Thanh Quang, phóng viên đài RFA
Trong thời gian gần đây, giá cổ phiếu của hầu hết doanh nghiệp Việt Nam tăng cao, khiến gây quan ngại là thị trường chứng khoán Việt Nam bùng phát theo kiểu bong bóng, phát xuất từ nhiều yếu tố tiêu cực.
Qua cuộc phỏng vấn của Thanh Quang, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Hải, Phó Giám Đốc Ngân hàng Phát triển Nhà Đồng bằng sông Cửu Long, Chi Nhánh Saigòn, phân tích về những yếu tố này. Nhưng trước hết ông cho biết nguyên nhân khiến thị trường chứng khoáng Việt Nam trở nên sôi động.
Tiến sĩ Hồng Hải: Các nhà đầu tư nước ngoài đã bắt đầu đổ vốn vô, đó là thứ nhất. Thứ hai là qua sự làm ăn hiệu quả của một số doanh nghiệp, rồi một số cổ đông lớn, nhân cơ hội đó, vận động thêm để tạo nên giá cao.
Chính vì vậy giá cổ phiếu ở Việt Nam vẫn giữ như vậy hoặc tăng lên. Còn một số trường hợp mà có giảm là do doanh nghiệp yếu. Nhưng nói chung giá cổ phiếu tăng mà nguyên nhân chính, tôi nghĩ, là do các nhà đầu tư nước ngoài.
Thanh Quang: Hiện ngày càng có nhiều chuyên gia cảnh báo về yếu tố ảo trong giá trị cổ phiếu, vấn đề này như thế nào ?
Tiến sĩ Hồng Hải: Việc cảnh báo là đã có cảnh báo rồi, nhưng vì vấn đề cung cầu mà nước ngoài họ đổ xô đầu tư, và bên trong có tác động, nên hiện nay chơi chứng khoáng đối với một số lọai cổ phiếu nào của doanh nghiệp nào, thì rất nguy hiểm.
Mà thường hiện nay có tình trạng các nhà đầu tư rải sự rủi ro ra; có thể họ tham gia một số cổ phiếu lớn của những doanh nghiệp lớn, đồng thời họ vẫn mua một số cổ phiếu lọai trung bình.
ện nay đang có tình trạng này. Điều nguy hiểm là các ngân hàng thương mại mà có cổ phiếu của họ lên sàn hoặc chưa lên sàn, thì họ lại có phương thức cho vay với các hình thức như cầm cố cổ phiếu hoặc mua bán cổ phiếu…
Thanh Quang: Có nhiều nguồn tin trong nước đề cập tới việc một số người đầu tư cổ phiếu chơi theo lối đánh bạc, không nắm vững luật lệ, tình hình thị trường chứng khoáng…
Tiến sĩ Hồng Hải: Chơi kiểu may rủi đó hả ? Có, số này chiếm trên phân nửa, tức là qua bạn bè, qua một nhóm, rồi họ thấy người này đặt mua, người kia đặt mua lọai cổ phiếu nào đó, thì họ cũng bắt chước đặt mua, nhưng họ hoàn toàn không có kinh nghiệm cũng như cách chơi cổ phiếu.
Số này chiếm trên phân nửa. Còn số có kinh nghiệm thì chiếm chừng 20 – 30% thôi; số tìm hiểu, có nghiên cứu và nắm chắc thông tin thì không nhiều.
Thanh Quang: Được biết trong nước hiện ngày càng có nhiều người sẵn sàng thế chấp nhà cửa để vay tiền chơi cổ phiếu. Tình hình này như thế nào?
Tiến sĩ Hồng Hải: Hiện nay đang có tình trạng này. Điều nguy hiểm là các ngân hàng thương mại mà có cổ phiếu của họ lên sàn hoặc chưa lên sàn, thì họ lại có phương thức cho vay với các hình thức như cầm cố cổ phiếu hoặc mua bán cổ phiếu…
Nên cái này rất nguy hiểm. Và hiện nay ngân hàng nhà nước mới cảnh báo, chuẩn bị phổ biến văn bản để chấn chỉnh. Hiện chưa có ngân hàng thương mại quốc doanh nào cho vay để mua cổ phiếu hoặc cầm cố cổ phiếu cả. Trong khi ngân hàng thương mại cổ phần mà có phát hành cổ phiếu thì có cho vay để làm chuyện này.
Thanh Quang: Thế thì các ngân hàng thương mại cổ phần cho vay có dễ dàng không liên quan việc đầu tư chứng khoáng ?
Tiến sĩ Hồng Hải: Họ sẽ đánh giá 50% của giá trị cổ phiếu thực tế giao dịch, nhưng nguy hiểm là ở chỗ thực tế giao dịch cũng là những con số ảo. Trường hợp cổ phiếu xuống giá thì khả năng thu hồi của ngân hàng cũng rất khó.
Thanh Quang: Còn việc cầm cố cổ phiếu thì thế nào, có dẫn tới hậu quả gì không ?
Thì nó cầm cố theo cách như vậy đó, thí dụ mệnh giá thực sự chỉ có 100,000 đồng thôi, nhưng khi nó lên sàn thì giá có thể tăng gấp 10 lần. Về phía ngân hàng cho vay thì rất nguy hiểm ở chỗ là nó định giá 50% của giá trị thực khi lên sàn.
Tiến sĩ Hồng Hải: Thì nó cầm cố theo cách như vậy đó, thí dụ mệnh giá thực sự chỉ có 100,000 đồng thôi, nhưng khi nó lên sàn thì giá có thể tăng gấp 10 lần. Về phía ngân hàng cho vay thì rất nguy hiểm ở chỗ là nó định giá 50% của giá trị thực khi lên sàn.
Nhưng giá trị như vậy không phải là giá trị thực sự của sự phát triển doanh nghiệp, và giá cổ phiếu có thể còn tuột dưới giá mà ngân hàng ấn định như vừa nói.
Thanh Quang: Vấn đề thiếu thông tin trung thực về tính minh bạch, chính xác của các doanh nghiệp cũng có thể dẫn tới giá cổ phiếu ảo. Xin Tiến sĩ nói thêm về vấn đề này.
Tiến sĩ Hồng Hải: Hiện nay tại Việt Nam, do nhóm cổ đông lớn, dưới nhiều hình thức, tác động bên trong, tạo ra cái ảo để cổ phiếu tăng giá, chứ thực sự mức phát triển của doanh nghiệp không đạt được chỉ số đúng theo quy định.
Vì đối với một doanh nghiệp, khi phát triển, thì chỉ số này phải tăng. Rất nhiều cổ phiếu ở Việt Nam hiện nay tăng tới 30, 40 lần, so với cổ phiếu ở nước ngoài chỉ tăng tối đa là 17 lần. Mà nguyên nhân là có cuộc vận động ngầm ở bên trong để đẩy giá cổ phiếu lên.
Thanh Quang: Cảm ơn Tiến sĩ Nguyễn Hồng Hải.