Hỏa tiễn phóng bằng sức nước

Làm thế nào để học sinh chú tâm vào môn học của mình và áp dụng phương pháp giảng dạy ra sao để học sinh thích thú học tập là những điều các thầy giáo thường quan tâm, nhất là khi đứng lớp giảng dạy những môn học không có trong chương trình thi, không tính điểm như môn thiên văn học chẳng hạn.
Trường Văn, phóng viên RFA
2008-10-23
Email
Ý kiến của Bạn
Chia sẻ
In trang này
  • In trang này
  • Chia sẻ
  • Ý kiến của Bạn
  • Email
water rocket 2
Một phương pháp phóng "hỏa tiễn nước"
Photo courtesy.northrim.net

Tạo sự chú tâm vào môn học

Ngoài việc sọan bài cho sinh động, hứng thú, thầy giáo còn cần đến những trợ huấn cụ để giúp các em học sinh thực hiện hay thí nghiệm những điều được giảng dạy để thấu hiểu vấn đề cũng như mở rộng kiến thức.
Trong chuyên mục sáng kiến và đời sống tuần này, Trường Văn xin mời quý thính giả và các bạn theo dõi câu chuyện của một thầy giáo, nhờ những sáng tạo của mính, thành công trong việc giảng dạy môn thiên văn Trường Trung Học Phổ Thông Lê Hồng Phong ở thành phố Hồ Chí Minh, thầy giáo Nguyễn Thành Tương.

 “Người thầy thắp lửa thiên văn”

Thầy Nguyễn Thành Tương được biết nhiều trong giới truyền thông qua danh hiệu là thầy giáo thủy tiễn.  Báo Tuổi trẻ cũng còn gọi thầy Nguyễn Thành Tương là "Người thầy thắp lửa thiên văn". 
Thầy Nguyễn Thành Tương trong năm 2007 đã được mời tham dự Hội Nghị Thiên Văn Quốc Tế tại Ấn Độ do UNESCO và Hiệp Hội Thiên Văn Quốc Tế tổ chức để trinh bày về đề tài "Giáo dục thiên văn và khoa học không gian trong nhà trường trung học ở Việt Nam." 

Tuy nhiên do trường không đủ kinh phí để đài thọ cho chuyến đi nên thầy Nguyễn Thành Tương đã không tham dự được hội nghị quốc tế này.
Đề cập đến việc chế tạo hỏa tiễn nước để khuyến khích học sinh say mê môn học thiên văn, thầy Nguyễn thành Tương cho biết:

-  Cách đây nhiều năm chúng tôi có được cái trò chời này, cái hoả tiễn này là của Liên Xô cũ chế tạo, nhưng họ làm bằng nhựa cứng nên rất dễ bị hư hại và không có cách bắt chước để làm vì họ làm bằng công nghiệp, họ đúc sẵn thế rồi, nhưng không tiện phổ biến rộng rãi bởi vì phải mua nguyên chiếc như vậy nên không thể nào sáng tạo được.

Tôi đem về Lê Hồng Phong tôi phổ biến thì học sinh thích ngay, đặc biệt là lớp chuyên lý đó, hăng hái lắm là bởi vì nó đơn giản và rẻ tiền.
Thầy Nguyễn Thành Tương

Ngày 8-3-2006 có một workshop do UNESCO tài trợ, tổ chức ở Hà Nội, sau ở Huế, và vào đến Đại Học Sư Phạm ở trong Sài Gòn - TP.HCM này. Chúng tôi cũng có rất là đông học sinh tham dự và nhiều người đến tham dự.

Trong buổi đó có nhiều chủ đề về giáo dục không gian, nhưng đặc biệt có bà giáo sư người Nhật là bà Takeni Chiko, chuyên gia giáo dục cao cấp của Cơ Quan Hàng Không-Không Gian Nhật Bản  (JASA, Japan Aerospace Agency) đã nói về cái nguyên lý cũng như bà nói về các hoạt động mà bà đã đi nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là về Phi Châu, một số nước Á Châu, Phi Châu và Nam Mỹ như là những nước Ecuador, Argentina, Colombia v.v rồi đến Việt Nam, buổi chiều thì có phóng biểu diễn tại sân vận động Lam Sơn ở gần Trường Lê Hồng Phóng đó.

Tôi bị cuốn hút vào ngay từ đầu. Tôi thấy rằng đây rất dễ dàng phổ biến cho học sinh. Tôi đã cố gắng làm quen với họ và bà Takeni bà ấy trao cho tôi cái mẫu mà bà đem từ Nhật sang.

Và sau đó khi mà về Nhật rồi thì bà gửi cho tôi những DVD, tài liệu chế tạo cái đó. Tôi đem về Lê Hồng Phong tôi phổ biến thì học sinh thích ngay, đặc biệt là lớp chuyên lý đó, hăng hái lắm là bởi vì nó đơn giản và rẻ tiền.

 Cách chế tạo thủy tiễn

Thầy Nguyễn Thành Tương giải thích thêm về cách chế tạo thủy tiễn:
 -  Hoả tiễn bắn bằng nước đó, gọi là Water propelled Rocket, lấy cái chai nước ngọt đã uống rồi đổ vào đó một lượng nước, sau đó bơm không khí vào. Khi mà áp suất đủ lớn thì cho nó thắng ra, không khí nén đẩy nước ra tạo lực đẩy, nguyên lý phản lực đó, nó bay lên.

Thì lựa chai thích hợp anh ạ, bởi cái chai đó bề ngoài phảỉ trơn láng, đừng có đường gân, đừng có tóp ra tóp vào vì như vậy là nó không đồng đều khiến cho áp suất không đồng đều nên dễ xảy ra nổ nứt tại đường đó. Phải lựa chai nào cho đúng và không được dùng quá 3 lần bởỉ sau đó thế nào nó cũng rạn nứt.

Nguyên lý rất là đơn giản nhưng mà nó vận dụng rất là sáng tạo các điều các em học về vật lý. Chuyện đó rất là hay và đơn giản, ai cũng làm được. Và khó ở chỗ là nó phải có cái nút của Nhật, họ chế tạo cái nút đặc biệt để thay cho cái nút cũ của cái chai đó, bởi cái nút đó phải có cái vòi ở chính giữa để gắn cái ống bơm thật kín và phải giữ cho thật chắc bởi khi bơm vào áp suất lên cao lắm, nếu không cẩn thận thì nó phụt ra liền, và nếu bơm quá thì cũng không hay ho gì cả.

Học sinh của chúng tôi nó sáng tạo, tìm đủ mọi cách để chế ra cái đồ để kẹp cái chai đó để khi nào đầy đủ áp suất rồi mới cho nó bung ra.

water rocket
water rocket
Vấn đề quan trọng là thế này, lượng nước đưa vào bao nhiêu là một; thứ hai là bơm tới mức độ nào là đủ áp suất vừa phải, vì yếu quá thì nó bay không cao, còn nếu mà bơm nhiều quá có thể nó bị nổ nếu cái chai dó bị nứt thì nó bổ vỡ tung ra có thể gây tai nạn anh ạ. và định hướng như thế nào cho chắc để nó bay lên đúng hướng mình muốn.

Muốn nó bay cao hay là muốn nó bay xa, hay là nếu nó bung hai từng còn rắc rối nữa là làm sao để cho tầng thứ nhất phun hết nhiên liệu tức lượng nước đó rồi thì lúc bấy giờ tầng thứ hai phải khởi động bung tiếp lên thì nó mới lên được cao hơn tới tầm tối đa. Các em có nhiều sáng tạo rất là hay, dùng những vật liệu rất là rẻ tiền để tạo ra hiệu quả không thua gì của Nhật cả.

Và các em còn sáng tạo tức là làm sao cho nó bung dù ra, rồi là hai tầng nữa. Và phối hợp với Hội Thiên Văn Nghiệp Dư TP.HCM thì các em có phóng biểu diễn tại Sân Vận Động Phú Thọ và rất được tán thưởng.

-  Nó  là liên quan tới sự thám hiểm không gian. Mình nên gợi nó, mình giải thích là khi thám hiểm không gian cần có hoả tiễn rất hiện đại như của Mỹ là phi thuyền Apollo này kia đó, hay là hoả tiễn Jupiter đưa lên đó.
Thầy Nguyễn Thành Tương

Từ thủy tiễn đến Apollo

Theo nhận xét của thầy Nguyễn Thành Tương thì việc khuyến khích các em học sinh tham gia chế tạo hỏa tiễn nước với nhiều cải tiến đã giúp các em học sinh say mê môn học thiên văn nhất là trong lãnh vực thám hiểm không gian:

 -  Nó  là liên quan tới sự thám hiểm không gian. Mình nên gợi nó, mình giải thích là khi thám hiểm không gian cần có hoả tiễn rất hiện đại như của Mỹ là phi thuyền Apollo này kia đó, hay là hoả tiễn Jupiter đưa lên đó.

Tuy rằng kích cỡ khác nhau, hoạt động khác nhau nhưng mà nguyên tắc là giống nhau, hoàn toàn giống nhau hết. Cho học sinh nó làm quen với cái đó. Thế mà khi nó đã thích thú với trò chơi này rồi thì mình hướng dẫn cho nó đam mê, tăng cường thêm lòng đam mê về khoa học không gian và thiên văn thì có lẽ không khó khăn gì cả. Bởi vì thế này,

Chúng tôi nói là các em đã làm cái này rồi, sau này các em sẽ có cơ hội đi tham gia thi đua các nước khác trong khu vực, bởi vì họ có tổ chức đấy. Đặc biệt năm nay Việt Nam được đăng cai đấy.

Sau khi đã du nhập thủy tiễn vào trường Lê Hồng Phong, thầy Nguyễn Thành Tương còn phổ biến những hiểu biết của mình về môn này cho các trường khác ở Miền Nam:

-  Phong trào này là tôi đã phổ biến cho các trường bạn, các tài liệu tôi đều tặng cho hết. Cái DVD này được sao chép ra. Và đặc biệt ở Cần Thơ có Trường Bùi Hữu Nghĩa họ làm rất là hay, họ phóng cao hơn Trường Lê Hồng Phong nữa, còn tầm xa thì đi hết sân vận động đá bóng.

Thầy Nguyễn Thành Tương cho biết thêm là thật ra các trường ở Miền Bắc đã biết được trò chơi này từ vài năm rồi nhưng không phổ biến vào Miền Nam:

- Ở Miền Bắc, cơ quan VAFP (cơ quan Việt Nam về technology) họ đã có quan hệ nhiều năm với tổ chức JASA, cùng như họ đã dắt học sinh đi quốc tế tất cả là 3 lần, lần thứ nhất ở Nhật Bản, lần thứ hai ở Indonesia, lần thứ ba ở Ấn Độ, trong khi đó ở trong này chúng tôi mới biết vào Năm 2006 thôi bởi vì mới tiếp cận mà cho nên chưa được đi ra bên ngoài.

Đến Năm 2006 thì anh Long và mấy anh ở ngoài VAFP có vào đây với phái đoàn của UNESCO thì tôi mới dịp gặp gỡ họ và lúc bấy giờ mới biết sự thực là nó hoạt động rõ ràng như vậy chứ trước kia chỉ nghe lơ mơ thôi, tôi chưa rõ.

Thầy Nguyễn Thành Tương hy vọng trong tương lai, các trường có chương trình thủy tiễn sẽ kết hợp lại để có 1 tổ chức toàn quốc hầu cho phong trào thủy tiễn có thể phát triển mạnh hơn:

-  Cuối năm nay thì sẽ tổ chức thi quốc tế ở Hà Nội, thì hy vọng lúc đó Trường Lê Hồng Phong có cử đoàn đi mà tôi đí đó thì ra đó tôi sẽ gặp gỡ với những anh em ở trong ngành ở Hà Nội để có một phong trào thống nhất cho cả nước, gây ra nhiều hoạt động phong phú hơn cho cái hoả tiễn này.

Ngoài việc dùng để tạo niềm đam mê cho học sinh vào môn thiên văn học, thầy giáo Nguyễn Thành Tương hy vọng việc phóng các thủy tiễn có thể được áp dụng vào những họat động thực tiễn khác nữa:

Tuy rằng trò chơi khoa học đơn giản nhưng nó lại hướng được tới một ngành khoa học hiện đại là chinh phục không gian.
Thầy Nguyễn Thành Tương

Ứng dụng bài học vào đời sống 

- Tôi nghĩ rằng phải nghĩ làm sao ứng dụng cái này trong đời sống. Cái này không phải là chơi và là khoa học không đâu. Tôi đã gợi ý các em là làm cách nào để mình vận dụng được cái này vào trong cuộc sống hàng ngày thì cái đó mới là hay.

Chẳng hạn có đám cháy đó thì mình gắn cái chất gì đó chữa cháy rồi cho nó phóng vào. Đó cũng là một ý tưởng. Hay là thí dụ chẳng hạn mình làm đêm dạ hội gì đó, cái đêm lễ hội mà chúng ta cần có pháo bông chẳng hạn, mình có thể đặt một số hoá chất mà cháy ra màu ở phía trên hoả tiến, phóng lên cao nhất thì lúc bấy giờ nó sẽ cháy và phát màu ra thì đó cũng là pháo bông rồi. Đó là đề tài mà tôi gợi ý cho các em để có thể nó sẽ nghiên cứu.

Cuối tháng 6 vừa qua, được sự tài trợ của hai chính phủ Nhật và Úc,  thầy Nguyễn Thành Tương đã tham dự hội nghị quốc tế về thủy tiễn khu vực Châu Á-Thái Bình Dương diễn ra ở Melbourn (Úc) và thu thập được nhiều kinh nghiệm của các nhà giáo dục các nước:

- Chúng tôi học được nhiều kinh nghiệm lắm, chẳng hạn như là cái cô ở đại học gì bên Indonesia đấy mà, cổ đã vận dụng đưa các tính toán này kia như tính đường đi quỹ đạo cũng rất là hay. Bên Singapore nó làm luôn cả một ngành công nghiệp chế tạo cái đó để nó phát triển rộng ra cho nhiều nơi.

Còn Việt Nam mình thì tôi chỉ nói khiêm tốn về mặt kỹ thuật dù có cải tiến chăng nữa thì cũng không được như người ta, người ta làm hay lắm! Mình thì chủ yếu phổ biến rộng rãi cho các em ở các nơi, đặc biệt là ở cao nguyên, thôn quê để các em có cơ hội tiếp xúc với cái này.

Tuy rằng trò chơi khoa học đơn giản nhưng nó lại hướng được tới một ngành khoa học hiện đại là chinh phục không gian. Cái đó cũng là rất tốt, là nâng lên cái lòng đam mê khoa học cũng như cái lòng tự tin tự hào của các em.