chúng tôi dự tính sẽ tiếp tục các cuộc đối thoại này và hy vọng sẽ đóng góp ảnh hưởng tuy nhỏ bé nhưng vững vàng.

Trà Mi: Phía cổ võ dân chủ cho rằng để thúc đẩy Việt Nam cải tổ nhân quyền, ngoài các cuộc đối thoại với Hà Nội, những nước quan tâm nên gắn liền các nguồn viện trợ với điều kiện về cải thiện quyền con người tại Việt Nam. Ý kiến của ông như thế nào?

Dân biểu Finn Martin: Vâng, nói chung chúng tôi cũng có làm điều này đó chứ. Tại các quốc gia mà Na Uy có các chương trình viện trợ phát triển, chúng tôi rất quan tâm đến những tiêu chí về quản lý nhà nước tôn trọng nhân quyền. Thế nhưng, chúng tôi không có chương trình viện trợ phát triển nào với Việt Nam. Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng quá trình cải thiện nhân quyền Việt Nam cần phải có thời gian, song, chúng tôi yêu cầu Hà Nội phải đặt ra những mục tiêu trọng tâm cụ thể và kỳ vọng họ chứng tỏ rằng họ đang dần dần phát triển hướng tới những mục tiêu đó.

Trà Mi: Theo ông, chính phủ Na Uy có thể làm gì hữu hiệu hơn nữa nhằm giúp Việt Nam cải thiện tình trạng nhân quyền? Có những biện pháp khả thi nào khác không, thưa ông?

Dân biểu Finn Martin: Tôi không biết có cách nào có thể thúc giục Việt Nam trực tiếp hơn. Na Uy đang nỗ lực kêu gọi việc yêu cầu thực hành Công ước nhân quyền Liên hiệp quốc một cách mạnh mẽ hơn, với các tiêu chuẩn đòi hỏi cao hơn. Các tiêu chuẩn đề ra cũng đã được nâng cấp và tái tạo, và chúng ta chờ xem các nứơc có đáp ứng sự kỳ vọng đó hay không, nhưng Liên hiệp quốc thế nào cũng sẽ tiến hành tổ chức các buổi điều trần đối với tình hình nhân quyền từng quốc gia hàng năm. Tóm lại, có nhiều phương cách, nhưng về phía Na Uy chúng tôi sẽ tiếp tục tích cực nỗ lực.