Gia Minh, phóng viên đài RFA
Ngộ độc thực phẩm thường xảy ra tại Việt Nam. Thế nhưng khi xảy ra chuyện nhiều cá nhân phải nhập viện do ăn phải một món ăn nhiễm khuẩn nào đó, cơ quan chức năng phải mất nhiều ngày mới có thể chỉ đích danh tác nhân gây ngộ độc. Thế rồi, lâu nay một số đơn vị sản xuất thực phẩm bán hàng sang nước khác bị phát hiện vi phạm những qui định về vi sinh và kháng sinh.
Vừa qua, một nhà nghiên cứu tại Đại học Khoa học Tự Nhiên đã đưa ra qui trình và một bộ công cụ mới để có thể sau 20 giờ đồng hồ là có thể tìm ra nguyên nhân của một vụ ngộ độc thực phẩm. Đó là qui trình và bộ kít kỹ thuật sinh học phân tử, viết tắt theo tiếng Anh là PCR (polymerase chain reaction) do tiến sĩ Nguyễn Linh Thước xây dựng nên.
Gia Minh mời quí thính giả và các bạn theo dõi một số thông tin liên quan qui trình và bộ kít PCR qua trình bày của chính tác giả Nguyễn Linh Thước và một người sử dụng.
Lâu nay, tại Việt Nam để truy tìm nguyên nhân của một vụ ngộ độc thực phẩm, cơ quan chức năng thực hiện phương pháp nuôi cấy vi sinh kết hợp với các thử nghiệm sinh hóa và miễn dịch. Đây được cho là phương pháp truyền thống và thời gian cần thiết để đưa ra kết quả phải mất ít nhất là hai ngày cho đến gần tuần lễ.
Nhằm giúp khắc phục khuyết điểm về mặt thời gian của phương pháp truyền thống, tiến sĩ Nguyễn Linh Thước cho xây dựng qui trình và bộ công cụ kỹ thuật sinh học phân tử PCR để có thể đưa ra kết quả trong vòng 20 tiếng đồng hồ mà thôi.
Trước hết, tiến sĩ Nguyễn Linh Thước giải thích về qui trình và bộ công cụ đó: "Nó là một bộ xét nghiện dùng phản ứng nhân một gien chuyên biệt của con vi khuẩn đến mức mà mình có thể phát hiện được. Đây là bộ sonh phẩm xét nghiệm không giống những que thử, mà nó là công cụ dùng trong phòng xét nghiệm cần có thiết bị.
Bộ thiết bị PRR thì trên thế giới có sử dụng, nhưng không biết có qui trình nào được công nhận là tiêu chuẩn quốc tế hay chưa. Lợi điểm của phương pháp này là đối với những con vi khuẩn cần giám sát trên một mẫu thực phẩm thì cho phép kiểm hầu hết các con vi khuẩn trong vòng 24 tiếng đồng hồ thôi…
Lâu nay người ta vẫn dùng phương pháp nuôi cấy rất mất thời gian nên không làm nhiều mẫu được…”
Ông cho biết đối tượng có thể sử dụng qui trình và bộ công cụ PCR: "Mình nhắm vào những con vi khuân trong lĩnh vực thực phẩm, thú y, thủy sản cần giám sát. Ở Việt Nam thì lĩnh vực này thuộc về y tế công cọng, thú y, thủy sản.
Hiện nay một công ty chế biến thủy sản xuất khẩu ở Vũng Tàu có làm phòing thí nghiệm sử dụng phương pháp này hai ba năm rồi. Còn những đơn vị chức năng như Trung tâm Kỹ thuật Khu vực 3, Viện Pasteur, Trung tâm Y Tế Dự phòng có ý làm phòng xét nghiệm đưa phương pháp này vào ứng dụng. Bên thủy sản đã xây dựng bộ kit này thành tiêu chuẩn của ngành rồi.”
Ông có một số hướng dẫn về điều kiện sử dụng như sau: "Cần có thiết bị và hướng dẫn kỹ thuật viên. Nếu muốn dùng và cho kết quả được công nhận thì phải có phép của Cục Vệ sinh an tòan thực phẩm."
Tuy nhiên ông cũng chỉ ra một số khó khăn, trở ngại khi sử dụng phương pháp kỹ thuật sinh học trong phát hiện nhanh vi sinh vật gây ngộ độc:
“Vấn đề hiện nay để ứng dụng rộng rãi là phải xin phép Cục Vệ sinh an tòan thực phẩm. Phương pháp này khó đi vào rộng rãi vì không rẻ hơn và phải đầu tư thiết bị và phải có phép.”
Một đơn vị đang áp dụng công cụ PCR vào qui trình sản xuất là Công ty Cổ Phần Chế biến Hải Việt tại Bà Bịa- Vũng Tàu. Ông Nguyễn Văn Hòa, trưởng phòng thí nghiệm của công ty đưa ra đánh giá về qui trình và công cụ do tiến sĩ Nguyễn Linh Thước xây dựng như sau: "Nói chung phương pháp này chính xác hơn và nhanh hơn."
Ông cũng cho biết một số thông tin về kiểm tra vi sinh và kháng sinh tại nhà máy: "Nếu có nhiễm kháng sinh thì nhà máy không mua. Thế nhưng vẫn có những trường hợp lọt sở vì ở Việt Nam hiện chưa thể kiểm tra được một số tiêu chuẩn."
Mục Sáng kiến & Đời sống tuần này tạm dừng tại đây, hẹn gặp lại quí thính giả và các bạn trong chương trình kỳ tới cũng vào giờ này trên làn sóng phát thanh của Đài Á Châu Tự Do. Gia Minh chào tạm biệt.