Chương trình Sức Khỏe và Đời Sống hôm nay đã mời Bác sĩ Nguyễn Ý Đức trình bày với quý thính giả những thông tin cần biết về các chứng bệnh truyền nhiểm có thể xảy ra trong mùa bão lụt và một số biện pháp để có thể khắc phục. Quỳnh Như xin mời quý vị theo dõi.

Nguyên nhân của những bệnh truyền nhiễn là từ nước uống

Quỳnh Như : Quỳnh Như kính chào Bác sĩ Đức đến tham gia với Chương Trình Sức Khoẻ và Đời Sống hôm nay.

Thưa Bác Sĩ, trận bão Ketsana đi qua một số qúôc gia trong khu vực Đông Nam Á và cũng đổ vào một số tỉnh ở Miền Trung Việt Nam, thì thông thường các nguồn nước uống trong mùa lụt lội như thế này thì nó thường bị pha lẫn các vi sinh vật.

Xin Bác Sĩ biết một số bệnh truyền nhiễm có thể phát sinh do nguồn nước bị nhiểm bẩn ạ

Vấn đề chính là do nước uống mà chúng ta sử dụng thì những nước uống này thì thường thường là nó có lẫn những vi sinh vật, tức là những vi khuẩn mà nó có thể gây ra một số bệnh, thí dụ như là bệnh tiêu chảy, rồi bệnh dịch tả, bệnh kiết lỵ và nhất là những loại viêm gan A, cũng như là một cái bệnh khác là về các bệnh ngoài da.

BS Nguyễn Ý Đức : Vâng. Xin chào cô Quỳnh Như và xin chào quý vị thính giả. Trước hết, chúng tôi xin chia xẻ nỗi buồn mất mát về tài sản cũng như là tính mệnh của bà con chúng ta ở vùng bão lụt ở Miền Trung Việt Nam.

Thường thường ở những thời kỳ mà bị bão lụt như vậy, như cô Quỳnh Như nói, là có một số những bệnh truyền nhiễm nó gây ra. Vấn đề chính là do nước uống mà chúng ta sử dụng thì những nước uống này thì thường thường là nó có lẫn những vi sinh vật, tức là những vi khuẩn mà nó có thể gây ra một số bệnh, thí dụ như là bệnh tiêu chảy, rồi bệnh dịch tả, bệnh kiết lỵ và nhất là những loại viêm gan A, cũng như là một cái bệnh khác là về các bệnh ngoài da.

Thì thưa quý vị, chúng tôi xin phép thưa thế này, là thường thường sau một thiên tai thì hệ thống cung cấp nước dùng được gọi là nước sạch thì đều bị phá huỷ.

Thế ngoài ra còn một cái bệnh khác nữa do một loại vi khuẩn nó xâm nhập ở da và nó có thể làm ảnh hướng tới gan cũng như là màng não hoặc thận của chúng ta. Thành ra đó là những bệnh truyền nhiễm do nước uống mà nó lây lan sang chúng ta.

Ngoài ra còn một cái bệnh khác nữa do một loại vi khuẩn nó xâm nhập ở da và nó có thể làm ảnh hướng tới gan cũng như là màng não hoặc thận của chúng ta.

Côn trùng các loại thường mang mầm mống bệnh

Quỳnh Như : Thưa Bác Sĩ, tình trạng nước ngập thường làm gia tăng các loại côn trùng như muỗi, vậy thì những bệnh nào có thể do các loại côn trùng chuyển tải, thưa BS Đức?

BS Nguyễn Ý Đức :  Nói đến muỗi là một yếu tố rất là quan hệ là tại vì nó có thể mang một số các loại vi sinh vật mà nó gây ra các thứ bệnh, chẳng hạn như bệnh sốt rét định kỳ, hoặc là những bệnh viêm màng não, hoặc là những cái bệnh gọi là sốt về thần kinh, đặc biệt là chúng ta phải để ý đến loại muỗi gọi là muỗi anophène nó truyền ký sinh trùng gây ra bệnh từ người và thường thấy ở những vùng khí hậu nhiệt đới, nhất là ở Miền Trung của chúng ta.

Và một cái bệnh khác, tức là cái bệnh gọi là "bệnh đập lưng"  thì thưa quý vị là nó cũng do các loại vi-rút gây ra và cũng do muỗi mà cái loại muỗi này là một loại muối đặc biệt mà nó gây ra các tiệu chứng như là sốt, đau nhức khớp xương, hoặc là đau đầu, hoặc là chảy nước mắt, và thưa quý vị, cái loại này thì nó cũng ít gây ra cái tử vong, nhưng mà nó gây ra sự suy nhược cơ thể rất nhiều, và thời gian lành bệnh thì tương đối cũng kéo dài khá lâu đó, thưa quý vị thính giả.

Nói đến muỗi là một yếu tố rất là quan hệ là tại vì nó có thể mang một số các loại vi sinh vật mà nó gây ra các thứ bệnh, chẳng hạn như bệnh sốt rét định kỳ, hoặc là những bệnh viêm màng não, hoặc là những cái bệnh gọi là sốt về thần kinh, đặc biệt là chúng ta phải để ý đến loại muỗi gọi là muỗi anophène

Quỳnh Như : Những rủi ro nào có thể xảy ra do tình trạng ngập lụt, ví dụ như chết đuối chẳng hạn hoặc những bệnh do ngâm nước lâu hoặc do bị nhiểm lạnh, thưa Bác Sĩ?

BS Nguyễn Ý Đức : Thường thường ở trong những trường hợp lụt lội như vậy thì chúng ta thấy rằng những trường hợp gọi là chết đuối thì rất nhiều. Thế ngoài ra còn có một rủi ro nữa, tức là khi mà người dân hay là nạn nhân nằm ở dưới nước lâu thì tất nhiên là nhiệt độ trong cơ thể nó cũng giảm xuống, và vì như vậy cho nên có những trường hợp bị viêm phổi.

Quỳnh Như : Thưa, thường thường thì trong những khoảng thời gian bị lụt lội như thế này thì những cái dịch vụ thí dụ như cung cấp điện bị gián đoạn thì cái hệ quả này nó dẫn tới những cái bệnh nào có thể xảy ra, thưa Bác Sĩ?

BS Nguyễn Ý Đức :  Vâng. Thực ra đây là một vấn đề rất quan trọng mà nhiều người cũng không để ý tại vì khi mà bị thiên tai bão lụt như vậy thì những đường dây dẫn điện sẽ bị sập đổ thành ra sự cung cấp điện cho dân chúng không có.

Thế mà không có điện thì tất nhiên rằng chúng ta không có ánh sáng, không có nhiên liệu để mà nấu, cũng như là một vấn đề quan hệ là không có những phương thức để mà gĩư gìn thực phẩm cho an toàn, thành ra trong trường hợp này thực phẩm có thể bị hư hao. Rồi nó còn đưa tới một số bệnh của chúng ta. Ngoài ra, không có điện thì tất nhiên nước uống cũng không được khử trùng và do đó chúng ta phải uống những thứ nước có lẩn vi khuẩn.

Thế ngoài ra còn có một rủi ro nữa, tức là khi mà người dân hay là nạn nhân nằm ở dưới nước lâu thì tất nhiên là nhiệt độ trong cơ thể nó cũng giảm xuống, và vì như vậy cho nên có những trường hợp bị viêm phổi.

Một điểm quan hệ nữa tức là khi không có điện thì tất nhiên ở trong môi trường mà chúng ta ở thì nó bị tù hãm không có quạt, thành ra chính ở trong môi trường tù hãm như vậy thì nó làm tăng sự lây lan những bệnh truyền nhiễm, đặc biệt ở những khu tạm cư đông đúc.

Biện pháp phòng ngừa

Quỳnh Như : Bác Sĩ có lời khuyên nào về những biện pháp để phòng tránh các bệnh truyền nhiễm này không ạ, thí dụ như đối với các tổ chức y tế, hay những cơ quan cứu trợ thì họ cần phải lưu ý những điều gì ạ?

BS Nguyễn Ý Đức : Đây là một cái điểm mà chúng tôi nghĩ rằng các nhân viên y tế cũng như phòng vệ địa phương đó phải có kế hoạch rất là rõ rệt, nhất là trong vòng 48 giờ đầu mà sau khi thiên tai xảy ra thì tất nhiên là phải có toán đặc nhiệm tới tận nơi để ước lượng coi tình hình thiệt hai ra làm sao, rủi ro y tế như thế nào, và thiết lập ngay một hệ thống gọi là hệ thống báo dộng, và đặc biệt là để phát hiện ra những dịch bệnh có thể xảy ra ở nơi đó.

Một điểm tiếp theo là nhà chức trách cũng cần phải có một nguồn cung cấp nước sạch cho nạn nhân, tại vì chúng ta biết rằng trong trường hợp này thì các nơi cung cấp nước đều bị hư hao và bị nhiễm trùng rất nhiều, thành ra phải có một nguồn cung cấp nước sạch cho nhân dân, và tất nhiên là trường hợp này mình có thể khử trùng nước bằng các loại hoá chất khác nhau.Một điểm quan hệ nữa là rất nhiều người ở trong trường hợp thiên tai như vậy thì hoặc là bị thương, hoặc là có những trường hợp cảm lạnh, hoặc là có những trường hợp bị nhiễm những loại bệnh khác nhau, thành ra vấn đề chăm sóc ban đầu rất là quan hệ, vì nếu chúng ta có sự chăm sóc ban đầu mà càng sớm thì cái bệnh hoạn cũng có thể giới hạn được, rồi sau đó điều trị ngay thì có thể tránh được những trường hợp lây lan của các bệnh.

Nhà chức trách cũng cần phải có một nguồn cung cấp nước sạch cho nạn nhân, tại vì chúng ta biết rằng trong trường hợp này thì các nơi cung cấp nước đều bị hư hao và bị nhiễm trùng rất nhiều, thành ra phải có một nguồn cung cấp nước sạch cho nhân dân

Và đặc biệt mà chúng tôi muốn nhấn mạnh ở những bệnh dịch tả, bệnh tiêu chảy, hoặc là bệnh nhiễm hô hấp, hoặc là trong trường hợp một số các bệnh khác mà nếu chúng ta không dập tắt ngay từ đầu thừ thưa với quý vị thính giả là nó sẽ đưa tới những trường hợp dịch. Thế ngoài ra cũng cần phải hướng dẫn bệnh nhân về cách giữ gìn vệ sinh cá nhân, rồi là về an toàn thực phẩm, và cũng nói cho bệnh nhân hay rằng nếu mà có những dấu hiệu bệnh thì cần phải đi khám bệnh sớm ngay.

Và đặc biệt là cái vấn đề phải sử dụng những loại thuốc diệt muỗi tại vì nó có những loại muỗi khác nhau và nó có thể đưa tới một số bệnh và đồng thời cũng phải phát mùng, đặc biệt những loại mùng tẩm thuốc, cho những nạn nhân.

Quỳnh Như : Còn đối đối với nhân viên làm công tác cứu trợ thì họ phải lưu ý những điểm cơ bản nào để tự bảo vệ cho bản thân ?

BS Nguyễn Ý Đức : Thực tình trong trường hợp này thì những người tới mà cứu trợ thì họ cũng ở cùng trong cái rủi ro giống như những nạn nhân. Họ cũng cần phải được bảo vệ chống mọi sự nhiễm trùng đối với các loại vi khuẩn cũng như là các loại muỗi mà chúng tôi vừa mới trình bày.

Đó là điểm thứ nhất. Điểm thứ hai, tất nhiên là những người đi cứu trợ như vậy thì cũng phải mang những quần áo hoặc là những nón mũ để bảo vệ cho mình tránh được sự xâm nhập của vi trùng, vi khuẩn. Cũng như là có thể có những trường hợp mà cây cối bị đổ đè lên người thì cũng cần phải có nón mũ. Và điểm thứ ba là nếu ở những vùng đó có thể có dịch bệnh gì đó thì những nhân viên cứu trợ cũng cần phải được chích ngừa những loại bệnh truyền nhiễm .

Đặc biệt là cái vấn đề phải sử dụng những loại thuốc diệt muỗi tại vì nó có những loại muỗi khác nhau và nó có thể đưa tới một số bệnh và đồng thời cũng phải phát mùng, đặc biệt những loại mùng tẩm thuốc

Và điểm thứ tư là bản thân mình thì mình cũng phải mang theo các loại nước uống an toàn để tránh được trường hợp mình có thể bị sử dụng những loại nước không an toàn ngay tại địa phương đó.

Quỳnh Như : Nhân viên cứu trợ thì dẫu sao họ cũng biết sơ qua về vấn đề vệ sinh y tế cơ bản, thế còn cuối cùng đối với người dân thì có những điều căn bản nào mà họ cần phải biết để tự vệ trước khi các cơ quan cứu trọ hoặc là những nhân viên đến cứu giúp họ?

BS Nguyễn Ý Đức : Thực tình ra thì trong trường hợp này thì mình phải thưa thế này, bà con chúng ta ở trong tình trạng gọi là thiên tai bão lụt như vậy thì họ cũng hoảng sợ thành ra nhiều khi họ cũng khó lòng bình tĩnh để mà có thể nghĩ ra những phương thức đối phó, thế thì tuỳ từng hoàn cảnh, thí dụ khi nước lụt tới thì tất nhiên là mình phải kiếm những cái vùng nào, nơi nào nó cao hơn để mình có thể trú ẩn an toàn, đó là điểm thứ nhât.

Điểm thứ hai là cũng phải lo cho các cháu bé, là tại vì các cháu bé thì cũng dễ xảy ra trường hợp bị chết đuối, thành ra cũng phải làm sao lo bảo vệ an toàn cho các cháu bé. Điểm thứ ba là trong khoảng thời gian đó thì mình cũng phải cố gắng bảo vệ cơ thể của mình để tránh được những trường hợp muỗi mòng hoặc ký sinh trùng xâm nhập vào cơ thể chúng ta.

Và đặc biệt là trong vấn đề nước uống thì thực tình ra mà nói thì trong hoàn cảnh như vậy thì cũng khó mà có nước uống an toàn được, nhưng mà nếu có thể được thì cố gắng kiếm những nguồn nước tương đối trong sạch chút xíu mà sử dụng. Thành ra vấn đề ý thức vệ sinh cá nhân là cái điểm rất quan hệ trong khi chờ đợi các cơ quan cứu trợ tới giúp đỡ mình

Quỳnh Như : Quỳnh Như xin cảm ơn BS Nguyễn Ý Đức đã dành thời gian qúy báu để cung cấp những thông tin cần thiết đến cho bà con ở những vùng bị bão. Xin hẹn gặp lại Bác sĩ trong những chương trình sau. 

BS Nguyễn Ý Đức : Vâng. Xin cảm ơn cô Quỳnh Như. Và một lần nữa chúng tôi cũng xin chia xẻ nỗi đau khổ với bà con ở những vùng bão lụt ở Miền Trung, nhất là ở Quy Nhơn, Qnảg Nam- Đà nẵng, Quảng Ngãi, ở thành phố Huế cũng như trên Kontum và trên Đak-Lak.

Chương trình Sức Khoẻ và Đời Sống tuần này xin dừng ở đây. Cám ơn qúy vị đã lắng nghe và Quỳnh Như xin hẹn gặp lại quý vị vào tuần tới.