Nguyễn Khanh, phóng viên đài RFA
Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng của Việt Nam vừa hoàn tất 200 ngày đầu tiên trong cương vị của người lãnh đạo chính phủ. Ở mốc điểm đáng chú ý đó, báo chí và một số nhà quan sát trong cũng như ngoài nước đã lên tiếng nhận xét về con người và việc làm của ông Dũng.
Cũng trong chiều hướng đó, Ban Việt Ngữ chúng tôi đã tiếp xúc với ông Ernest Bower, một chuyên gia Hoa Kỳ đang giữ vai trò cố vấn cho Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng về đầu tư.
Ông Bower trước đây từng làm Chủ Tịch Hội Ðồng Quan Hệ Thương Mại Hoa Kỳ-ASEAN, thành viên sáng lập tổ hợp tư vấn BrooksbowerAsia, thành viên Hội Ðồng Cố Vấn Mậu Dịch Quốc Tế của Bộ Ngoại Giao Mỹ và là một trong số rất ít người đang hoạt động trong lãnh vực cố vấn đầu tư có quan hệ rất chặt chẽ với các nhà lãnh đạo cũng như chính phủ Châu Á.
Năm ngoái, ông được Chính Phủ Việt Nam mời làm Chủ Tịch Hội Ðồng Cố Vấn Về Cạnh Tranh Thương Mại.
Cuộc phỏng vấn do Nguyễn Khanh thực hiện trước khi ông Bower ra phi trường Hà Nội để về lại Washington, và như thường lệ, chúng tôi xin gửi đến quý thính giả trong khuôn khổ Câu Chuyện Thời Sự Hàng Tuần.
Những bước đầu thật tốt
Tôi nghĩ rằng ông Dũng đã làm được những bước đầu thật tốt. Kể từ khi ông Dũng lên làm Thủ Tướng đến giờ, Việt Nam thu hút được lượng vốn cao nhất từ các nhà đầu tư nước ngoài, bao gồm vốn đầu tư trực tiếp và đầu tư chứng khoán.
Nguyễn Khanh: Cám ơn ông đã bỏ thì giờ nói chuyện với chúng tôi. Biết ông rất bận rộn sửa soạn ra phi trường về lại Washington nên tôi xin phép đi vào vấn đề ngay. Ông đánh giá thế nào về 200 ngày đầu làm việc của Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng?
Ernest Bower: Tôi nghĩ rằng ông Dũng đã làm được những bước đầu thật tốt. Kể từ khi ông Dũng lên làm Thủ Tướng đến giờ, Việt Nam thu hút được lượng vốn cao nhất từ các nhà đầu tư nước ngoài, bao gồm vốn đầu tư trực tiếp và đầu tư chứng khoán.
Ông Dũng cũng làm được một số điều hay trong kế hoạch chống tham nhũng, giúp hệ thống hành chánh Việt Nam trở nên minh bạch hơn. Ông cũng là người giúp Việt Nam trở thành một quốc gia có vị thế quan trọng hơn đối với thế giới, và ngay trong tuần này ở Diễn Ðàn Kinh Tế Thế Giới nhóm họp tại Davos, ông nằm trong danh sách những nhà lãnh đạo hạng A.
Ông Dũng cũng đã làm một bước đột phá về cả hai mặt chính trị và ngoại giao khi triều kiến Ðức Giáo Hoàng.
Nguyễn Khanh: Dư luận dân chúng Việt Nam mà ông nghe được nghĩ gì về ông Thủ Tướng của họ?
Ernest Bower: Trong một vài tháng vừa qua, những người Việt Nam mà tôi có dịp nói chuyện đều nói là họ hãnh diện về ông Dũng, họ nghĩ rằng giới lãnh đạo Việt Nam làm việc tốt, giúp mở rộng quan hệ giữa quốc gia với thế giới.
Thành phần chính phủ
Nguyễn Khanh: Ông bảo Thủ Tướng Dũng nằm trong danh sách những nhà lãnh đạo hạng A, nhưng không rõ các vị bộ trưởng đang làm việc với ông có cùng nằm trong danh sách này hay không?
Ernest Bower: Dư luận đang được nói đến ở Hà Nội là Thủ Tướng Dũng không hài lòng với thành phần chính phủ đang làm việc với ông. Chắc ông cũng rõ là tháng 5 tới đây, Việt Nam sẽ bầu chọn đại biểu quốc hội và hầu hết các nhà phân tích đều nói rằng ông Dũng sẽ thay đổi thành phần chính phủ sau khi cuộc bầu cử Quốc Hội hoàn tất. Tôi đồng ý với phân tích này, và hy vọng lúc đó, chúng ta sẽ nhìn thấy những khuôn mặt mới tham gia chính quyền.
Thành thật mà nói, tôi nghĩ rằng các vị Thủ Tướng Việt Nam trước đây đã làm công tác mở đường cho ông Dũng, cho một thành phần lãnh đạo mới, và khi ông Dũng lên điều hành chính phủ, ông tạo cho mọi người thấy một khuôn mặt lãnh đạo trẻ, năng động, hành động cương quyết hơn, tin tưởng vào những quyết định về chính sách mà ông đưa ra hơn.
Nguyễn Khanh: Dư luận mà tôi nghe được từ Việt Nam đều nói rằng chống tham nhũng vẫn là điều được người dân quan tâm đến nhiều nhất. Ðó có phải mục tiêu hàng đầu của ông Dũng không?
Ernest Bower: Đúng. Thủ Tướng Dũng đã nhiều lần nói với tôi rằng tham nhũng chính là -và vẫn là- thử thách lớn nhất mà chính phủ phải giải quyết. Ðiều rõ ràng là trong nỗ lực giải quyết vấn đề này, ông Dũng đã thực hiện được một số bước tiến thật đáng kể, rất đáng chú ý.
Ðương nhiên, chúng ta vẫn có thể tranh luận với nhau là ông Dũng đã làm nhanh và làm tới mức hay chưa, nhưng điều không thể chối cãi được là trong chương trình làm việc của ông, chống tham nhũng luôn luôn là một trong những mục tiêu hàng đầu. Ông Dũng đang mở mặt trận chống tham nhũng, và ông đã đạt được một số kết quả.
Nguyễn Khanh: Ông Dũng không phải là vị Thủ Tướng đầu tiên của Việt Nam mà ông có dịp làm việc chung. Xin được hỏi là ông thấy điều gì ở ông Dũng mà ông không thấy ở các vị Thủ Tướng hay các nhà lãnh đạo khác của Việt Nam?
Ernest Bower: Thành thật mà nói, tôi nghĩ rằng các vị Thủ Tướng Việt Nam trước đây đã làm công tác mở đường cho ông Dũng, cho một thành phần lãnh đạo mới, và khi ông Dũng lên điều hành chính phủ, ông tạo cho mọi người thấy một khuôn mặt lãnh đạo trẻ, năng động, hành động cương quyết hơn, tin tưởng vào những quyết định về chính sách mà ông đưa ra hơn.
Ðiều tôi quan tâm vẫn là chuyện củng cố quyền lực trong hệ thống lãnh đạo chính quyền ở Việt Nam, dưới một góc nhìn nào đó thì đây là điều tốt, nhưng đồng thời cũng tạo thành một hệ thống hành chính rườm rà, mà phải nói thật là trong quá khứ, chính điều này đã từng làm chậm bước tiến của Việt Nam.
Bây giờ với ông Dũng, những quyết định được đưa ra đã rõ ràng hơn, và chính cá nhân Thủ Tướng Việt Nam cũng biết sử dụng quyền lực của mình, cộng với sự hỗ trợ từ những vị tiền nhiệm của ông.
Quyền quyết định chính sách quốc gia
Nguyễn Khanh: Nói đến quyền lực, muốn hỏi ông là Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng có đủ uy quyền để quyết định chính sách quốc gia hay không?
Ernest Bower: Đây là một vấn đề rất phức tạp, chẳng phải chỉ một người ngoài như tôi mà có lẽ, ngay chính những người dân Việt Nam cũng khó có thể biết được hệ thống lãnh đạo chia quyền và hành xử quyền được chia như thế nào.
Đây là một vấn đề rất phức tạp, chẳng phải chỉ một người ngoài như tôi mà có lẽ, ngay chính những người dân Việt Nam cũng khó có thể biết được hệ thống lãnh đạo chia quyền và hành xử quyền được chia như thế nào.
Nhưng tôi nghĩ ông Dũng là một vị Thủ Tướng có nhiều quyền hành hơn, và ông chứng tỏ quyền hành của ông hơn là những gì các vị Thủ Tướng khác đã làm. Chúng ta nên chờ xem chuyện sẽ xảy ra như thế nào.
Ðôi khi, một nhà lãnh đạo nhiều quyền uy làm được việc, nhưng đôi khi lại gặp những khó khăn. Ðiều mà ai cũng biết là các nhà lãnh đạo phải có chính sách để giúp quốc gia tiến bộ, và chúng ta nên chờ đợi xem Việt Nam rồi sẽ như thế nào.
Nguyễn Khanh: Dù là người nước ngoài, nhưng Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng chọn ông làm cố vấn về đầu tư và thương mại. Với chức vụ này, ông có thường gặp Thủ Tướng Dũng hay không, và trong những buổi gặp gỡ, ông và Thủ Tướng Dũng bàn luận với nhau những gì? Không biết ông có thể chia sẻ với chúng tôi được không?
Ernest Bower: Trước đây, tôi đã từng làm Chủ Tịch Hội Ðồng Quan Hệ Thương Mại Hoa Kỳ-ASEAN và trong chức vụ này, tôi có dịp làm việc với tất cả các nhà lãnh đạo Ðông Nam Á, đóng góp ý kiến với họ cũng như với các đại công ty hàng đầu của nước Mỹ về đầu tư trực tiếp.
Riêng với Thủ Tướng Dũng, ông biết tôi là người có kinh nghiệm, giúp đưa các công ty hàng đầu của Hoa Kỳ vào Việt Nam. Ông Dũng có nói với tôi là ông muốn thấy các công ty Mỹ bỏ vốn đầu tư và thành công ở Việt Nam, ông muốn Hoa Kỳ nằm trong danh sách những nước bỏ vốn đầu tư vào Việt Nam nhiều nhất.
Ðiều mà Thủ Tướng Việt Nam và tôi đồng ý với nhau là không chỉ bỏ vốn đầu tư, mà các công ty Mỹ khi vào Việt Nam còn đem theo nhiều lợi nhuận khác cho Việt Nam nữa, từ kỹ thuật, huấn luyện, đồng thời giúp Việt Nam tiến vào thị trường rộng lớn của nước Mỹ.
Con hổ kinh tế của Châu Á
Nguyễn Khanh: Có khi nào ông Dũng tâm sự với ông là mong nhìn thấy ngày Việt Nam trở thành một con hổ kinh tế của Châu Á không?
Ernest Bower: Không, tôi không cảm thấy điều đó. Tôi cũng không cảm thấy ông Dũng muốn thị trường Việt Nam thành một thị trường "nóng" hơn những nước khác trong khu vực. Theo tôi biết thì ông Dũng muốn Việt Nam là một quốc gia phát triển bền vững, mong những nhà đầu tư giúp Việt Nam cải tiến nhiều hơn ở cơ sở hạ tầng, giúp cho các công ty của Việt Nam cơ hội học hỏi kỹ thuật cao, cơ hội để hội nhập với nền kinh tế toàn cầu.
Tôi biết ông Dũng quan tâm đến tương lai của quốc gia hơn là dồn nỗ lực để Việt Nam trở thành một con hổ kinh tế trong vùng Châu Á. Ðó chính là điều giới đầu tư mong muốn, họ muốn làm việc với giới lãnh đạo có tầm nhìn xa, có quyết tâm xây dựng một nền móng vững chắc cho quôc gia.
Nguyễn Khanh: Ở Ðông Nam Á, chúng ta có 10 nước, có 10 nhà lãnh đạo. Từ 1 là cao nhất và 10 là thấp nhất, ông xếp ông Nguyễn Tấn Dũng ở mức nào? Hy vọng tôi không đẩy ông vào chỗ khó xử.
Ernest Bower: Làm sao tôi có thể trả lời câu hỏi của ông được!!! Tôi biết tất cả 10 nhà lãnh đạo ASEAN mà ông nói. Tôi cũng biết rõ là ông Dũng được các nhà lãnh đạo ASEAN đánh giá cao, và có người còn bảo với tôi ông Dũng tiêu biểu cho một tầng lớp lãnh đạo trẻ, khả năng của Ðông Nam Á.
Tôi chỉ có thể kể cho ông nghe là có 2 vị lãnh đạo mà tôi xin dấu tên nói với tôi là chính họ không ngờ ông Dũng làm việc hay đến thế và nghĩ là với lãnh đạo như vậy, Việt Nam chắc chắn sẽ tiến.
Nguyễn Khanh: Xin cám ơn ông Bower.