Bốn giải pháp đó gồm có việc cho các doanh nghiệp được tự do xuất khẩu gạo không phải đăng ký, bỏ giá sản xuất khẩu, hỗ trợ lãi xuất vay đối với nông dân và doanh nghiệp thu mua, chuyển loại gạo IR 50404 chất lượng kém sang làm thức ăn chăn nuôi.Trường Văn có cuộc trao đổi với Tiến sĩ Lê Văn Bảnh, Viện trưởng Viện Lúa vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long.
<strong>Bốn giải pháp đó gồm có việc cho các doanh nghiệp được tự do xuất khẩu gạo không phải đăng ký, bỏ giá sản xuất khẩu, hỗ trợ lãi xuất vay đối với nông dân và doanh nghiệp thu mua, chuyển loại gạo IR 50404 chất lượng kém sang làm thức ăn chăn nuôi.</strong>
TS Lê Văn Bảnh : Theo tôi, nếu làm được 4 giải pháp, ba giải pháp đầu thì rất là tốt. Hiện nay là các doanh nghiệp cũng đang bị bí cái khâu đó.
Khâu thứ nhứt là đầu ra, thứ hai là Vina Food nó chận đầu, rất là khó khăn cho các đơn vị, đặc biệt là các tỉnh nếu muốn xuất thì gần như là phải xin quota, phải xin phép đủ thứ, thành ra do đó nếu mà cho được xuất khẩu tự do như vậy là sẽ được tốt hơn.
Nhưng mà cũng có việc là làm như vậy thì nhà nước cũng phải có một cái dạng nào đó chớ nếu không thì người ta tự do cạnh tranh, thả giá sàng, mạnh ai nấy bán thì cái giá gạo Việt Nam sẽ xuống rất thấp.
Tôi cũng đang lo vấn đề đó. Còn cái ý cuối cùng là làm sao chuyển sang thức ăn chăn nuôi thì cái đó cũng tốt thôi, nhưng mà hiện nay đúng ra giá lúa 50-404 thì xuống, rất thích hợp, nhưng mà giá gạo bán tại TP.HCM cũng khoảng 6-7 ngàn, có nơi 8 ngàn hay 8,8 ngàn. Như vậy không phải gạo 50-404 chất lượng quá thấp đâu, nhưng mà do số lượng gạo còn nhiều quá thành ra người ta ưu tiên từ trên xuống dưới thì nó ở cuối bảng.
Chất lượng nó hơi thấp thành ra do đó nó cũng có vấn đề, nhưng mà thực chất nhà nước chuyển qua thức ăn chăn nuôi thì cũng được, tại vì hiện nay là, như ở Sóc Trăng người ta thấy là nếu mà giá cám trên 4 nghìn trong khi gia lúa hạ 3 nghìn thì cũng là một cái nghịch lý.
Nhà nước cũng phải có một cái dạng nào đó chớ nếu không thì người ta tự do cạnh tranh, thả giá sàng, mạnh ai nấy bán thì cái giá gạo Việt Nam sẽ xuống rất thấp.
TS Lê Văn Bản
Do vậy, theo tôi, nếu mà xử lý được 4 phương án đó thì cái vấn đề giải quyết tiêu thụ của người dân tốt hơn. Nhưng mà nếu mở mạnh ai nấy bán thì cái đó cũng phải coi xem lại cái đã bởi vì tôi rất là lo cạnh tranh nhau làm như vậy thì cái giá xuống thấp, mà giá xuống thấp thì cuối cùng người dân cũng phải chịu".
Gạo chất lượng kém được dùng làm thức ăn gia súc
Trường Văn : Thưa Tiến Sĩ, gạo đó mà để dùng làm thức ăn chăn nuôi thì so với việc nhập các loại thức ăn khác, ví dụ như bắp hay này nọ, thì Tiến Sĩ thấy cái đó có giá trị như thế nào và sự chênh lệch ra làm sao, thưa Tiến Sĩ?
TS Lê Văn Bảnh : Thông thường hiện nay nhập bắp ở các nước, đặc biệt là nhập ở các nước như Mỹ và các nước tư bản khác thì nhập ở nước ngoài về thì bắp nước ngoài nó rẻ hơn là sản xuất trong nước tới 30%.
Hiện nay thịt heo, thịt gà, thịt gia súc - gia cầm nó đắt là do thức ăn nhập cao. Như vậy nếu trường hợp chúng ta sử dụng cái lúa này để làm thức ăn gia súc thì tôi thấy cái này cũng thường xuyên người ta làm thôi, chớ không bán được gạo cho người dùng thì người ta cũng có thể dùng làm thức ăn khác, ví dụ người ta chế biến. Ví dụ riêng cái 50-404 hoặc cái gạo 576 là hai cái nhóm tương đương nhau, nó có cái đặc điểm rất là tốt trong vấn đề chế biến.
Gạo thơm, gạo ngon khác thì hàm lượng melo nó mềm nó dẻo nên chế biến rất khó. Trong khi gạo 50-404 chế biến làm bún , làm bánh phở hay là mấy cái khoảng khác là rất tốt, thì không nhất thiết làm thức ăn gia súc mà có thể dùng để chế biến thì cũng rất là tốt.
Hiện nay có một số loại lúa này thì bà con nông dân có cái dạng này thành ra hiện nay nếu mà làm thức ăn gia súc thì chắc cũng phải đến trường hợp hết thức ăn gia súc là bởi vì bà con nông dân sau khi phơi sấy thì bà con nông dân có cái tập quán là sấy hơi dốt dốt, nghĩa là người ta sấy khoảng 16%, mấy năm trước nhiều khi sấy 16% thì như vậy thương lái người ta mua người ta rất chịu, thứ nhứt là bà con nông dân không bị mất trọng lượng, cái thứ hai nữa là các thương lái mua về khi xay chà thì độ gãy cũng ít hơn.
Nói như vậy, nhưng mà nguyên do cái vụ lúa không có người mua, thành ra do đó là khi mà sấy tới độ 16% là để chỉ tạm trữ không quá 2 tháng, còn nếu để lâu quá thì với ẩm độ cân bằng của thời tiết tại vì như nhiệt độ hiện nay thì nó sẽ càng ẩm nữa và nó sẽ gây hư hỏng.
Do đó hiện nay cái số gạo để lâu quá, quá 3 tháng thì nhiều, do đó sự hư hỏng cũng tương đối là đã bắt đầu xảy ra. Chắc có lẽ là vì tình hình đó nên người ta mới chuyển ra làm thức ăn gia súc.
Hiện nay ở một số nơi cái cám làm thức ăn cho gia súc thì hiện nay cám trên 4 nghìn đồng một ký, trong khi mua gạo 50-404 thì khoảng 3 nghìn - 3,5 nghìn.
TS Lê Văn Bảnh
Cám đắt hơn gạo
Trường Văn : Thay vì bán để mà mình ăn, bây giờ bán để làm thức ăn gia súc thì nông dân phải chịu thiệt hại nhiều hơn nữa, phải không Tiến Sĩ?
TS Lê Văn Bảnh : Thì tất nhiên rồi. Nếu chuyển qua thức ăn gia súc thì thường cái giá tương đối rẻ hơn cái giá kia, nhưng mà thực sự hiện nay cũng có cái nghịch lý như tôi nói hồi nãy là hiện nay ở một số nơi cái cám làm thức ăn cho gia súc thì hiện nay cám trên 4 nghìn đồng một ký, trong khi mua 50-404 thì khoảng 3 nghìn - 3,5 nghìn, đó là cái nghịch lý ở chỗ đó, là bởi vì thức ăn gia súc thì có nhu cầu nhưng mà khi cái lượng gạo xuất ra không được thành ra do đó khi cái phụ phẩm của gạo thì người ta ít xay chà thì phụ phẩm sẽ tăng lên, tăng lên thì nó lại cao hơn giá gạo.
Tôi nghĩ rằng nếu trường hợp mà người ta tích cực xay xát để đảm bảo cái vấn đề lượng gạo xuất khẩu, thì cái thức ăn gia súc không cần nhất thiết phải dùng gạo mà chỉ cần cám tấm là đủ rồi.
Do đó nếu mà 4 phương pháp mà bên Bộ Công Thương đề nghị thủ tướng mà chấp nhận được, quản lý được cáí đó để cuối cùng đưa ra xuất khẩu, nghĩa là tóm lại có đầu ra thì gạo ở Việt Nam mới ốn được, còn nếu mà bị ách tắc kiểu này, cứ loanh quanh trong nội địa, mà nội địa hiện nay thì gạo dư, thì như vậy sẽ gây ra cái giá thấp, mà giá thấp thì người ta để lâu lúa sẽ bị hư hỏng làm giá càng thấp nữa thì cái đó thiệt hại cho người dân.
Thủ Tướng có chỉ đạo các tham tán Việt Nam ở các nước trên thế giới phải tìm nguồn để tiêu thụ lúa gạo, nếu mà làm được khâu đó thì nó sẽ tốt hơn.
TS Lê Văn Bảnh
Quan trọng vẫn là tìm đầu ra
Trường Văn : Thưa, như vậy thì trong tình hình thị trường trên thế giới đang khủng hoảng về tài chánh và lương thực cũng không có thiếu thành ra các công ty xuất khẩu phải tìm đầu ra, phải không thưa Tiến Sĩ?
TS Lê Văn Bảnh : Hiện nay như ở Châu Phi người ta cũng rất là đói. Vấn đề là các đơn vị ở các nước mà có kinh phí để tài trợ mua gạo cho những ngưôi dân ở Châu Phi thì người ta đang bị khủng hoảng tài chính thành ra do đó người ta mua ít đi chớ nhu cầu gạo ở các vùng Châu Phi này rất cao, người ta đang đói.
Viện tôi cũng có mấy người ra tiếp giúp cho bà con nông dân ở Châu Phi để mà sản xuất lúa gạo, như vậy chúng ta thấy bên kia rất đói. Nhưng mà cái khâu phân phối từ bên đây qua bên kia như thế nào? Nước nghèo thì không có tiền mua gạo mà mấy nước giàu hỗ trợ như FAO hay các đơn vị khác thì lại bị khủng hoảng tài chính thì đó là một cái khó cho đầu ra.
Chính vì vậy mà lúc trước gạo Việt Nam khoảng trên 600 đôla một tấn thì nay đã sụt dưới 400 đầu ra, với lại cái giá của gạo Việt Nam cũng đang hơi khó.
Trường Văn : Thành ra vậy mấy công ty xuất khẩu phải tích cực đi bung ra các nơi kiếm thị trường, phải không Tiến Sĩ?
TS Lê Van Bảnh : Trước Thủ Tướng có chỉ đạo các tham tán Việt Nam ở các nước trên thế giới phải tìm nguồn để tiêu thụ lúa gạo, nếu mà làm được khâu đó thì nó sẽ tốt hơn.