Qua những cuộc trao đổi giữa Trà Mi với các bác sĩ trong và ngoài nước thuộc nhiều chuyên khoa khác nhau, “Sức khoẻ và đời sống” sẽ cung cấp kiến thức y học tổng quát nhằm giúp nâng cao nhận thức về việc chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ.
 
Trong phần đầu của loạt 2 bài này, lợi ích của nhóm thực phẩm giàu chất đạm, nhóm thức ăn quan trọng xếp hàng thứ ba trong Tháp dinh dưỡng, được trình bày bởi bác sĩ Nguyễn Lân Đính , chuyên gia chuyên nghiên cứu về dinh dưỡng, nguyên Giám đốc Viện dinh dưỡng TPHCM.

Hỏi:  Những thực phẩm nào thuộc nhóm thức ăn giàu đạm?

Đáp: Thức ăn giàu đạm thường được hiểu là thịt, cá, trứng, sữa phần nhiều thuộc nhóm thực phẩm động vật. Song còn phải kể đến những thức ăn thực vật phần nhiều là thuộc họ đậu hạt.  Đáng chú ý nhất trong nhóm này là đậu nành và các sản phẩm chế biến từ đậu nành : sữa đậu nành và các thứ tầu hũ v.v. Cũng có thể kể mì căn làm từ chất đạm của bột mì vốn giàu tinh bột…

Hỏi:  Ích lợi của các thức ăn thuộc nhóm này đối với cơ thể là gì?

Đáp: Chức năng của chất đạm protein là “xây dựng” cơ thể. Có nghĩa là tạo nên tế bào hoặc là đổi mới tế bào cũ, cho mọi Người hoặc là tạo thêm tế bào như ở phụ nữ mang thai, trẻ con thiếu niên trong giai đọan phát triển. Tiêu biểu nhất cho thức ăn nhóm này vì đem lại chất đạm hòan hảo nhất là sữa và trứng giúp cho sự phát triển cơ thể vì cung cấp đầy đủ các acid amin thiết yếu – cơ thể cần để tạo nên các chất đạm khác.

Hỏi:  Hàm lượng nên tiêu thụ hàng ngày đối với từng loại thịt, cá, trứng sữa, đậu theo từng độ tuổi thế nào là vừa đủ và bổ dưỡng?

Đáp:  Cho trẻ con khỏang 7 – 10 tuổi  thì lượng thức ăn giàu đạm cho cả ngày 150 – 200 g và cụ thể hơn là 2 suất (servings) với lượng đong, đếm của 1 suất tính theo quy ước bằng :

•      1 quả trứng hoặc
•      2 muỗng soup bơ đậu phọng
•      ½ chén (cup) đậu hạt ngâm nở nấu chin
•      1/3 chén đậu phọng hay hạt điều rang

Tính trung bình, còn có thể nhiều hơn hay ít hơn tùy theo tuổi, mức họat động chân, tay, tình trạng phát triển, giới tính mà gia giảm,  ít hơn thì bằng ½ - 2/3, nhiều hơn thì gấp 1,5 gấp 2.

Tính cho cả ngày và phân phối ra làm 4 – 5 bữa/ ngày . Trẻ con thường cần ăn làm nhiều bữa nhỏ hơn là số 3 bữa thông thường.
 
Hỏi:   Vì sao phải tiết giảm bớt thịt đỏ?

Đáp:  Lý do người ta thường khuyên nên bớt ăn thịt đỏ không phải vì chất đạm của thịt đỏ mà là vì chất béo kèm theo thịt đỏ thuốc loại no quá nhiều, hoặc nếu có loại không no nhiều nối đôi thì quá thiên về nhóm omega 6 là không tốt cho tim mạch. Thịt đỏ miễn đừng quá 100 g/ ngày mang lại đủ sắt và kẽm cho nhu cầu cơ thể một người trưởng thành.

Hỏi:   Có nên bớt thịt, tăng cá càng nhiều càng tốt trong khẩu phần hàng ngày không?

Tháp Dinh dưỡng bao gồm 4 loại lương thực, theo thứ tự tiêu thụ từ nhiều đến ít trong một bữa ăn: ngũ cốc, rau quả - trái cây, chất sữa - protein, chất đường- mỡ.

Đáp:   Đúng là hiện nay, người ta đang khuyến khích bớt thịt, thêm cá hàng tuần . Không phải “càng nhiều càng” tốt, mà chỉ cần 2 lần mỗi tuần, mỗi lần 200 g đến 400 g cá /tuần là đạt quân bình “tốt cho sức khỏe” . Và miễn dùng loại cá to vừa phải chứ đừng ăn loại “quá to” như cá mập, cá kiếm, cá thu, cá kình thường được lưới hay câu từ các vùng biển sâu mới sợ có dư “thủy ngân” độc hại. Các loại cá nhỏ và vừa như ở bờ biển hay sông ngòi Việt Nam thì không sợ có dư thủy ngân như loại cá đánh bắt sâu ở vùng khí hậu lạnh.

Hỏi:   Có nên loại bỏ càng nhiều càng tốt chất mỡ trong thịt khi chế biến, nấu nướng để phịng các bệnh về tim mạch?

Đáp:   Để phòng các bệnh về tim mạch khi chế biến và nấu nướng không hẳn là phải loại bỏ mỡ trong thịt “càng nhiều càng tốt” mà có thể giữ lại một chút sao cho đạt một thế quân bình giữa loại chất béo no (có nhiều trong thực phẩm động vật) và loại không no có 1 nối đôi (chủ yếu như trong dầu ôliu, dầu đậu phọng). Và những chất béo không no khác có nhiều nối đôi như trong các dầu thực vật và trong mỡ cá, dầu cá.

Kể như trong 3 loại chất béo đó không 1 loại nào vượt trội quá 2 loại kia và nói chung không bị cách chế biến công nghiệp chuyển thành cứng (trans fat) , vốn dĩ ăn xong dễ rửa bằng nước rửa chén và nước lạnh cũng sạch rồi , là tốt cho tim mạch.

Hỏi:   Những loại cá nào nhiều thuỷ ngân nên giảm bớt, những loại nào nhiều omega-3 nên tăng cường?

Đáp:  Như trên đã nói, cá lớn – thường nặng hàng chục hàng trăm ký /con – như cá mập, cá kiếm, cá thu, cá kình nhiều thủy ngân (cá lớn nuốt cá bé tích càng nhiều thủy ngân). Còn nói chung các loại cá kích thước nhỏ và vừa đều hàm chứa chất béo giàu acid béo hệ omega 3  như cá nước ngọt như cá bống, cá quả, cá chép, cá đối, cá rô, hay cá biển như cá mòi, cá ngừ, v.v.., không thiếu gì để chúng ta lựa chọn ăn thêm, thay thịt …. Cá nhỏ kho nhừ hay đóng hộp như cá mòi không những giàu omega 3 mà xương mềm còn cho ta một lượng vôi canxi đáng kể cho bữa ăn.

Hỏi:  Cho những ai  thích cá, ngày nào cũng ăn, có giới hạn nào gây hại cho sức khỏe không?

Đáp: Tôi không thấy có nguy cơ nào ngòai những trường hợp ăn phải cá ươn, kém tươi có thể bị những dấu hiệu dị ứng như nổi mề đay. ngứa ngáy phải dùng thuốc kháng histamin để chữa trị.

         Ngoài ra, về cá, cần lưu ý nên tránh ăn cá nóc diodon – tetrodon (loại cá biển tròn vo có gai + đặc biệt là miệng có 2 hoặc 4 răng). Ăn phải độc tố của nó (từ gan và mật cá) lâu lâu lại thấy báo chí đưa tin có người ăn phải cá nóc khô hay tươi tử vong vì ngộ độc.

Chúng ta có cần thận trọng khi sử dụng các sản phẩm từ đậu nành trước các thông tin rằng đậu nành là “con dao hai lưỡi”? Giữa các loại sữa tươi, sữa đặc, sữa bột, loại nào bảo đảm an toàn? Sữa uống nóng hay lạnh tốt hơn cho sức khoẻ? Những gì cần lưu ý khi chế biến, bảo quản, và tiêu thụ nhóm thức ăn giàu đạm thịt, cá, trứng, sữa? Và nhiều kiến thức cần biết khác nữa sẽ được bác sĩ Đính chia sẻ trong buổi nói chuyện vào giờ này, sáng thứ năm tuần tới. Mong quý vị nhớ đón nghe.













 

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.