Để giải đáp thắc mắc của ông Ca và cung cấp đến quý vị những kiến thức cần biết cùng lời khuyên hữu ích của giới chuyên môn, chúng tôi đã mời bác sĩ Đình Kha, chuyên khoa tiết niệu và thận, đang hành nghề tại Sài Gòn, trình bày về bệnh Ung thư tiền liệt tuyến trong chương trình hôm nay.

Tiền liệt tuyến nằm dưới bọng đái, bàng quang, sau xương mu, trước trực tràng. Nó bao quanh niệu đạo sau. Vai trò chủ yếu là bài tiết tinh dịch giúp nuôi dưỡng và vận chuyển tinh trùng.

Bác sĩ Đình Kha

Nguyên nhân gây ung thư tiền liệt tuyến

Bác sĩ Đình Kha: Tiền liệt tuýên nằm dưới bọng đái, bàng quang, sau xương mu, trước trực tràng. Nó bao quanh niệu đạo sau. Vai trò chủ yếu là bài tiết tinh dịch giúp nuôi dưỡng và vận chuyển tinh trùng.

Ung thư tiền liệt tuyến là sự phát triển bất thường và quá mức của những tế bào của tiền liệt tuyến tạo thành ung thư.

Trà Mi:  Nguyên nhân nào gây nên bệnh ung thư tiền liệt tuyến, thưa bác sĩ?

Bác sĩ Đình Kha: Cho đến nay, có rất nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này nhưng chưa biết đựơc nguyên nhân rõ ràng, chỉ biết rằng bướu ác của tiền liệt tuyến, còn được gọi là ung thư, không liên quan gì đến bướu lành của tiền liệt tuyến.

Trà Mi: Những đối tựơng nào, những độ tuổi nào dễ mắc phải bệnh này nhất thưa bác sĩ?

Bác sĩ Đình Kha: Độ tuổi trên 50 là độ tuổi thường gặp mắc bệnh này nhất. Tỷ lệ ung thư tiền liệt tuyến tăng lên theo tuổi. Từ 60-69 tuổi, tỷ lệ ung thư tiền liệt tuyến là 30%. Từ 70-79 tuổi tỷ lệ là 40%. Từ 80-89 tuổi, tỷ lệ là 67%.

Độ tuổi trên 50 là độ tuổi thường gặp mắc bệnh này nhất. Tỷ lệ ung thư tiền liệt tuyến tăng lên theo tuổi. Từ 60-69 tuổi, tỷ lệ ung thư tiền liệt tuyến là 30%. Từ 70-79 tuổi tỷ lệ là 40%. Từ 80-89 tuổi, tỷ lệ là 67%.

Bác sĩ Đình Kha

Trà Mi: Đặc tính di truyền của bệnh này giữa cha mẹ với con cái hoặc giữa anh em với nhau như thế nào?

Bác sĩ Đình Kha: Không có mối liên quan về đặc tính di truyền giữa cha mẹ với con cái.

Trà Mi: Những biểu hiện, triệu chứng của bệnh ra sao?

Bác sĩ Đình Kha: Ung thư tiền liệt tuyến có một thời gian tiềm ẩn rất dài, có thể từ 5-10 năm không biểu hiện triệu chứng lâm sàng, diễn tiến chậm. Đến khi mà bướu di căn qua những cơ quan khác, nó mới gây triệu chứng.

Các triệu chứng giai đoạn này như rối loạn đi tiểu, chẳng hạn bệnh nhân tiểu khó, tiểu đêm, bí tiểu, với mức độ của tiểu khó ngày càng tăng lên. Ngoài ra, triệu chứng gây chèn ép, chẳng hạn bướu lớn xâm lấn gây chèn ép hai niệu quản, giãn niệu quản, gây ứ nước hai thận.

Khi bướu chèn ép hai bên niệu quản thì bệnh nhân có thể bị suy thận, hoặc nó có thể gây chèn ép thần kinh, gây đau lưng, đau thần kinh tọa. Khi nó chèn ép vào trực tràng thì có thể gây nên táo bón hoặc đi đại tiện khó.

Các triệu chứng giai đoạn này như rối loạn đi tiểu, chẳng hạn bệnh nhân tiểu khó, tiểu đêm, bí tiểu, với mức độ của tiểu khó ngày càng tăng lên. Ngoài ra, triệu chứng gây chèn ép, chẳng hạn bướu lớn xâm lấn gây chèn ép hai niệu quản, giãn niệu quản, gây ứ nước hai thận.

Bác sĩ Đình Kha

Trà Mi: Là một căn bệnh nan y, ung thư tiền liệt tuyến có ảnh hưởng đến tuổi thọ của bệnh nhân ra sao?

Bác sĩ Đình Kha:  So với tất cả những ung thư khác, ung thư tiền liệt tuyến đỡ hơn vì diễn tiến, tiềm tàng của nó rất là chậm, rất lâu. Cho nên mục tiêu phải làm sao phát hiện sớm khi còn ở giai đoạn sớm, điều trị kịp thời thì khả năng tuổi thọ bệnh nhân đựơc kéo dài hơn. Bệnh này khi nó đã di căn, nó cũng đe dọa tính mạng người bệnh từng tháng, từng năm.

Tuổi 50 trở lên nên đi khám định kỳ

Trà Mi: Làm thế nào để tầm soát, phát hiện bệnh sớm nhất, thưa bác sĩ?

Bác sĩ Đình Kha: Người ta khuyên nam giới trên 50 tuổi nên đi khám định kỳ, thăm khám qua trực tràng để đánh giá bướu như thế nào. Thứ hai, nên đi siêu âm tiền liệt tuyến để xem có dấu hiệu bất thường gì không. Thứ ba, xét nghiệm máu, làm PSA (kháng nguyên chuyên biệt của tiền liệt tuyến). Xét nghiệm cho kết quả bình thường khi PSA có giá trị từ 0-4 nanogram/ml. Khi PSA tăng trên 30 thì tỷ lệ ung thư là 90%. Khi PSA từ 10 đến 20 thì tỷ lệ ung thư là 70%. Khi PSA <10 thì giá trị này tương đối hạn chế nghi ngờ.

Trà Mi: Nên thăm khám định kỳ cách nhau bao lâu, thưa bác sĩ?

Bác sĩ Đình Kha: Khám định kỳ mỗi 6 tháng/lần. Những trung tâm, các khoa của bệnh viện mà có khoa tiết niệu thì đều có thể tầm soát được bệnh này.

Trà Mi: Nếu phát hiện sớm, bệnh có thể được chữa khỏi hoàn toàn không ạ?

Người ta khuyên nam giới trên 50 tuổi nên đi khám định kỳ, thăm khám qua trực tràng để đánh giá bướu như thế nào. Thứ hai, nên đi siêu âm tiền liệt tuyến để xem có dấu hiệu bất thường gì không. Thứ ba, xét nghiệm máu, làm PSA (kháng nguyên chuyên biệt của tiền liệt tuyến).

Bác sĩ Đình Kha

Bác sĩ Đình Kha: Khi mình phát hiện sớm thì tiên lựơng bệnh rất tốt, thời gian sống kéo dài hơn so với những ung thư khác.

Phương pháp điều trị

Trà Mi: Các phương pháp điều trị đối với bệnh này tại Việt nam hiện nay ra sao?

Bác sĩ Đình Kha: Tại Việt Nam hiện nay, khi bệnh nhân phát hiện sớm có bướu mà chưa có di căn, chưa xâm lấn ra ngoài vỏ bao của tiền liệt tuyến thì phương pháp hàng đầu sử dụng là mổ, cắt trọn tiền liệt tuyến. Có nhiều cách, mổ hở, mổ nội soi, mổ bằng robot, nhưng tại Việt Nam chưa mổ bằng robot được.

Trà Mi: Thế việc giải phẫu cắt bỏ toàn bộ tiền liệt tuyến sẽ ảnh hưởng đến đời sống thể chất và tinh thần của bệnh nhân ra sao?

Tại Việt Nam hiện nay, khi bệnh nhân phát hiện sớm có bướu mà chưa có di căn, chưa xâm lấn ra ngoài vỏ bao của tiền liệt tuyến thì phương pháp hàng đầu sử dụng là mổ, cắt trọn tiền liệt tuyến.

Bác sĩ Đình Kha

Bác sĩ Đình Kha: Khi cắt toàn bộ tiền liệt tuyến, bệnh nhân bất lực, không có con. Sau phẫu thuật có thể có những biến chứng như tiểu không kiểm soát, hẹp chỗ nối niệu đạo.

Trà Mi: Ngoài việc cắt bỏ phần hư của tiền liệt tuyến, còn cách nào khác nữa không?

Bác sĩ Đình Kha: Ngoài ra, có thể cắt 2 tinh hoàn, dùng nội tiết tố điều trị để dung hòa nội tiết tố nam.

Trà Mi: Giữa hai phương pháp này, người bệnh nhân trong trường hợp nào thì nên chọn phương pháp nào là tốt nhất. So sánh giữa hai cái thì lợi-hại ra sao?

Bác sĩ Đình Kha: Phương pháp tốt nhất vẫn là cắt bỏ toàn bộ tiền liệt tuyến.

Tuy nhiên, ở Việt Nam, khi bệnh nhân đến khám thường đã có triệu chứng. Khi đã có triệu chứng rồi thì hầu như ung thư đã di căn. Cho nên việc cắt bỏ tòan bộ tiền liệt tuyến không đựơc chỉ định. Thường người ta cắt hai tinh hoàn, dùng nội tiết tố để khống chế, làm bướu chậm phát triển.

Khi cắt toàn bộ tiền liệt tuyến, bệnh nhân bất lực, không có con. Sau phẫu thuật có thể có những biến chứng như tiểu không kiểm soát, hẹp chỗ nối niệu đạo.

Bác sĩ Đình Kha

Ngoài ra, còn có thể dùng phương pháp xạ trị, làm bướu teo nhỏ lại. Cũng có thể dùng hóa trị, dùng thuốc giống như những loại ung thư khác. Tuy nhiên, hiệu quả của những phương pháp này rất thấp.

Trà Mi: Thế còn những loại thảo dược hay châm cứu có tác dụng gì không?

Bác sĩ Đình Kha: Hầu như những thảo dựơc không có tác dụng gì.

Trà Mi: Có những thông tin nói rằng đỗ tương giúp ngăn ngừa ung thư tiền liệt tuyến, hoặc một cốc nước lựu mỗi ngày có thể giảm đáng kể quá trình phát triển bệnh. Giới chuyên môn có nhận xét ra sao về những phương pháp này?

Bệnh nhân ung thư tiền liệt tuyến cần lưu ý

Bác sĩ Đình Kha: Cho đến hiện nay cũng chưa thấy những báo cáo khoa học nào có giá trị về vấn đề này.

Trà Mi: Bệnh nhân ung thư tiền liệt tuyến cần lưu ý điều gì để kéo dài tuổi thọ, thưa bác sĩ?

Bác sĩ Đình Kha: Cách đầu tiên là nên đi khám định kỳ để phát hiện sớm những ung thư khi nó còn tiềm tàng, chưa di căn để kịp thời điều trị.

Trà Mi: Không may người bệnh đã mắc phải căn bệnh này rồi, có gì cần lưu ý trong đời sống của họ để có thể kéo dài tuổi thọ?

Khi phát  hiện sớm thì cắt toàn bộ tiền liệt tuyến và khối u. Ngoài ra, cắt tinh hoàn và dùng nội tiết tố điều trị thì có tỷ lệ tái phát trở lại.  Mình phải theo dõi định kỳ để phát hiện những bướu tái phát. Giai đọan đầu thì theo dõi mỗi tháng.

Bác sĩ Đình Kha

Bác sĩ Đình Kha: Khi phát  hiện sớm thì cắt toàn bộ tiền liệt tuyến và khối u. Ngoài ra, cắt tinh hoàn và dùng nội tiết tố điều trị thì có tỷ lệ tái phát trở lại.  Mình phải theo dõi định kỳ để phát hiện những bướu tái phát. Giai đọan đầu thì theo dõi mỗi tháng. Sau đó, cứ 3 tháng thử lại PSA máu để xem, nếu mức độ PSA tăng lên trở lại thì đây là dấu hiệu tái phát. 

Trà Mi: Có thuốc gì ngăn chặn tỷ lệ PSA lên cao không, thưa bác sĩ?

Bác sĩ Đình Kha: Hiện nay người ta dùng nội tiết tố sinh dục nữ để làm dung hòa nội tiết tố sinh dục nam. Tuần đầu chỉ định dùng 10mg, tức 10 viên. Tuần thứ hai, dùng 5mg, tức 5 viên. Sau đó, dùng 1mg, tương đương 1 viên/ngày liên tục suốt 2 năm. Cho nên chi phí tương đối tốn kém.

Trà Mi: Những yếu tố nào giúp giảm nguy cơ ung thư tiền liệt tuyến. Dinh dưỡng, thể dục có giúp gì chăng trong việc phòng ngừa bệnh này?

Bác sĩ Đình Kha:  Cho đến hiện nay, người ta cũng chưa biết đựơc nguyên nhân rõ ràng của nó. Cho nên cũng chưa xác định rõ cách phòng chống ung thư này. Lời khuyên vẫn là khám định kỳ ở những người trên 50 để phát hiện ung thư sớm, điều trị kịp thời thì hiệu quả cao.

Trà Mi: Xin cảm ơn bác sĩ rất nhiều vì thời gian dành cho chương trình.

Chương trình Sức khoẻ và Đời sống tuần này xin dừng lại tại đây. Trà Mi thân ái kính chào.

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.