Mặc Lâm, phóng viên đài RFA
Hàng triệu người ngày hôm nay đã lũ lượt kéo đến những địa điểm bỏ phiếu trên toàn bộ lãnh thổ của Aceh để được bỏ phiếu quyết định vận mệnh của mảnh đất này sau nhiều thập kỷ nội chiến vì đòi hỏi độc lập.
Lần đầu tiên người dân Aceh hân hoan xử dụng quyền tự do dân chủ của mình bằng lá phiếu mà chỉ trước đây ít lâu chỉ xảy ra trong mơ. Mặc Lâm có bài về vấn đề này sau đây.
Lịch sử gian nan
Lịch sử Aceh đã trải qua nhiều giai đoạn gian nan, đầy máu và nước mắt. Vào thế kỷ thứ tám, Hồi Giáo thâm nhập vào Đông Nam Á trước tiên qua ngõ Aceh . Những ngôi làng nhỏ bé ban đầu của vương quốc Hồi Giáo xuất hiện tại Banda Aceh sau này trở thành thủ đô của Aceh vào thế kỷ thứ 12. Trong suốt thời hoàng kim của vương quốc Aceh có lúc đường biên giới của nó đã sang tận Thái Lan, và một phần của bán đảo Malaysia.
Sau nhiều năm chống lại thực dân Bồ Đào Nha, Hà Lan, và Anh Quốc cuối thế kỷ 18 Aceh đã chịu mất phần lãnh thổ của mình trên bán đảo Malaysia cho người Anh và mãi tới đầu thế kỷ 19 dưới đạo luật Anh-Hà Lan năm 1824, Anh nhượng quyền thuộc địa của mình cho chính phủ Hà Lan. Trong giai đọan đầu tiên người Hà Lan tôn trọng sự độc lập của Aceh nhưng sau đó ít lâu sự tôn trọng này bị phá vỡ qua nhiều cuộc chiến xảy ra trên đất Aceh.
Trong suốt thời gian xảy ra cuộc cách mạng của Indonesia, sau thế chiến thứ hai, quân đội Hà Lan đã sát nhập Aceh vào vùng đất kế cận thuộc khu vực miền bắc của Sumatra dẫn đến sự oán giận của người dân Aceh vì người dân Sumatra thuộc sắc tộc Batak, một sắc tộc mà người dân Aceh oán ghét.
Từ lúc này, một phong trào chống đối nổi lên và những lực lượng dân quân địa phương bắt đầu chiến đấu để dành lại độc lập cho nhân dân Aceh từ chính quyền trung ương của Indonesia. Vùng đất Sumatra cũng là nơi mà lượng khí đốt thiên nhiên cũng như dầu hỏa có trữ lượng rất lớn cũng là nguyên do cho nhiều cuộc chiến. Cuộc chiến cuối cùng xảy ra vào năm 1976 gây thiệt mạng cho 15.000 người và nhiều người trong số họ là thường dân.
Sóng thần Tsunami
Năm 1959 chính quyền Indonesia nhân nhượng nhìn nhận một phần đất của Aceh trong tình trạng một lãnh thổ đặc bịêt, cho Aceh quyền tự trị từ trung tâm quyền lực Jakarta. Tuy nhiên quân đội của chính phủ Jakarta vẫn tiếp tục chạm trán với du kích quân Aceh mãi đến khi cơn sóng thần Tsunami năm 2004 xảy ra.
Cơn hồng thủy này đã cướp đi sinh mạng của gần 167.000 người và để lại cho hơn 500.000 người không nhà cửa. Mỹ là nước chủ yếu cứu trợ cho Aceh sau cơn sóng thần. Cựu ngoại trưởng Collin Power từng đề nghị một kế hoạch cứu trợ quy mô chonạn nhân sóng thần tại Indonesia trong đó có Aceh.
Tuy nhiên, sau cơn tàn phá chấn động của trận động đất lên đến 9.5 độ rit-te và tạo thành sóng thần Tsunami, cả hai phía chính phủ và quân nổi lọan đều tuyên bố không muốn tiếp tục mang thêm đau khổ đến cho người dân vô tội. Cuối cùng hai phía đã trở lại bàn hội nghị để ký một thỏa hiệp hòa bình vào ngày 15 tháng 8 năm 2005.
Quân nổi dậy nhanh chóng giao nộp vũ khí và Jakarta đã rút phân nửa quân đội của họ đồn trú tại Aceh và hứa hẹn sẽ để cho những người cầm quyền trên lãnh thổ Aceh kiểm soát 70 % tài nguyên dầu mỏ.
Vui mừng, hân hoan
Lần đầu tiên nhiều thành viên trong Phong Trào Aceh Tự Do gọi tắt là GAM được nhìn nhận như một thực thể của Aceh và họ đã trở thành thống đốc, thị trưởng, hay đứng đầu quận hạt. Đây là điều mà người dân Aceh không thể nào tưởng tượng nổi trước đây.
Người dân Aceh đã chịu quá nhiều tai ách vừa của thực dân, tới chính quyền sở tại, rồi lại tai họa do sóng thần Tsunami đem đến. Sau nhiều thập niên tranh đấu trong tuyệt vọng, lần đầu tiên trong lịch sử, quyền tự do ứng cử và bầu cử được thực hiện ngày hôm nay, tiếng hò vui trên đường phố như một khúc nhạc dạo đầu cho một nền dân chủ đang thành hình.
Một người dân cho hãng thông tấn BBC biết rằng ông ta ước gì người được bầu lên ngày hôm nay sẽ vận động giúp dân chúng sống trong hòa bình thực sự
Irwandi Yusuf, người lãnh đạo phong trào Aceh tự do, từng bị cầm tù hai năm về trước đã đạt dược 39% phiếu bầu vào chức thống đốc trong khi đó người về nhì chỉ đạt được 13% trên tổng số phiếu. Ông Yusuf tuyên bố, cuộc bầu phiếu hôm nay của nhân dân Aceh sẽ khiến cho tương lai của Aceh tươi sáng hơn.
Có hai triệu sáu trăm ngàn người chiếm 85% dân số trong danh sách bầu cử lần này. Những hàng dài chờ đợi vào phòng phiếu đã nói lên được khát vọng của người dân Aceh lên tới mức nào. Hầu hết người dân tập trung vào ước vọng người chiến thắng trong cuộc tranh tài lần này sẽ tập trung vào việc vận động cho một nền hòa bình lâu dài của Aceh.
Những giọt nước mắt cho dân chủ đã rơi trên mảnh đất tang thương Aceh cũng là những hạt giống tuyệt vời sẽ đâm chồi cho một mùa gặt tự do sắp tới.