Thanh Trúc, phóng viên đài RFA
Bộ Tài Chính Việt Nam quyết định giảm một nửa thuế nhập khẩu đánh trên bảy nhóm hàng chính yếu như sữa, thịt , trứng, dầu ăn, thực phẩm chăn nuôi. Mức thuế đánh trên phôi thép, hàng gia dụng và mỹ phẫm cũng được giảm mạnh.
Đây là nổ lực bình ổn giá tiêu dùng trên thị trường , chống việc con buôn đầu cơ tích trữ gây tình trạng hút hàng để nâng giá bán lên. Trả lời phỏng vấn do Thanh Trúc thực hiện, phó cục trưởng Cục Quản Lý Giá trong Bộ Tài Chính, ông Nguyễn Tiến Thỏa, giải thích nguyên nhân cơn sốt giá tiêu dùng đã bảy tháng nay.
Mục tiêu
Ông Nguyễn Tiến Thỏa: Một trong mục tiêu đầu tiên của việc giảm thuế đối với những nhóm hàng thiết yếu là để kiềm chế tốc độ tăng giá quá cao do mất cân đối cung cầu của những mặt hàng đó .
Nguyên nhân chính của chỉ số giá mà tập trung vào hàng ăn uống và dịch vụ ăn uống tăng cao nhất , tăng 8,5% trong bảy tháng là do tình hình dịch bệnh ở gia súc và gia cầm, nó làm suy giảm đàn gia súc và đàn gia cầm, cho nên lượng cung ứng ra thị trường không đáp ứng được yêu cầu, vì thế giá tăng rất là cao.
Mục tiêu giảm thuế nhằm lập lại cân đối cung cầu để các nha nhập khẩu có thể nhập khẩu nhanh những sản phẩm về thực phẩm để cung cấp cho thị trường , ngăn ngừa việc giá có thể tăng cao hơn nữa.
Thanh Trúc: Nói về mặt hàng sữa , nguyên liệu sữa rồi sữa thành phẩm , vốn là những mặt hàng nhập khẩu , vấn đề tăng giá theo như giải thích của ông thì có phải là thuế nhập khẩu cao hay tại những công ty đầu tư họ tự ý nâng giá?
Bây giờ chúng ta làm một cái đột phá đầu tiên như thế này để tạo ra một cái sức ép đối với thị trường, nó có mấy sức ép nhu thế này: một là lập lại cân đối cung cầu cho những mặt hàng đang thiếu cung , hai là góp phần giảm giá vốn cho những mặt hàng chúng ta nhập khẩu về, và thứ ba là tạo sức ép cạnh tranh đối với các doanh nghiệp trong nước, buộc các doanh nghiệp trong nước phải tính tóan lại cách làm ăn của mình, tính tòan chi phí để có mức gia bán ra thị trường nó phù hợp hơn.
Ông Nguyễn Tiến Thỏa: Riêng về sữa cũng phải nhập khẩu tới trên 70% , thị trường Việt Nam phải nhập khẩu như vậy. Thế thì nó có nguyên nhân thứ nhất là giá nguyên liệu sữa rồi giá sữa trên thế giới tăng cao, nên chúng ta phải theo giá thế giới thôi. Còn thuế đối với sữa cũng đang ở mức cao cho nên chúng ta phải tạm thời giảm xuống để góp phần hạ giá sữa trong nước.
Thế còn đối với các doanh nghiệp bây giờ kết luận là họ có liên kết với nhau để họ định giá cao hay không thì Bộ Tài Chính đã quyết định thành lập đòan kiểm tra , kiểm tra về cách tính giá của các doanh nghiệp để xem nguyên nhân gì má giá tăng cao như vậy.
Khi đòan kiểm tra của Bộ Tài Chính kiểm tra xong thì sẽ có kết luận là do nguyên nhân gì , do thế giới, do thuế hay là do họ tính những chi phí không hợp lý vào giá, hay la do họ liên minh với nhau để định giá cao không hợp lý.
Chính sách mang tính tạm thời
Thanh Trúc: Thưa ông , theo lời giải thích của thứ trưởng Bộ Tài Chánh, ông Trương Chí Trung, giảm thuế mạnh sẽ tạo nguồn cung với giá thấp hơn cho thị trường , giảm sức ép tăng giá những nhóm hàng trên, song đây là chính sách thuế mang tính tạm thời . Tính tạm thời này có nghĩa như thế nào?
Ông Nguyễn Tiến Thỏa: Có nghĩa như thế này: Bây giờ chúng ta làm một cái đột phá đầu tiên như thế này để tạo ra một cái sức ép đối với thị trường, nó có mấy sức ép nhu thế này: một là lập lại cân đối cung cầu cho những mặt hàng đang thiếu cung , hai là góp phần giảm giá vốn cho những mặt hàng chúng ta nhập khẩu về, và thứ ba là tạo sức ép cạnh tranh đối với các doanh nghiệp trong nước, buộc các doanh nghiệp trong nước phải tính tóan lại cách làm ăn của mình, tính tòan chi phí để có mức gia bán ra thị trường nó phù hợp hơn.
Thế và khi thấy việc giảm thuế tạm thời này chưa đủ sức chúng ta cũng có thể tính tòan để giảm tiếp hoặc khi thị trường đã trở lại bình thường thì có thể chúng ta lại khôi phục lại ở mức độ nào đó. Đấy cái tính tạm thời nó là như vậy.
Trong biểu thuế thì có những mặt hàng giảm tạm thời nhưng cũng có những mặt hàng giảm luôn chứ không mang tính tạm thời, ví dụ như quạt điện, máy lạnh hay là ô tô vân vân…
Thanh Trúc: Thưa ông thường trong thị trường vẫn có những thành phần lợi dụng cơ hội để đầu cơ tích trữ. Bây giờ đã có lệnh tăng cường thanh tra để bình ổn giá. Nếu phát hiện những trường hợp vi phạm thì sao ?
Và cái điều hành đó là theo nguyên tắc và theo tín hiệu của thị trường chứ cũng không gọi là can thiệp trực tiếp buộc người ta phải thực hiện cái này buộc người ta phải thức hiện cái kia nó quay lại cái mệnh lệnh hành chính thì không được.
Ông Nguyễn Tiến Thỏa: Những trường hợp vi phạm đều bị xử lý . Việt Nam đã có hai nghị định để chế tài những việc tăng giá không đúng. Một là nghị định về xử phạt hành chính trong lãnh vực giá, được hướng dẫn theo qui định của pháp lệnh giá.
Thứ hai là nghị định hướng dẫn về luật cạnh tranh , thì các cái chế tài trong đó có qui định rõ hành vi này thì xử phạt hành chính như thế nào, hành vi nào thì thuộc về ví dụ như là gian lận thương mại thì phải xứ lý về giấy phép kinh doanh như thế nào vân vân… Trong hai nghị định ấy có những quí định rất chi tiết…
Thanh Trúc: Kể cả mặt hàng đang có dấu hiệu tăng nóng là sữa?
Ông Nguyễn Tiến Thỏa: Đúng là như thế.
Mức độ hiệu quả
Thanh Trúc: Với cái nhìn của một viên chức Cục Quản Lý Giá thuộc Bộ Tài Chánh, ông cho rằng vấn đề kiềm giá nó mạnh trong mức độ nào và có hiệu quả tới mức độ nào?
Ông Nguyễn Tiến Thỏa: Hôm mùng Một tháng Tám thủ tướng chính phủ Việt Nam đã có chỉ thị về những giải pháp bình ổn giá trong thời gian trước mắt này. Những giải pháp đó trước hết phải là những giải pháp vĩ mô thuốc về tài chính thuốc về tiền tệ thuộc về cân đối cung cầu… mà nó không vi phạm nguyên tắc gì của thị trường cả.
Và cái điều hành đó là theo nguyên tắc và theo tín hiệu của thị trường chứ cũng không gọi là can thiệp trực tiếp buộc người ta phải thực hiện cái này buộc người ta phải thức hiện cái kia nó quay lại cái mệnh lệnh hành chính thì không được.
Chúng tôi cho rằng vừa qua thì các bộ các ngành tuân thủ chỉ thị 18 của thủ tướng thì đã triển khai rất nhiều việc trong đó có việc kiểm sóat tổng khối lượng thanh tóan , tăng dự trử bắt buộc đối với ngân hàng, phát hành trái phiếu chính phủ để thu hút tiền về, rồi thì giảm thuế...
Tất cả những biện pháp này chúng tôi cho rằng nếu thực hiện đồng bộ từ trung ương đến địa phương và các ngành các cấp đồng lòng thực hiện thì sẽ mang lại hiệu quả và sẽ kiềm chế được tốc độ tăng giá mà vẫn giữ được tốc độ tăng trưởng kinh tế như mục tiêu của quốc hội đề ra.
Thanh Trúc: Cảm ơn ông Nguyễn Tiến Thỏa.