Mặc Lâm, phóng viên đài RFA
Từ nhiều năm qua, nghề luật sư tại Việt Nam tuy hoạt động chính thức trong các phiên xét xử nhưng đàng sau các phiên tòa này là những bức xúc của giới luật sư vì những cư xử bất công và xem thường của chánh án và Hội Đồng Xét Xử.
Đã có rất nhiều phản ảnh từ giới luật sư về những hành động kém nhã nhặn và nhiều khi đi đến việc coi thường luật pháp qua những quyết định vội vã, hoặc bác bỏ các bào chữa của luật sư, hay không nghe những luận chứng của họ đưa ra trong lúc tranh tụng.
Mặc Lâm phỏng vấn Luật sư Phạm Hồng Hải, chủ nhiệm Luật Sư Đoàn Hà Nội để biết thêm những gút mắt trong vấn đề này mời quý vị theo dõi.
Mặc Lâm: Thưa ông một năm đã qua kể từ ngày có cuộc hội thảo của đoàn luật sư Hà Nội và ông có văn bản gửi Ban Nội Chính trung ương trình bày những sai phạm của các cơ quan thi hành luật tố tụng. Xin luật sư cho biết đã có những thay đổi quan trọng nào được ông ghi nhận hay không?
Luật sư Phạm Hồng Hải: Trong một năm vừa rồi, những yêu cầu của luật sư cũng đã phần nào được giải quyết, cụ thể là Bộ Công An họ có yêu cầu rà soát các vụ án có mức vi phạm cao thì bắt buộc phải có luật sư tham dự hỏi cung và chánh án tòa án tối cao cũng có văn bản đối với các vụ án như vậy.
Mặc Lâm: Theo báo chí lúc gần đây có đăng tải những phản ảnh gay gắt tình trạng các chánh án và hội đồng xét xử coi thường pháp luật khi không cho phép luật sư hành xử đầy đủ quyền đại diện cho thân chủ của họ trưng ra những bằng chứng, hay thời gian tranh biện trứơc tòa của họ bị khống chế. Ông có ý kiến gì về vấn đề này?
Luật sư Phạm Hồng Hải: Có một số địa phương có thể do trình độ pháp luật còn hạn chế nên chưa thực hiện quy định pháp luật. Chưa tạo điều kiện thuận lợi nhất cho luật sư trong các lĩnh vực tố tụng hình sự.
Trong một năm vừa rồi, những yêu cầu của luật sư cũng đã phần nào được giải quyết, cụ thể là Bộ Công An họ có yêu cầu rà soát các vụ án có mức vi phạm cao thì bắt buộc phải có luật sư tham dự hỏi cung và chánh án tòa án tối cao cũng có văn bản đối với các vụ án như vậy.
Mặc Lâm: Dư luận cho rằng thực tế hiện nay từ thẩm phán cho tới công an và cả báo chí nữa, đều có thành kiến với những nghi can có hành vi phạm pháp trong khi trên cơ sở pháp lý thì những nghi can này không thể xem là có tội cho tới khi nào tòa công bố tội danh của họ. Luật sư có cho rằng đây là một điểm rất yếu về nhận thức luật pháp của xã hội Việt Nam hay không?
Luật sư Phạm Hồng Hải: Trước hết nói từ hai phía, bản thân phía luật sư phải có một cái tâm đối với nghề nghiệp và nói ra những gì mình không hài lòng về phía những người điều hành tố tụng. Từ phía nhà nước phải thông qua hoạt động thực tiễn để hoàn thiện những vấn đề bất cập. Đúng như anh nói, trong bộ luật Tố Tụng Hình Sự năm 2003 quy định thì một người chỉ xem như có tội khi có bản án kết tội có hiệu lực của tòa án.
Mặc Lâm: Thưa luật sư, liên quan đến cách mà báo chí thường đưa tin hiện nay đã có ảnh hưởng rất lớn đến dư luận xã hội và Hội Đồng Xét Xử. Ông có ý kiến gì về sự thật này?
Luật sư Phạm Hồng Hải: Chúng tôi đã có những ý kiến, những cuộc họp về mối qua hệ giữa báo chí cần phải phối hợp với nhau để thông tin kịp thời. Trong trường hợp người ta bị oan sai thì mình phải lên tiếng bảo vệ. Tuy nhiên tôi muốn nói một vài tờ báo muốn câu khách đã có những bài báo hướng dẫn dư luận tới chỗ có hại cho nghi can. Trong thực tế cũng có trường hợp người ta kiện báo chí rồi.
Mặc Lâm: Thưa luật sư còn vấn đề mà chúng ta thường thấy và báo chí cũng nhiều lần lên tiếng là việc những bản án có sẵn hay được định hướng từ trước. Luật sư có cho rằng tệ trạng này hiện nay có khá hơn hay không?
Luật sư Phạm Hồng Hải: Từ sau khi giới luật sư lên tiếng phê phán tình trạng án bỏ túi, án có sẵn, đến nay phải nói tình trạng này đã giảm rất nhiều. Chính các lãnh đạo của ngành tòa án tối cao cũng có chỉ đạo cấp dưới về vấn đề này.
Mặc Lâm: Xin cám ơn luật sư Phạm Hồng Hải đã dành cho chúng tôi cuộc phỏng vấn ngày hôm nay.