Thanh Trúc, phóng viên đài RFA
Bộ Giáo Dục Và Đào Tạo Việt Nam đề nghị chính phủ cho phép cá nhân hay tập thể trong nước được tham gia vào việc soạn thảo sách giáo khoa thay vì để bộ độc quyền trong lãnh vực này vốn bị chỉ trích mãnh liệt từ nhiều phía. Thanh Trúc trình bày thêm chi tiết về việc này, mời quí vị theo dõi.
Trong phúc trình về kết quả điều tra Nhà Xuất Bản Giáo Dục do thanh tra chính phủ thực hiện, được gởi lên thủ tướng tháng trước, các viên chức trong Bộ Giáo Dục Đào Tạo đề nghị chính phủ cho phép cá nhân và tập thể được tham gia vào việc soạn thảo sách giáo khoa.
Nói một cách khác, ý kiến của Bộ Giáo Dục Đào Tạo là luật hiện hành không qui định chỉ Bộ Giáo Dục Đào Tạo mới có quyền soạn thảo sách học cho học sinh, sinh viên các cấp như bộ đã độc quyền soạn thảo in ấn trước nay với sự tham gia của nhiều đơn vị trực thuộc.
Vẫn theo đề xuất của Bộ Giáo Dục Đào Tạo, để xoá bỏ tình trạng độc quyền thì cần cho phép nhiều cá nhân, tập thể hay những nhóm tác giả khác nhau cùng biên soạn sách giao khoa dựa trên chương trình học phổ thông mà Bộ Giáo Dục Đào Tạo ban hành.
Một ý kiến tốt
Ý kiến xoá bỏ chế độ độc quyền trong tiến trình biên soạn sách giáo khoa của Bộ Giáo Dục Đào Tạo được đón nhận như thế nào? Một người hằng quan tâm đến vấn đề giáo dục của Việt Nam, từng viết thư góp ý gởi lên bộ trưởng Bộ Giáo Dục Và Đào Tạo, anh Phạm Trung Hiền, phát biểu rằng điều này xuất phát từ một ý tốt :
“Nhưng cần phải biết xem nó sẽ được thực hiện như thế nào, những người tham dự tham khảo sẽ là ai , một vấn đề nữa là những người sau đó tổng hợp duyệt xét là ai, hay cuối cùng lại trở về với Bộ Giáo Dục với những thành phần mà xưa giờ ai cũng biết là có thể đưa ý kiến nhưng không có quyền quyết định , và rồi cái quyết định cứ loanh quanh luẩn quẩn lại trở về mốc cũ …”
Nhưng cần phải biết xem nó sẽ được thực hiện như thế nào, những người tham dự tham khảo sẽ là ai , một vấn đề nữa là những người sau đó tổng hợp duyệt xét là ai, hay cuối cùng lại trở về với Bộ Giáo Dục với những thành phần mà xưa giờ ai cũng biết là có thể đưa ý kiến nhưng không có quyền quyết định , và rồi cái quyết định cứ loanh quanh luẩn quẩn lại trở về mốc cũ .
Anh Thanh, một sinh viên tốt nghiệp ở miền Trung, cho rằng điều này nếu thành hiện thực thì rất đáng mừng:
“Vấn đề soạn thảo hay in ấn sách giáo khoa đã có nhiều bất cập lắm rồi , vừa lãng phí mà còn tạo ra nhiều tiêu cực, tốn bao nhiêu tiền, bao nhiêu tiến sĩ gíao sư mà rốt cuộc rồi soạn ra sai rất là nhiều điểm cơ bản mà môn nào cũng có sai.
Giáo khoa coi như phải để cho người ta tự do , đó là sự công bằng, người ta thấy sách nào hay thì người ta học, sách nào dở người ta không học, nó tạo ra điều giống như trong kinh tế thị trường phải chấp nhận cạnh tranh với nhau, có sự cạnh tranh thì mới có sự i phát triển.”
Là giáo viên một trường chuyên trong nước, ông Trương Cam góp ý là sự thay đổi để có nhiều bộ sách giáo khoa khác nhau là điều mà giáo viên nào cũng trông mong:
“Cái đề xuất của bộ là quá hay. Lâu nay điều mong muốn của toàn thể giáo viên là có nhiều bộ sách giáo khoa để người dạy tự chọn chứ nếu để một bộ thì không có hay bởi không có sự cạnh tranh và không có sự chọn lựa.”
Đó là ý kiến của những người tương đối lớn tuổi. Nhưng một người trẻ là cô Trang, sinh viên năm thứ ba đại học kinh tế thành phố Hồ Chí Minh, thì có vẻ do dự trước ý kiến mới này. Cô nói nên dành quyền chỉ đạo việc soạn theo sách giáo khoa cho Bộ Giáo Dục Đào Tạo:
“Thường là sách giáo khoa thì do Bộ Giáo Dục Đào Tạo biên soạn, nhưng mà để cá nhân hay tổ chức làm việc đó thì nhiều khi độ chính xác không hoàn hảo cho lắm vì cá nhân thì lắm khi kiến thức không đủ cho nên mình có thể đóng góp ý kiến rồi để cho Bộ Giáo Dục Và Đào Tạo soạn thảo thì tốt hơn.”
Cô An, năm thứ ba khoa Kinh Doanh Quốc Tế tại TP Hồ Chí Minh thì suy nghĩ ngược lại:
Nói chung những bộ sách giáo khoa đã được biên soạn thì thứ nhất là nó khá nặng và không phù hợp lắm. Nên nói nhẹ ra để học sinh có thể tiếp thu được dể dàng và hiệu quả chứ đừng quá dồn ép và đặt nặng quá nhiều kiến thức khiến học sinh không thể tiếp thu được.
“Từ trước đến giờ nếu chỉ có Bộ Giáo Dục Và Đào Tạo soạn thảo thì đôi khi có những chổ không phù hợp hoặc không sát với tình hình bên ngoài cũng như sức học của học sinh..Thì nếu như mà có chính sách cá nhân hoặc tập thể là những người có khả năng và kiến thức đóng góp vào thì rất tốt và hoàn hảo hơn.”
Những lợi và bất lợi
Được hỏi nếu có thể góp ý xây dựng về nội dung và chất lượng của của bộ sách gíao khoa cùng những sự thay đổi hay cải tiến giáo trình sao cho hữu hiệu, cô An trả lời:
“Nói chung những bộ sách giáo khoa đã được biên soạn thì thứ nhất là nó khá nặng và không phù hợp lắm. Nên nói nhẹ ra để học sinh có thể tiếp thu được dể dàng và hiệu quả chứ đừng quá dồn ép và đặt nặng quá nhiều kiến thức khiến học sinh không thể tiếp thu được.
Em thấy sách giáo khoa quá tập trung vào nội dung cơ bản chứ không cho phép học sinh được nhiều cơ hội thực hành làm quen với thực tế …”
Được biết trong mục đích giảm bớt lợi nhuận của Nhà Xuất Bản Giáo Dục do giá sách cao hơn nhiều so với chi phí thực tế, Bộ Giáo Dục Và Đào Tạo đề nghị chính phủ chỉ đạo cho Nhà Xuất Bản Giáo Dục tăng cường hổ trợ học sinh thuộc diện chính sách, tức học sinh nghèo hoặc nằm trong những diện cần được giúp đỡ.
Bên cạnh đó, một giải pháp khác là giảm giá sách giáo khoa. Ý kiến này có thực tế không, hai cô sinh viên Trang và An lần lượt cho biết:
Trang: "Sách giáo khoa đại học thì giá cao hơn so với giá có thể chấp nhận được , còn sách gíao khoa cấp Một đến cấp Ba theo em nghĩ là cần mức giá phù hợp. Sách cho đại học nhiều khi quá cao so với khả năng chi trả của sinh viên."
An: "Suốt từ năm lớp Một đến năm Mườii Hai thì em thấy gía sách như vậy là vừa phải, có thể giữ giá đó, chỉ nên giảm giá cho những bạn có hoàn cảnh gia đình nghèo khó. Sách của sinh viên bậc đại học giá hơi cao thì nên giảm bớt cho sinh viên."
Về những cái lợi hoặc bất ưng trong việc sách giáo khoa cứ được sửa đổi hay cải cách liên tục lâu nay, giáo viên Trương Cam nhận xét:
“Bộ sách giáo khoa được lưu hành trong nước cứ qua một lần thay như vậy thì sách sau hay hơn sách trước, nhưng có cái nước mình nghèo mà thay sách quá nhiều , mỗi năm mỗi sửa và bổ sung làm người nghèo phải mua sách mới , sách của người anh học thì không để lại cho người em được..”
Cô An thì cho rằng sự thay đổi là cần thiết phải có: "Trước đây thì anh chị có thể để sách lại cho em nhưng giờ với chương trình cải cách từ một đến hai năm là bắt đầu thay sách mớí thì điều này cũng cần thiết vì đã là sách giáo khoa thì phải luôn luôn cập nhật thông tin mới theo đà phát triển của xã hội. Cải cách để học là tốt chứ không cần phải tiết kiệm đến mức như vậy."
Theo Bộ Giáo Dục Và Đào Tạo, việc giảm gía sách ngay trong niên khoá 2007-2008 chưa thể thực hiện được. Những chi tiết về việc cho cá nhân, đoàn thể, các nhóm tác giả được tham gia vào việc soạn thảo sách giáo khoa sẽ được Bộ Giáo Dục Và Đào Tạo hoàn tất để trình qua cho thủ tướng phê duyệt cuối năm nay.