Nhã Trân cập nhật thông tin theo kết quả một cuộc nghiên cứu do Ngân Hàng Thế giới World Bank đưa ra mới đây.
Sài Gòn, Hà Nội ô nhiễm nặng nhất
Cuộc nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới, thực hiện theo Hệ thống Dự báo Ô nhiễm gọi tắt là ISSP trên 10 tỉnh thành, cho biết xếp theo thứ hạng về mức độ ô nhiễm về đất, nước và không khí, TP.HCM đứng đầu, kế đó là Hà Nội, Hải Phòng, Bình Dương, Đồng Nai, Thái Nguyên, Phú Thọ, Đà Nẵng, Bà Rịa-Vũng Tàu, và Cần Thơ.
Ngòai sự kiện chiếm đầu bảng, Sài Gòn và Hà Nội, hai thành phố kinh tế trọng điểm của cả nước, cũng chiếm đến nửa tổng lượng khí thải gây ô nhiễm.
Trong thời gian sau này vấn đề ô nhiễm môi trường được nhắc đến khá nhiều ở Việt Nam. Chính phủ đề ra một số biện pháp cải thiện môi sinh như ban hành luật bảo vệ môi trường và luật đa dạng sinh học; thực hiện việc thanh tra môi trường, và buộc dân chúng tuân theo các qui định về môi trường.
Chính phủ đã bố trí nguồn lực thực hiện bảo vệ môi trường. Người dân ngày càng quan tâm, tuy nhiên chưa ý thức được bản thân cần phải làm gì để đóng góp vào việc bảo vệ môi trường.
Cựu Bộ trưởng Mai Ái Trực
Nhiều cuộc hội thảo theo xu hướng hội nhập quốc tế cũng được tổ chức, bàn về vấn đề môi trường đối với các doanh nghiệp.
Tuy nhiên đến nay ô nhiễm vẫn là một thử thách của Việt Nam, như cái giá tất yếu của quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa. Đó là vì các qui định an tòan môi sinh chưa được triệt để tuân hành, từ phía doanh nghiệp lẫn quần chúng nói chung.
Nguyên Bộ trưởng Mai Ái Trực, từng cho đài Á châu Tự do hay rằng giới thẩm quyền có thiện chí thế nhưng công chúng chưa phát huy hết vai trò của mình:
“Chính phủ đã bố trí nguồn lực thực hiện bảo vệ môi trường. Người dân ngày càng quan tâm, tuy nhiên chưa ý thức được bản thân cần phải làm gì để đóng góp vào việc bảo vệ môi trường"
Những nguyên nhân gây ô nhiễm
Theo kết quả cuộc nghiên cứu về ô nhiễm môi trường tại Việt Nam do World Bank thực hiện vừa qua, lượng phát thải gây ô nhiễm nhiều nhất đến từ các họat động kỹ nghệ.
Kể về chi tiết, các ngành gây ô nhiễm môi sinh cao nhất ở Việt Nam là ngành công nghiệp chế biến và chế tạo, từ sản xuất thực phẩm như nước giải khát đến sản xuất kỹ nghệ như khoáng chất, kim lọai và giấy, gỗ, hoặc sản xuất hàng tiêu dùng như dệt may, trang phục v.v…
Riêng ở Sài Gòn và Hà Nội, lượng phát thải gây ô nhiễm nhiều nhất đến từ ngành công nghiệp hóa chất.
Kể từ khi kinh tế phát triển, sinh thái của không ít tỉnh, thành Việt Nam có dấu hiệu ngày càng ô nhiễm. Cục Bảo vệ Môi trường thừa nhận rằng ô nhiễm bụi là một vấn đề nghiêm trọng của đất nước thời gian này.
Lâu nay đã có nhiều phản ánh từ giới khoa học, báo chí và người dân trong nước trước tình trạng không khí, sông ngòi bị ô nhiễm, chủ yếu là do khí thải, chất thải công nghiệp.
Theo đà phát triển kinh tế, những khu chế xuất ngày càng mọc lên nhiều ở Việt Nam. Trong lúc tạo dựng công ăn việc làm cho người dân, cải thiện mức sống của họ, họat động của nhiều nhà máy sản xuất mà không trang bị đầy đủ hệ thống xử lý đúng tiêu chuẩn cũng đồng thời góp phần vào việc làm môi trường ô nhiễm.
Theo qui định, các nhà máy sản xuất phải có hệ thống lọc khí thải, nước thải. Thế nhưng điều này không phải lúc nào cũng được tuân hành.
Môi sinh một số vùng đã bị ảnh hưởng, và người dân nhiều nơi phải sống với khói, bụi, hoặc uống nước từ nguồn nhiễm bẩn, nhiễm độc vì chất thải công nghiệp xả thẳng ra sông ngòi ao rạch.
Chúng tôi không có lực lượng để có thể rải ra hết từng nơi, theo dõi các KCN đó nó như thế nào. Sự quan tâm của chúng tôi thì cũng chỉ là gặp đâu làm đó thôi, chứ không có lực lượng để làm một hệ thống bài bản.
TS Nguyễn Ngọc Sinh, Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên-Môi trường VN
Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên - Môi trường Việt Nam, tiến sĩ Nguyễn Ngọc Sinh, có lần giải thích với phóng viên đài Á châu Tự do rằng chính phủ có qui định về an tòan môi trường, thế nhưng doanh nghiệp có hòan tòan tuân theo, và giới trách nhịêm có kiểm sóat được hữu hiệu hay không, là một vấn đề khác:
"Trước khi khu công nghiệp được đi vào họat động, họ phải trình duyệt, khẳng định báo cáo đánh giá tác động môi trường đối với tòan bộ khu công nghiệp (KCN) đó.
Khi KCN đi vào họat động, nhà máy phải có bộ phận xử lý đạt mức độ nhất định mới được đưa ra hệ thống chung, và khi đó ban quản lý có thể họat động dưới sự kiểm sóat của cơ quan địa phương.
Giai đọan thứ ba, khi KCN đã đầy cộng sở, nhà máy thì việc kiểm sóat chặt chẽ hơn, và người ta đòi hỏi cơ sở hạ tầng về mặt xử lý nước, xử lý rác, xử lý nước thải phải đầy đủ hơn.
Thế rồi, đến giai đọan đầy đủ tất cả các nhà máy thì yêu cầu càng gắt gao hơn. Ban quản lý chung về mặt môi trường của KCN đó và một nhà máy trong KCN đó đều bị đòi hỏi rất gắt gao về vấn đề quản lý môi trường.
Thế mà chúng tôi cũng chỉ thấy họ làm đến như thế thôi. Chúng tôi không có lực lượng để có thể rải ra hết từng nơi, theo dõi các KCN đó nó như thế nào. Sự quan tâm của chúng tôi thì cũng chỉ là gặp đâu làm đó thôi, chứ không có lực lượng để làm một hệ thống bài bản"
Quốc tế cảnh báo
Tương tự như cuộc nghiên cứu của World Bank đưa ra mới đây, vào mấy tháng trước, Chương trình Môi trường LHQ báo cáo rằng Hà Nội và Sài Gòn đứng đầu châu Á về mức ô nhiễm bụi.
Hội nghị quốc tế về môi trường, diễn ra ở Thụy Sĩ năm 2006, đã xếp Việt Nam vào nước có môi sinh tệ nhất trong 8 quốc gia Đông Nam Á.
Nhiều nhà kinh tế, nhà khoa học thế giới lâu nay không ngừng cảnh giác Việt Nam rằng tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với việc bảo vệ môi trường và phát triển xã hội.
Song song với việc công bố kết quả nghiên cứu về môi trường ở Việt Nam, World Bank có một số đề nghị nhằm giải quyết tình trạng ô nhiễm môi sinh do họat động kỹ nghệ.
Đại diện tổ chức này, ông Magda, trưởng phòng họat động và chính sách của Ngân hàng Thế giới khu vực Đông Á-TBD- cho rằng việc can thiệp quản lý ô nhiễm trong khu vực công nghiệp ở Việt Nam cần được chú trọng; vai trò của các cơ quan chức năng liên quan đến vấn đề quản lý ô nhiễm môi trường cần được làm rõ; việc giám sát và chế tài về ô nhiễm công nghiệp cần được củng cố.