Những mối nối tạo nên con đường tơ lụa 

Trong chương trình lần này, mời quý vị cùng Khánh An tìm hiểu những “mối nối” tạo nên “con đường tơ lụa” Hà Nội – Quảng Châu. Để thực hiện bài này, Khánh An đã nói chuyện với nhiều người ở từng khâu của đường dây này, hầu như những người này đều không muốn tiết lộ danh tánh.

Dân đi buôn ở Hà Nội gọi những chuyến đi của họ là “đánh hàng”. Thế nhưng, có mấy ai ngờ rằng sự thực là họ đang tiếp tay cho hàng Trung Quốc “đánh” vào thị trường Việt Nam và nền kinh tế Việt Nam nói chung.

Dân đi buôn ở Hà Nội gọi những chuyến đi của họ là “đánh hàng”. Thế nhưng, có mấy ai ngờ rằng sự thực là họ đang tiếp tay cho hàng Trung Quốc “đánh” vào thị trường Việt Nam và nền kinh tế Việt Nam nói chung.

Nguyên nhân như đã nói, gói ghém trong một chữ “tiền”. Cơ quan chức năng kiểm soát không chặt, các dịch vụ nở rộ, ăn theo trào lưu đi hàng, còn thương buôn thì dĩ nhiên chỉ quan tâm đến lợi nhuận mà thôi.

Cứ theo lời một hướng dẫn viên chuyên về hàng nội thất thì chỉ cần xách tay vài món hàng là thương buôn có thể coi như chuyến đi ấy được miễn phí rồi: "Nhiều người sang họ chỉ cần xách tay về một số đồ thôi là họ đã lời cả chuyến đi rồi."

“Con đường tơ lụa” mới Hà Nội – Quảng Châu không tự nhiên mà có, nó được hình thành nhờ các “mối nối” từ cực bắc Việt Nam sang đến cực nam Trung Quốc, cả dân ta lẫn dân người đều tham gia.

Bắt đầu từ Hà Nội, các dịch vụ vận chuyển khá “năng động” trong vấn đề giờ giấc và lịch chạy. Để đi từ Hà Nội đến cửa khẩu Hữu Nghị (Hữu Nghị Quan), mỗi ngày có đến hơn 20 chuyến xe liên tục họat động để thương buôn có thể bắt kịp những chuyến xe đi Quảng Châu, thường khởi hành vào ban đêm.

Cứ theo lời một hướng dẫn viên chuyên về hàng nội thất thì chỉ cần xách tay vài món hàng là thương buôn có thể coi như chuyến đi ấy được miễn phí rồi: "Nhiều người sang họ chỉ cần xách tay về một số đồ thôi là họ đã lời cả chuyến đi rồi."

Khách có thể chọn lựa đi từng chuyến riêng lẻ từng chặng để tiết kiệm chi phí, nhưng nếu chưa quen, có thể mua vé đi thẳng sang Quảng Châu. Ngoài ra, một công ty dịch vụ tại Hà Nội còn cung cấp dịch vụ trọn gói:

Quần áo đồ lót bày bán khắp nơi cung đều xuất xứ từ Trung Quốc. Photo Tyler Chapman RFA

Như vậy, sau “mối nối” đầu tiên là các hãng xe, công ty du lịch, vận chuyển thì sẽ đến “nhịp cầu” hướng dẫn, thông dịch viên. Tại Quảng Châu, lực lượng thông dịch viên cho người Việt Nam lên đến hơn một ngàn người, chia ra làm hai nhóm:

“Con đường tơ lụa” mới Hà Nội – Quảng Châu không tự nhiên mà có, nó được hình thành nhờ các “mối nối” từ cực bắc Việt Nam sang đến cực nam Trung Quốc, cả dân ta lẫn dân người đều tham gia.

Nhóm chuyên nghiệp làm việc cho các công ty du lịch Trung Quốc và nhóm nghiệp dư, chủ yếu là du học sinh từ Việt Nam sang. Kể từ khi trào lưu “đánh hàng” trở nên rầm rộ thì lực lượng du học sinh tham gia vào nghề phiên dịch, hướng dẫn thương buôn cũng đông đúc hơn.

Nhóm du học sinh này cạnh tranh với các anh chị chuyên nghiệp bằng giá cả rất cạnh tranh và sự am hiểu về thị trường:

"Các bạn du học sinh Việt Nam sẽ rành hơn bởi vì các bạn đi cùng với những người mua đồ, còn hướng dẫn viên của các công ty thì thường họ cũng chỉ làm xong nhiệm vụ là đi hướng dẫn sơ qua thôi thành ra họ không rành bằng du học sinh đâu."

Những trợ tá đắc lực 

Một ngày làm việc của hướng dẫn bắt đầu từ 8 giờ sáng và kết thúc vào lúc 5 giờ chiều. Địa điểm đi mua hàng sẽ do thương buôn và hướng dẫn thoả thuận với nhau, tùy theo nhu cầu về mặt hàng.

Nếu khách chịu tốn một ít tiền đi taxi thì sẽ tiết kiệm được thời gian đi lại, đến được nhiều địa điểm và mua hàng nhanh hơn. Chính vì sự tiện lợi của taxi nên hầu hết các thương buôn chọn phương tiện di chuyển này là chính.

Bởi vậy, một hướng dẫn viên kỳ cựu sẽ giúp đỡ khách với “chiến thuật cướp taxi”, nghĩa là:

"Ngay khi xe vừa dừng, vẫn còn ở trên xe và đang trả tiền thì hướng dẫn viên cứ mở cửa và nhảy vào trong, nếu không thì ngay lập tức có người nhẩy lên chiếm chỗ ngay. Vì lượng người đón taxi ở chỗ các chợ rất nhiều, mà lượng xe thì không đủ nên cần phải nhanh chân cướp chỗ”.

"Ngay khi xe vừa dừng, vẫn còn ở trên xe và đang trả tiền thì hướng dẫn viên cứ mở cửa và nhảy vào trong, nếu không thì ngay lập tức có người nhẩy lên chiếm chỗ ngay. Vì lượng người đón taxi ở chỗ các chợ rất nhiều, mà lượng xe thì không đủ nên cần phải nhanh chân cướp chỗ”.

Nói chung, hướng dẫn viên chính là “trợ tá đắc lực” của thương buôn. Làm việc với các “trợ tá” này, thương buôn vừa tiết kiệm chi phí, không sợ mua hớ, lại có được các đầu mối để đặt hàng sau này mà không cần phải lặn lội sang Trung Quốc nữa.

Các “trợ tá” này lại thường khá dễ tính và linh họat trong chuyện ăn uống, có thể ăn cùng với khách hoặc ăn riêng nếu khách không muốn.

Ngoài ra, một số hướng dẫn viên còn kiêm thêm nghề “kinh doanh online”, nhận đặt hàng qua mạng và gửi về Việt Nam. Do vậy, chỉ trừ những lúc dẫn khách đi mua hàng, còn lại thời gian của các hướng dẫn viên này là online chat, tìm mối bán hàng và giới thiệu dịch vụ.

Không chỉ có giới học sinh sinh viên, ngay cả một số kiến trúc sư cũng có mặt trong đường dây dẫn hàng Trung Quốc. Những người này thường giới hạn phạm vi họat động trong lãnh vực hàng nội thất, kiến trúc, do có lợi thế về chuyên môn. Tuy nhiên, để được những vị này dẫn đi mua hàng, khách phải chịu bỏ ra một khoản chi phí không nhỏ:

"Họ sẽ rơi vào khoảng 40 đến 50% giá trị hợp đồng".

Một số hướng dẫn viên còn kiêm thêm nghề “kinh doanh online”, nhận đặt hàng qua mạng và gửi về Việt Nam. Do vậy, chỉ trừ những lúc dẫn khách đi mua hàng, còn lại thời gian của các hướng dẫn viên này là online chat, tìm mối bán hàng và giới thiệu dịch vụ.

Vì vậy, khách hàng của nhóm hướng dẫn này thường là các công ty hoặc những vị “đại gia” muốn xây biệt thự, công trình lớn. Riêng với mặt hàng nội thất, không phải lúc nào sang Trung Quốc mua cũng có lời. Tuy nhiên, khách vẫn sang Trung Quốc vì có nhiều điểm thuận lợi:

"Những lợi ích thứ nhất là tôi chỉ dẫn họ khoảng đến 7 ngày là cùng, nhiều nhất là 7 ngày, mà nhanh nhất là 3 ngày, là họ có thể chọn được toàn bộ danh mục.

Một văn phòng công ty khonảg 2.000 đến 5.000 mét vuông, hoặc một căn hộ biệt thự của họ từ phòng trẻ con, phòng khách, phòng ăn, phòng vệ sinh, các thiết bi, kể cả bản lề cửa, kể cả gas đun nước, kể cả các loại đèn, đồng bộ hết, mà chỉ mất có 5 ngày thôi.

Đấy là cái lợi về thời gian. Nếu mà họ xây xong nhà và họ đi tìm trên địa bàn Hà Nội thì họ phải mất cả một tháng mới tìm hết được số đồ phiền phức đây. Cái thứ hai là mình sang đấy mình mua thì gần như là mình mua tận gốc cho nên mình mua rẻ hơn hẳn ở tại Việt Nam."

Có một điều mà các thương buôn Việt Nam ai cũng biết, đó là hàng hoá chuyển về Việt Nam hiếm khi gặp khó khăn từ phía Hải Quan Trung Quốc. Cửa ra luôn rộng mở. Vấn đề chỉ còn ở chỗ cửa vào như thế nào

Vấn đề là ở cửa vào

Về phía Trung Quốc, “con đường tơ lụa” khiến cho thương mãi Quảng Châu phất lên trông thấy. Người dân ở đây rất quen thuộc và ưu ái thương buôn Việt Nam. Các dịch vụ vận chuyển nâng cấp tối đa để phục vụ các “thượng đế” mang tiền đến từ Việt Nam sang.

Ông Trương, một chủ hãng xe Bằng Tường – Quảng Châu cho biết:

"Một ngày ít nhất anh chạy một chuyến, có nhiều xe chạy ngày 3 chuyến, 4 chuyến. Trên xe thì có TVT xem, có toilette ở trên xe. Mỗi một khách một giường, một mền, gối đầy đủ hết. Nước uống thì trên xe mỗi một người một chai nước."

Có một điều mà các thương buôn Việt Nam ai cũng biết, đó là hàng hoá chuyển về Việt Nam hiếm khi gặp khó khăn từ phía Hải Quan Trung Quốc. Cửa ra luôn rộng mở. Vấn đề chỉ còn ở chỗ cửa vào như thế nào. Liệu những quyết định kiểm tra, kiểm soát các sản phẩm đang trôi nổi trên thị trường Việt Nam có là giải pháp khi mà cửa vào vẫn còn để ngỏ?

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.