Các doanh nghiệp xuất khẩu bị thiệt đơn, thiệt kép

Nam Nguyên, phóng viên đài RFA

Xuất khẩu thu về thật nhiều đôla nhưng lại bị thiệt vì tỷ giá, khó khăn về lãi suất tín dụng. Doanh nghiệp xuất khẩu nông thủy sản đang như ngồi trên đống lửa về vấn đề này.

• Nghe bài tường trình này
• Download story audio

Các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam kêu trời trước tình trạng đồng đôla Mỹ bị mất giá. AFP PHOTO.

Lạm phát gia tăng, đôla mất giá

Vài tháng trước đây các doanh nghiệp không thể tiên liệu công việc làm ăn đang chạy đều nay lại gặp khó khăn đến thế. Các hoạt động xuất khẩu bị khốn đốn, do việc đồng đô la sụt giá liên tục, kèm theo những biện pháp tiền tệ mà Ngân Hàng Nhà Nước áp dụng để kìm cương con ngựa lạm phát đang tung vó.

Ông Lương Văn Tự, Nguyên thứ trưởng thương mại, nay là Chủ tịch Hiệp Hội Cà Phê Cacao Việt Nam phát biểu với chúng tôi:

“Chúng tôi đã kiến nghị với chính phủ là không nên để đồng tiền Việt Nam mạnh, làm như thế các nhà xuất khẩu sẽ bị tổn thất lớn, ngừơi ta gặp khó khăn tác động đến xuất khẩu.” Cách nay không lâu doanh nghiệp phấn khởi sau những chuyến hàng xuất khẩu bán được giá cao, tài khỏan của công ty đầy ắp đô la do bạn hàng nước ngoài thanh tóan.

Giờ đây doanh nghiệp lại đau khổ vì núi đô la ấy. Mỗi buổi sáng doanh nhân thức dậy để thấy rằng, trữ đô la trong lúc này mỗi ngày mỗi thiệt. Đô la Mỹ một ngoại tệ mạnh trước đây dễ dàng chuyển đổi nay bỗng nhiên bị các ngân hàng trong nước từ chối không mua, hoặc nếu mua thì giới hạn số lượng, áp đặt lệ phí đổi tiền từ 1% tới 2% và không áp dụng đúng tỷ giá.

Một thương gia ở Sài Gòn mô tả tình trạng lạ lùng này:

“Thị trường tự do hiện nay thấp hơn thị trường chính thức, và một đô la thấp hơn 500 đồng. Cho nên mới có tình trạng ngừơi dân đem đô la đến các ngân hàng cổ phần để bán thì ngân hàng cổ phần từ chối mua.

Và có những ngân hàng đồng ý mua với mức giá là ngừơi bán phải chịu một cái phí gọi là phí bù lỗ cho ngân hàng. Họ tính khoảng 350 đồng tuỳ theo ngày tuỳ theo sự chênh lệch tỷ giá.”

Thiệt đơn, thiệt kép

Ngoài chuyện đô la xuống đến mức giá thấp nhất trong 26 năm qua, các biện pháp chống lạm phát của chính phủ Việt Nam góp phần làm thị trường thiếu hụt tiền đồng Việt Nam.

21 ngân hàng thương mại cổ phần, tổ chức tín dụng đã phải thu gom tiền đồng bằng mọi cách trong nhiều tuần lễ, để vào ngày 17/3 vừa qua mua đủ số lượng hơn 20 ngàn tỷ đồng tín phiếu bắt buộc theo chỉ đạo của Ngân Hàng Nhà Nước.

Các ngành hàng nông thủy sản của Việt Nam phần lớn đều tự hào vì đã có tên trong câu lạc bộ tỷ đô la về thành tích xuất khẩu. Dựa vào kim ngạch năm 2007, năm nay chính phủ Việt Nam dự kiến xuất khẩu 4 triệu rưởi tấn gạo trị giá 1 tỷ 700 triệu đô la.

Ngành thủy sản kỳ vọng con số 4 tỷ đô la, trong khi cà phê dù mất mùa vẫn có thể có kim ngạch trên dưới 1 tỷ 500 triệu đô la. Những con số đầy ấn tượng góp phần kiến tạo mức tăng trưởng cao cho nền kinh tế Việt Nam.

Tuy nhiên do đồng đô la mất giá, tiền đồng không những thiếu mà còn được định giá cao, khiến nhà xuất khẩu chịu hai lần thua thiệt, vay tiền đồng với lãi suất cao để mua nguyên liệu đầu vào, sau khi xuất khẩu thu đô la về, phải bán lại với giá thấp khó bán và trong nhiều trường hợp phải chịu thêm phí chuyển đổi.

Ông Đòan Triệu Nhạn một chuyên gia nhiều kinh nghiệm phân tích thực tế hiện nay qua giá trị xuất khẩu của ngành cà phê Việt Nam:

“Thực ra tôi cho là giá cà phê không lên mà xúông, bây giờ còn 2.500 USD/tấn nhưng với tỷ giá hiện nay thì không bằng 2.000 USD/tấn lúc trước. Chúng tôi xuất khẩu toàn bằng đô la mà tiêu thì tiêu tiền Việt, điều này gây khó khăn cho chúng tôi.

Tiền Việt thì tương đối ổn định, bây giờ chúng tôi xuất khẩu mang đô la về bán một đô được mười lăm ngàn mấy trăm đồng tiền Việt, trong khi chúng tôi phải mua 35 triệu có lúc 40 triệu đồng một tấn.

Rõ ràng giá đó không thể thoả mãn được, đó là điều gay go cho nhà buôn, không chỉ ngành cà phê mà các ngành khác cũng vậy.”

Lãnh đạo các doanh nghiệp tính toán, tại thời điểm ngày 17/3 nếu thu về 1 đôla từ xuất khẩu, sau khi đổi ra tiền đồng sẽ bị giảm khoảng từ 300 tới 400 đồng một đô la. Giả dụ xuất khẩu được 1 triệu đô la hàng hoá thì doanh nghiệp giảm lợi nhuận khoảng 400 triệu tiền đồng đó là chỉ tiếng riêng về tỷ giá, chưa kể lãi suất tín dụng cho vay quá cao cũng như các chi phí khác tăng theo lạm phát.

Đối với doanh nghiệp làm ăn xuất khẩu họ xem vấn đề tỷ giá đô la và tiền đồng hiện nay là một cuộc khủng hỏang. Nhiều chuyên gia đặt vấn đề xem lại cách sử dụng ngoại tệ, có thể bán hàng thu loại ngoại tệ mạnh khác bên cạnh đồng đô la.

Cựu thứ trưởng Thương mại Lương Văn Tự đưa ra nhận định của mình:

“Thị trường thế giới thì nên đa dạng nhiều loại ngoại tệ, tất nhiên trong thời kỳ hiện nay vẫn phải dùng đồng đô la. Nhưng theo tôi buôn bán với thị trường nào thì nên dùng đồng tiền của nước đó. Ví dụ buôn bán với Hoa Kỳ dứt khoát phải dùng đô la, nhưng với EU thì phải dùng đồng Euro, ví dụ buôn bán với Nhật thì thu đồng Yen.

Như vậy đa dạng hoá các đồng tiền trong khi kinh doanh sẽ giúp các doanh nghiệp giảm được tác động khi có biến động của một đồng tiền nào đó.”

Theo thông tin ghi nhận trong vài ngày sắp tới, chính phủ sẽ có những biện pháp tháo gỡ để tránh ảnh hưởng hoạt động sản xuất và xuất nhập khẩu. Theo đó sẽ ưu tiên xem xét vấn đề điều hoà giải quyết thiếu hụt tiền đồng, tỷ giá ngoại tệ và tiến tới thành lập quĩ bảo hiểm xuất khẩu.

Theo các chuyên gia, dù nền kinh tế Việt Nam lệ thuộc xuất khẩu và càng tăng xuất khẩu thì tăng trưởng càng cao, nhưng đã đến lúc chính phủ phải cấp thời đặt kế hoạch hy sinh tăng trưởng để chống lạm phát và ổn định vật giá.