Gần đây thông tin cho thấy ngành vệ sinh an toàn thực phẩm của Việt Nam còn nhiều yếu kém.  Sự yếu kém này ảnh hưởng ra sao đến vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm của Việt Nam?

Báo cáo của chính phủ Việt Nam đưa ra hồi tháng Năm vừa qua cho biết hiện nay mỗi tỉnh, thành Việt Nam chưa có đến 1 cán bộ phụ trách công tác kiểm tra vệ sinh thực phẩm.  Tính trung bình, con số này là 0, 5 ở tỉnh- thành, và còn thấp hơn khi xuống đến cấp huyện

Cấp tỉnh chưa có cán bộ kiểm tra vệ sinh thực phẩm

Báo cáo của chính phủ Việt Nam đưa ra hồi tháng Năm vừa qua cho biết hiện nay mỗi tỉnh, thành Việt Nam chưa có đến 1 cán bộ phụ trách công tác kiểm tra vệ sinh thực phẩm. 

Tính trung bình, con số này là 0, 5 ở tỉnh- thành, và còn thấp hơn khi xuống đến cấp huyện.  Không những lượng cán bộ cho công tác kiểm tra vệ sinh thực phẩm thiếu trầm trọng, mà kinh phí cho công tác quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm ở Việt Nam đến nay cũng còn rất thấp. 

Ngân sách cho công tác kiểm tra giai đọan 5 năm, 2004 – 2009 của Việt Nam chỉ được 329 tỷ đồng.  Nếu chia bình quân thì mỗi đầu người là 780 đồng/năm, tức chỉ bằng 1/19 của Thái Lan, và 1/136 của Hoa Kỳ. 

Công bố được đưa ra trong bối cảnh dịch tả, mà một trong các nguyên nhân là thực phẩm thiếu vệ sinh, vừa mới xuất hiện thêm ở hai tỉnh miền Bắc là Thái Bình và Quảng Ninh, sau khi có mặt từ nhiều tuần trước đó ở Hải Phòng, Nam Định, Thanh Hoá, và Hải Dương.

Coi thường vệ sinh và sức khỏe của khách hàng 

Tình trạng thực phẩm thiếu vệ sinh, kém an toàn ở Việt Nam đã xảy ra từ nhiều năm nay.  Không ít cơ sở chế biến thực phẩm, tiệm ăn uống còn xem nhẹ vấn đề vệ sinh và sức khỏe của khách hàng. 

Bánh, mứt, kẹo, ô mai… có khi được làm trong những gian phòng ẩm thấp nhớp nháp hay phơi trên mặt đất đầy bụi bậm nhặng ruồi.  Nhiều lọai thực phẩm khác chứa những hoá chất nguy hiểm như hàn the, formol, phẩm màu tổng hợp, phân u rê, chất tẩy trắng, chất bảo quản thực phẩm, chất tạo bọt xà phòng, chất tạo màu Sudan, chất diệt cỏ, trừ sâu rầy…. 

Có những lọai rau, trái thì được bón tưới hay giữ cho tươi nhiều tháng trời bởi những hoá chất có hại.  Hồi tháng Tư báo chí lên tiếng rằng chỉ có chưa đầy 10% rau quả sản xuất ở Hà Nội là an toàn, mà nhiều cư dân Hà Thành cho là nhận xét này khá chính xác:

Bánh, mứt, kẹo, ô mai… có khi được làm trong những gian phòng ẩm thấp nhớp nháp hay phơi trên mặt đất đầy bụi bậm nhặng ruồi.  Nhiều lọai thực phẩm khác chứa những hoá chất nguy hiểm như hàn the, formol, phẩm màu tổng hợp, phân u rê, chất tẩy trắng, chất bảo quản thực phẩm, chất tạo bọt xà phòng

"Mức độ an toàn đối với rau quả ở Hà Nội có lẽ là đúng đấy, theo đánh giá của báo chí.  Rau quả bày bán chứa đủ các thứ hoá chất mà người gieo trồng bón để cây tăng trưởng nhanh.  Rau quả ở miền quê người ta trồng trong vườn thì mới "sạch" thôi."

Nói về tác hại của hoá chất trong thực phẩm, giới chuyên gia cho hay những hoá chất như thủy ngân, thạch tín nguy cơ làm rối lọan chức năng của hệ thống tim mạch, hệ thống sinh sản, não, thận. 

Tiến sĩ hoá học Mai Thanh Truyết ở Mỹ, khi được hỏi về độc tính của một số hoá chất dùng để bảo quản thực phẩm, cho hay chất sodium benzoate, thường đựơc dùng trong các lọai nước chấm như xì dầu, tương, chao có nguy cơ ảnh hửơng đến hệ thần kinh đối với trẻ em và thai nhi trong bụng mẹ. 

Thuốc tẩy trắng chloride sodium được dùng cho bánh tráng,  bánh hỏi, bún, miến, v.v..  thì có thể gây khó thở, nghẹt thở hoặc ung thư. 

Vi phạm về an toàn họăc vệ sinh thực phẩm đã thường xuyên dẫn đến nhiều vụ ngộ độc tại Việt Nam.  Những vụ ngộ độc này chiếm đến 25% tổng số những vụ trúng thực, vì những người dù quan tâm và hoài nghi cũng không có cách nào để biết được mức an toàn và vệ sinh của mặt hàng.

Chất sodium benzoate, thường đựơc dùng trong các lọai nước chấm như xì dầu, tương, chao có nguy cơ ảnh hửơng đến hệ thần kinh đối với trẻ em và thai nhi trong bụng mẹ.  Thuốc tẩy trắng chloride sodium được dùng cho bánh tráng,  bánh hỏi, bún, miến, v.v..  thì có thể gây khó thở, nghẹt thở hoặc ung thư.   

"Cái khó bó cái khôn", một lý do khác mà người tiêu dùng phải chấp nhận là vì vấn đề giá cả, trừ một thiểu số có đủ tiền để thay bằng thực phẩm nhập cảng. 

Dân chúng không có sự lựa chọn nào khác trước sự bất lực của cơ quan chức trách. 

Đó là vì ngoài sự kiện thiếu cán bộ và kinh phí, ngành kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm trước đến nay còn có vấn đề về họat động, nói cụ thể là quản lý của ngành còn yếu kém, và mức xử phạt không đủ sức răn đe, theo như lời của Cục phó Cục VSATTP Hoàng Thủy Tiến:

"Việt Nam có nhiều phân cấp kiểm tra phối hợp liên ngành.  Các cấp này làm việc thường xuyên, và có xử phạt, nhưng không thể làm hết được.  Bất cập là do mức chế tài chưa đủ mạnh.  Nay mức chế tài đang được nghiên cứu để thay đổi, để có thể xử phạt mạnh hơn, chứ còn thanh tra thì chỉ xử phạt hành chính thôi."

Gây thiệt hại  nặng nề cho về kinh tế

Thực phẩm thiếu vệ sinh, không an toàn tiếp tục được lưu hành trên thị trường nội địa lẫn nước ngoài, đe dọa sức khỏe của người tiêu thụ đồng thời còn gây thiệt hại về kinh tế.

Việt Nam có nhiều phân cấp kiểm tra phối hợp liên ngành.  Các cấp này làm việc thường xuyên, và có xử phạt, nhưng không thể làm hết được.  Bất cập là do mức chế tài chưa đủ mạnh.  Nay mức chế tài đang được nghiên cứu để thay đổi, để có thể xử phạt mạnh hơn 

Có những thị trường như Hoa Kỳ, Canada và Nhật Bản trong vài ba năm nay từng từ chối nhiều sản phẩm do Việt Nam sản xuất, dù là các thức khô, đóng hộp, trái cây tươi hay cá, tôm đông lạnh.  Không ai biết số thất thu là bao nhiêu tuy nhiên rõ ràng là nhiều nhà nuôi trồng, sản xuất và kinh doanh phải bị mất phần nào lợi nhuận vì hàng xuất cảng bị gửi trả lại. 

An toàn thực phẩm là điều khả thi nếu chính quyền thực lòng quan tâm đến sức khỏe của người dân và không muốn mất lợi nhuận.

Có những thị trường như Hoa Kỳ, Canada và Nhật Bản trong vài ba năm nay từng từ chối nhiều sản phẩm do Việt Nam sản xuất, dù là các thức khô, đóng hộp, trái cây tươi hay cá, tôm đông lạnh.

Việc kiểm soát môi trường sản xuất thực phẩm sẽ thành công nếu công tác thanh tra - xử phạt và công tác giáo dục đạo đức giới sản xuất - kinh doanh đuợc đẩy mạnh. 

Sự yếu kém trong quản lý của ngành thanh tra thực phẩm cũng sẽ đựơc khắc phục với sự quyết tâm của giới lãnh đạo. 

Phát biểu tại trước Quốc hội vào ngày 9 tháng Sáu, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu cam kết sẽ kiểm điểm những yếu kém về quản lý trong ngành kiểm tra an toàn thực phẩm.  Người đứng đầu Bộ Y tế có đề nghị Quốc hội ban hành các quy định riêng về vệ sinh và an toàn thực phẩm, để tránh tình trạng ở Việt Nam lâu nay, mà theo ông thì "ngành nọ chỉ huy ngành kia", gây khó khăn cho việc điều hành công tác, phục vụ dân chúng. 

Những người quan tâm đang tán thành đề nghị này, và trông chờ sự cải tổ ấy trong ngành vệ sinh an toàn thực phẩm ở Việt Nam.

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.