Báo chí, dư luận lên tiếng 

Trong thời gian gần đây, xem chừng như ngày càng có nhiều ý kiến trong nước đề cập tới vấn đề nông nghiệp, nông thôn, nông dân Việt Nam, đặc biệt chú trọng tới tình cảnh khó khăn tiếp diễn gần như triền miên của giới chân lấm tay bùn.

Chẳng hạn như báo Saigòn Giải Phóng online số ra hôm thứ Ba 17-6 vừa rồi có bài tựa đề "Lúa 'vun bồ' vẫn lo", nhấn mạnh rằng mặc dù lúa năm nay rất trúng mùa, nhưng nhiều nông dân "than dài vì tất cả đầu vào cho hạt lúa đều đồng loạt tăng cao".

Theo báo điện tử Cần Thơ thì một nông dân ở Ô Môn (Cần Thơ) than thở rằng: "Với giá vật tư tăng cao như hiện nay làm ruộng rất ngán nhưng hổng lẽ bỏ đất trống". Trong khi một nông dân ở Bến Tre tâm sự là "làm ruộng chỉ đủ ăn, phải nuôi xen, trồng xen mới mong khá nổi…"

Cách nay không lâu, nông dân Lê Văn Lam ở huyện Tân Hồng, tỉnh Đồng Tháp gởi thư lên thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trình bày nỗi khó khăn và nguyện vọng không chỉ riêng ông, mà còn của hàng triệu nông dân trong nước hiện giờ.

Nông dân phải đổ mồ hôi, nước mắt để làm ra hạt gạo cung cấp lương thực trong nước và xuất khẩu, làm lợi cho quốc gia. Nhưng cái họ nhận được sau những vất vả đó là một cuộc sống nghèo khổ...

Báo Sài Gòn Giải Phóng

Khoảng đầu tháng này, nhà báo Bùi Tín từ Paris có bài tựa đề "Nông thôn VN: Từ thở dài đến tiếng thét", với câu mở đầu rằng "Nông thôn VN, nông dân VN đang kêu cứu".

Và qua bài "Phát triển nông thôn: Cần lắm sự đầu tư" được báo Sài Gòn Giải Phóng online đăng tải hôm 12 tháng Sáu này, đọan mở đầu viết rằng "Lâu nay chúng ta thường nghe đầu tư xây dựng mở rộng đô thị, phát triển công nghiệp, công nghiệp hóa… nhưng có khi nào nghe đầu tư cho nông thôn không ?" , và "…Nông dân …phải đổ mồ hôi, nước mắt để làm ra hạt gạo cung cấp lương thực trong nước và xuất khẩu, làm lợi cho quốc gia. Nhưng cái họ nhận được sau những vất vả đó là một cuộc sống nghèo khổ".

Vẫn theo bài báo thì "đã đến lúc Nhà nước phải quan tâm đầu tư nhiều hơn cho nông thôn và nông nghiệp, từ đầu vào cho nông dân cho đến đầu ra cho sản phẩm và việc đem các tiến bộ khoa học và những máy móc hiện đại về nông thôn".

Chính sách của Nhà nước?

Về vấn đề này, TS Mai Thành Phụng thuộc Trung Tâm Khuyến Nông Quốc Gia, Bộ Phận Thường Trực Phía Nam, nhận xét:

“Hiện nay đầu tư nông nghiệp hơi ít hơn so với nhà hàng, khách sạn, sân golf, thành ra nhà nước đã thấy cái đó rồi. Mấy cái chương tình sân golf lấy đất lúa bị nhân dân phản đối quá, thành ra ổng đã rục rịch rồi, ổng sẽ cân đối lại để xem xét lại vấn đề đó.

Đó là cái lộ trình làm từ nay tới Năm 2020, và từng bước phải giải quyết những bài toán lớn: nguồn nhân lực là một, kết cấu hạ tầng nông thôn là hai, đó là hai cái gôc của vấn đề, thứ ba nữa là rà soát lại quy hoạch, và trong đó có những chính sách đặc biệt cho những vùng an ninh lương thực để người dân yên tâm làm lúa, thí dụ như thế.

Hiện nay đầu tư nông nghiệp hơi ít hơn so với nhà hàng, khách sạn, sân golf, thành ra nhà nước đã thấy cái đó rồi. Mấy cái chương tình sân golf lấy đất lúa bị nhân dân phản đối quá, thành ra ổng đã rục rịch rồi, ổng sẽ cân đối lại để xem xét lại vấn đề đó.

TS Mai Thành Phụng

Đặc biệt là thu hút nhân tài về những vùng nông thôn phải có những cơ chế chính sách đặc biệt để người ta về người ta mới đầu tư phát triển nông thôn chứ giờ lên thành phố hết, những ông giỏi lên thành phố hết.”

Vẫn theo TS Mai Thành Phụng, Bộ Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn Việt Nam vừa triệu tập nhiều phiên họp nhằm đề ra điều mà ông gọi là những bước đột phá cho nông dân, nông thôn:

“Hai ba bữa nay thì Bộ đã quan tâm họp mấy cái vấn đề về nông nghiệp, nông thôn, nông dân, và có đề xuất ra những cái mới, và như vậy là sắp tới sẽ có những đột phá xung quanh vấn đề, thí dụ như chính sách cho người làm lúa, chính sách bảo vệ đất lúa, pháp lệnh về vấn đề xử dụng đất lúa, rồi những khuyến khích cho vấn đề đầu tư vào vùng đất lúa, đặc biệt là những doanh nghiệp lớn có thể cho vào để làm cái gọi là tích tụ ruộng đất.

Hiện nay nó dị ứng, nhưng mà thực ra tui tui đã đề xuất làm phải có quy mô lớn để mà có doanh nghiệp nào vô để đầu tư đồng bộ thì nó sẽ tăng hiệu quả lên qua cái vấn đề là ứng dụng được tiến bộ mới, và đồng thời cái năng suất lao động nó phải tăng lên thì nó sẽ hạ đựoc giá thành.” 

Tình cảnh nghèo khó thường xuyên của nông dân, tình trạng khiếm dụng, thất nghiệp đáng ngại ở nông thôn khiến nhiều nông dân, nhất là trong lứa tuổi thanh niên, phải đổ xô về thành thị kiếm sống hẳn là vấn đề cấp thiết của giới hữu trách. Theo TS Mai Thành Phụng thì nhà nước phải giải quyết những bức xúc này của nông dân:

“Sắp tới, thứ nhứt là giải quyết những vấn đề bức xúc của nông dân, trước hết là nghèo đói, thiếu việc làm, rồi đặc biệt là làm sao đó cho người dân người ta có thu nhập ổn định, và ly nông nhưng bất ly hương, tức là người ta có thể không làm nông mà phải có ngành nghề khác, phải dân trí, dạy nghề, rồi là tổ chức lại sản xuất, đó là những vấn đề mấu chốt.

Cái vấn đề kế nữa là đầu tư phát triển những nguồn năng lực mà đặc biệt là vùng nghèo, vùng nông thôn đó, có những chính sách ưu tiên  tuyệt đối để cho họ học mà không mất tiền, hoặc là có thể tài trợ nhiều.

Cái đó là cái nền tảng lâu dài, là con người đó. Rồi tập trung xây dựng kết cấu hạ tằng kinh tế xã hội nông thôn đồng bộ và những vùng khó khăn được ưu tiên để làm sao sắp xếp làm sao đó mà nông thôn phải có những điều kiện tiếp cận với tiến bộ mới, thông tin mới và đông thời những phúc lợi xã hội công cộng đấy.

Và đặc biệt nhà nước chú trọng đến đổi mới cơ chế, chính sách. Sắp tới đây chắc phải sắp xếp về vấn đề hạn điền, ví dụ như các tường đất vậy đó, rồi thuế nông nghiệp, hay là khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, phải có những cơ chế đột phá.”