Do vậy, tuần này, “Sức Khoẻ & Đời Sống” mời Bác sĩ Nguyễn Ý Đức giới thiệu về các phần chính của nhãn cầu, và nói qua bệnh về mắt có liên quan đến thuỷ tinh thể. 

Cấu tạo của nhãn cầu

Quỳnh Như : Xin kính chào Bác sĩ Đức. Thưa Bác sĩ, cơ quan thị giác gồm nhiều bộ phận nhỏ và rất tinh tế, cho nên trước khi tìm hiểu về một số bệnh có liên quan đến mắt, xin Bác Sĩ cho quý thính giả được biết về các phần chính của nhãn cầu.

BS Nguyễn Ý Đức : Dạ vâng. Thực ra thì thưa với quý vị thính giả, cấu tạo chính của nhãn cầu chúng ta thì phải nói đến thuỷ tinh thể. Đó là một bộ phận quan trọng để nó tiếp nhận và hội tụ ánh sáng và các hình ảnh ở bên ngoài đưa lên võng mạc  của mắt.

Ở con mắt của chúng ta thì nó có 4 phần chính mà chúng ta cần phải lưu ý ít nhất là 3 phần chính: thứ nhất là thuỷ tinh thể (lens), giác mạc (cornea), võng mạc (retina) và các bộ phận khác. Tất nhiên là khi mà có những sự thay đổi các cấu trúc của nhãn cầu thì nó sẽ đưa tới vấn đề thay đổi thị lực của chúng ta và có thể đưa tới trường hợp mà chúng ta gọi là mù.

Quỳnh Như : Xin Bác Sĩ giải thích thuỷ tinh thể được cấu tạo như thế nào và tạo sao người ta xem nó quan trọng?

BS Nguyễn Ý Đức : Riêng về thuỷ tinh thể thì chúng tôi xin thưa như thế này, đây là cấu trúc mà nó có hai mặt lồi. Nó rất là trong và nó được cấu tạo bởi nước và những chất đạm. Và cái thuỷ tinh thể này thì chúng ta biết rằng nó nằm ngay sau cái giác mạc của đồng tử (pupil) hay là con người của mắt.

Về phần cấu tạo thì thuỷ tinh thể có một màng bọc, rồi dưới đó có một phần cùi, và ở giữa thì nó là một cái nhân. Và cái cấu trúc của nó thì tương tự như là một quả mận với vỏ và cùi và cái hột mận.

Quỳnh Như : Thưa Bác Sĩ, như vậy thì những bệnh về mắt mà có liên quan đến thuỷ tinh thể là những bệnh nào?

BS Nguyễn Ý Đức : Thực ra thì có nhiều cái bệnh liên quan tới thuỷ tinh thể. Trước hết chúng tôi cũng xin thưa thêm một chút xíu về cái thuỷ tinh thể. Nó có một điểm đặc biệt là nó có thể đàn hồi được. Vâng, đàn hồi là thế nào? Tức là nó có thể thay đổi độ cong của nó để cho con mắt có thể nhìn được sự vật ở xa cũng như là sự vật ở gần. Chúng tôi lấy thí dụ khi chúng ta nhìn cái vật ở xa thì thuỷ tinh thể dẹp xuống, trong khi đó nhìn vật ở gần thì mắt của chúng ta hay thuỷ tinh thể lại dày lên và nhờ đó chúng ta có thể tập trung vào vật đó được. Sự điều chỉnh như vậy là một khả năng hoàn toàn có tính cách tự động mà con người chúng ta không thể điều khiển được cái điểm đó.

Và thêm một điểm nữa là độ đàn hồi của thuỷ tinh thể như vậy đó thì thường thường chúng ta khi tuổi cao thì nó mất dần tính đàn hồi. Vì thế cho nên nó kém cái khả năng làm dẹp hay làm cái thuỷ tinh thể cong lên. Và vì thế cho nên nhìn sự vật ở gần thường thường là hơi khó khăn một chút xíu.

Lý do thuỷ tinh thể bị đục và Pháp điều trị  

Quỳnh Như : Như vậy nguyên nhân nào gây ra chứng bệnh đục thuỷ tinh thể, thưa BS Đức ?

BS Nguyễn Ý Đức : Thực ra đục thuỷ tinh thể không phải là một bệnh mà thường thường tức là một sự thay đổi xảy ra cho người cao tuổi, tức là do sự hoá già mà xảy ra. Tất nhiên là nói như vậy không có nghĩa rằng ở trẻ em không có trường hợp đục thuỷ tinh thể. Nó cũng có nhưng mà thường thường là ở người già. Và chúng ta biết rằng có một số nguyên nhân khác hay một số những bệnh khác cũng có thể đưa tới thuỷ tinh thể bị đục. Và trong đó thì chúng tôi xin phép thưa đến một số những trường hợp như là bị chấn thương ở con mắt hoặc là ở những người hút nhiều thuốc lá cũng bị như vậy, hoặc là uống nhiều rượu vân vân cũng bị như vậy, hoặc là do tác dụng của một số các loại dược phẩm mà chúng ta dùng, thí dụ như thuốc lợi tiểu khi chúng ta trị bệnh cao huyết áp, hoặc có những người sử dụng thuốc an thần, hoặc những thuốc loại cortisone để chữa những trường hợp viêm. Đôi khi cái ô nhiễm trong môi trường, hoặc những hoá chất, hoặc những tia nắng mặt trời trong đó có nhiều tia tử ngoại thì nó cũng có thể làm cho thuỷ tinh thể bị đục đi, và như vậy thì nó là một số những nguyên nhân. Ngoài ra thì chắc quý vị cũng thấy rằng ở những người mắc bệnh tiểu đường, cao huyết áp, hoặc cholesterol cao quá, hoặc là mập phì, thì thưa quý vị nó cũng có thể đưa tới cái chuyện đục thuỷ tinh thể.

Quỳnh Như : Qua phần trình bày của Bác Sĩ về nguyên nhân gây ra chứng đục thuỷ tinh thể thì Quỳnh như thấy rằng nó rất là nguy hiểm. Như vậy làm thế nào để phòng tránh cái bệnh đục thuỷ tinh thể, thưa Bác Sĩ Đức?

BS Nguyễn Ý Đức : Thực tình ra cái vấn đề phòng tránh cũng hơi khó một chút xíu, là tại vì nó phải căn cứ vào những nguyên nhân gây ra bệnh giống như chúng tôi vừa trình bày ở trên. Thí dụ như một người mắc bệnh tiểu đường thì thường thường cái đường nó lên cao thì nó sẽ ảnh huởng tới mạch máu và nó ảnh hưởng tới những mạch máu nhỏ nằm trong con mắt của chúng ta và nó đưa tới tổn thương con mắt. Trong trường hợp này mình phải làm thế nào để kiểm soát được lượng đường trong máu của mình. Nó càng bình thường càng tốt.

Hoặc là ở những người cao huyết áp thì tất nhiên nó ảnh hưởng tới con mắt, chúng ta phải kiểm soát huyết áp của chúng ta đừng để cho nó cao quá. Vấn đề phòng tránh là như vậy. Hoặc là ở những trường hợp rượu hay thuốc lá thì trong những trường hợp đó có một số người hay bị mẫn cảm với rượu hay thuốc lá, tất nhiên trong trường hợp này mình phải giảm thiểu nếu không nói rằng ngưng, không sử dụng những thứ đó.

Và một điểm quan hệ nữa chúng tôi cũng muốn thưa với quý vị là hàng năm chúng ta nên đi khám mắt để coi xem thuỷ tinh thể chúng ta nó ở tình trạng như thế nào. Có những dấu hiệu nào có thể đưa tới tổn thương hay không.

Quỳnh Như : Quỳnh Như được biết là Bác Sĩ cũng đã từng tham gia Hội Bảo Trợ Bệnh Nhân Nghèo ở Việt Nam tổ chức đi mổ mắt hay là thay thuỷ tinh thể cho bà con nghèo ở vùng sâu vùng xa. Xin Bác Sĩ cho biết cách người ta điều trị bệnh này, còn gọi là thay thuỷ tinh thể. Bệnh nhân sau khi chữa trị thì thị lực có hoàn toàn trở lại bình thường được không?

BS Nguyễn Ý Đức : Sau khi thay thuỷ tinh thể thì người ta thấy rằng thị lực có thể trở lại tới 97%, tức là xác suất của nó rất là tốt. Và trong việc thay thuỷ tinh thể chúng tôi xin thưa với quý vị là hiện thời bây giờ phương pháp điều trị  rất là giản dị, rất là chính xác, và họ dùng những phương pháp vi phẫu thuật lấy thuỷ tinh thể cũ ra rồi thay bằng một thuỷ tinh thể nhân tạo mới. Và chúng tôi cũng xin thưa rằng vết mổ nó tự lành rất là mau. Có điểm thế này, là đôi khi nó có thể gây ra một vài hậu quả nhưng không nguy hiểm lắm, ví dụ như hơi nhiễm trùng chút xíu hoặc là chảy máu hoặc là sưng phù giác mạc, nhưng mà thưa với quá vị là những cái rủi ro đó ít khi xảy ra.

Bệnh quáng gà

Quỳnh Như : Bây giờ xin Bác Sĩ nói qua đôi nét về một chững bệnh khác cũng liên quan đến mắt, trong dân gian thường hay gọi là bệnh quáng gà. Quỳnh Như thấy nhất là ở các vùng nông thôn thì bà con mình cũng có nhiều người hay mắc bệnh này.

BS Nguyễn Ý Đức : Vâng. Trường hợp này thì phải nói rằng trường hợp quáng gà, thì thật ra quáng gà là gì? Tức là trường hợp mắt của người bệnh khi vào buổi tối chập choạng, buổi tối lúc tranh tối tranh sáng, họ không nhìn rõ được. Nó cũng tương tự giống như những con gà tới buổi chiều mà tranh tối tranh sáng thì nó cũng không nhìn rõ, thành ra vì thế cho nên  người ta gọi là quáng gà (tiếng Anh gọi là night blindness) thì nguyên nhân của nó, thứ nhất có thể thuỷ tinh thể bị hư thì nó có thể làm cho sự nhìn của chúng ta về buổi tối bị kém đi, hoặc là có thể do chấn thương. Nhưng mà cái điểm quan hệ hơn cả là thường thường quáng gà là do thiếu sinh tố A, nhất là trong vấn đề dinh dưỡng chúng ta đã không ăn đầy đủ sinh tố A.

Quỳnh Như : Thưa, như vậy là bệnh quáng gà có thể chữa được, phải không Bác Sĩ?

BS Nguyễn Ý Đức : Dạ vâng. Vấn đề quáng gà này có thể chữa được, thứ nhất là mình cần phải đi bác sĩ để người ta xác định bệnh của mình, tức là làm cái chẩn đoán của bệnh. Nếu đúng là bị bệnh quáng gà do thiếu sinh tố A thì tất nhiên là chúng ta có thể sử dụng sinh tố A đó, mà sinh tố A có rất nhiều trong thực phẩm gốc động vật, thí dụ  như là dầu gan cá thu, hoặc là trong gan hoặc là trong thận, sữa, và các sản phẩm chế biến từ sữa hoặc là tròng đỏ trứng gà.

Một điểm thứ hai nữa là tất nhiên chúng ta cũng có thể mua sinh tố A tổng hợp bán trên thị trường. Những loại sinh tố A này cũng rất là tốt và cũng rất là tiện dụng. Có một điểm quan hệ mà chúng tôi xin thưa thế này, là xin quý vị nếu có sử dụng sinh tố A, vì thiếu, thì cũng nên tham khảo ý kiến bác sĩ, tại vì dùng nhiều quá thì cũng không tốt, vì khi chúng ta dùng quá nhiều sinh tố A thì nó có thể gây ra ăn mất ngon, nhức đầu, rụng tóc, mắt mờ, tính tình nóng nảy, hoặc da khô ngứa. Đó là những điểm chúng tôi xin phép lưu ý quý vị, và đặc biệt là ở những phụ nữ có thai thì cũng nên cẩn thận khi sử dụng sinh tố A.

Quỳnh Như : Quỳnh Như xin cảm ơn BácSĩ đã dành thời gian qúy báu cho cuộc trò chuyện hôm nay. 

BS Nguyễn Ý Đức : Chúng tôi rất lấy làm vui khi có cơ hội để gọi là góp ý với bà con người Việt chúng ta ở trong cũng như ở ngoài nước. Xin chào tạm biệt quý vị.

Mục tiêu của chuyên mục “Sức Khỏe và Đời Sống” là đáp ứng nhu cầu mở rộng thông tin, tích lũy kiến thức y học của qúy vị, nên xin quý vị đừng ngại gửi cho chúng tôi những yêu cầu cung cấp thông tin để hỗ trợ qúy vị chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ. Chúng tôi sẽ mời các chuyên viên y tế trong ngoài nước giải đáp những thắc mắc đó của quý vị.   

Chương trình Sức Khoẻ và Đời Sống tuần này xin dừng ở đây. Cám ơn qúy vị đã lắng nghe và Quỳnh Như xin hẹn gặp lại quý vị vào tuần tới.