Qua những cuộc trao đổi giữa Trà Mi với các bác sĩ trong và ngoài nước thuộc nhiều chuyên khoa khác nhau, "Sức Khoẻ và Đời Sống" sẽ cung cấp kiến thức y học tổng quát nhằm giúp nâng cao nhận thức về việc chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ.  
 
Có những bệnh tuy chỉ ở ngoài da nhưng những phiền toái và ảnh hưởng đến sinh hoạt đời sống chúng gây nên cho bệnh nhân cũng không kém gì những căn bệnh về nội tạng chức năng cơ thể. Một trong số các bệnh da liễu thường gặp nhưng khó trị ở mọi lứa tuổi là căn bệnh vẩy nến (psoriasis) mà Trà Mi muốn mời quý vị cùng tìm hiểu trong chương trình hôm nay, với sự cộng tác của bác sĩ Đức Thọ, chuyên khoa da liễu hiện đang hành nghề trong nước.
 
Bác sĩ Đức Thọ: Vẩy nến là một bệnh ngoài da, mãn tính, do viêm, và đến nay vẫn chưa thể chữa khỏi hoàn toàn. Bệnh không lây nhưng rất thường gặp với tỷ lệ từ 1,5% cho đến 2% dân số thế giới.
 
Trà Mi: Xin Bác sĩ cho biết nguyên nhân gây ra bệnh này.
 
Bác sĩ Đức Thọ: Về nguyên nhân sinh bệnh, đến nay khoa học vẫn còn nhiều điểm chưa sáng tỏ, nhưng hầu hết các tác giả đều cho rằng vẩy nến là một bệnh da do di truyền. Cái yếu tố di truyền này được thừa nhận sau tác động của các yếu tố kích hoạt ban đầu, ví dụ như là soát, sang chấn tâm lý, lo âu, rượu bia, các yếu tố nhiễm trùng, chấn thương, sau phẫu thuật hay là sau khi sử dụng một số thuốc, v.v.  Nguyên nhân gây bệnh vẩy nến sẽ bị kích hoạt từ những yếu tố ban đầu nói trên và sẽ gây bệnh. Nguyên nhân này nằm trên nhiễm sắc thể số 6.

Hiện nay tỷ lệ mắc bệnh vẩy nến tương đương giữa hai phái nam và nữ. Lứa tuổi mắc bệnh thay đổi từ sơ sinh vài tháng cho đến 70 tuổi, và đa số bệnh vẩy nến thường hiện ở tuổi 20 đến 30. Nếu cha hay mẹ bị vẩy nến thì tỷ lệ con mắc bệnh sẽ là 8%. Nếu cả cha cùng mẹ bị vẩy nến thì tỷ lệ này sẽ lên đến 41%. Anh em sinh đôi cùng trứng thì cả hai cùng bị vẩy nến, chiếm tỷ lệ đến 75%.
 
Trà Mi: Những yếu tố có thể dễ làm phát bệnh vẩy nến là gì, thưa Bác sĩ?
 
Bác sĩ Đức Thọ: Bệnh nhân vẩy nến thuộc nhóm người có cơ hội kích thích thần kinh, nghệ sĩ, dễ bị khích động, hay lo lắng. Thứ nhì là ở những cơ thể có tình trạng rối loạn chuyển hoá hay là rối loạn bài tiết thì cũng dễ phát sinh bệnh vẩy nến. Một thí dụ cụ thể là đối với một phụ nữ bị bệnh vẩy nến khi có thai thì bệnh sẽ giảm, nhưng sau khi sanh thì bệnh lại tăng lên.

Các yếu tố nhiễm khuẩn cũng có vai trò phát triển bệnh vẩy nến. Các ổ nhiễm khuẩn khu trú có liên quan tới quá trình phát sinh làm phát bệnh vẩy nến như là viêm mũi họng hay là viêm amiđan, mà chủ yếu là vai trò của liên cầu trùng (streptococcus). Riêng vai trò của siêu vi (virus) trong việc gây bệnh vẩy nến thì vẫn chưa rõ.

Kế đến, bệnh vẩy nến có thể gây ra do nhiều loại thuốc mà bệnh nhân sử dụng lâu dài, thí dụ như lithium, các thuốc tim mạch ức chế beta, các thuốc kháng sốt rét, một số thuốc kháng viêm không steroid. Đặc biệt là việc bệnh nhân sử dụng các loại thuốc corticosteroid, thí dụ như là dexamethasone, bactisone, cortansine, v.v. để điều trị vẩy nến thì có thể gây bệnh vẩy nến nặng thêm, gây ra vẩy nến mủ hay gây nổi da toàn thân.

Các yếu tố chấn thương cơ học cũng có vai trò trong sự phát sinh bệnh vẩy nến với tỷ lệ là 14% trường hợp.
 
Trà Mi: Những yếu tố như điều kiện thời tiết, khí hậu, nóng ẩm hay là môi trường làm việc, môi trường sinh hoạt có tạo nguy cơ gây bệnh hay bệnh nặng thêm hơn hay không?
 
Bác sĩ Đức Thọ: Bệnh vẩy nến này không phải là một bệnh truyền nhiễm do vi trùng hay siêu vi trùng gây ra, cũng không phải là một bệnh do suy giảm hệ miễn dịch gây ra, do đó những yếu tố về thời tiết, về khí hậu, về môi trường, v.v.  tương đối ít có tác động trên bệnh vẩy nến.

Tuy nhiên, có một số yếu tố phát sinh như yếu tố nhiễm khuẩn thì yếu tố này chỉ xảy ra sau khi người bệnh đã bị những bệnh nhiễm khuẩn khu trú có liên quan đến quá trình phát sinh bệnh, như là viêm họng hay viêm amiđan.
 
Trà Mi: Và cũng xin Bác Sĩ trình bày thêm về những triệu chứng của bệnh vẩy nến.
 
Bác sĩ Đức Thọ: Về đặc điểm lâm sàng của bệnh vẩy nến thì cái sang thương căn bản của bệnh vẩy nến là các hồng ban, giới hạn rõ, không tẩm nhuận, hình tròn hay đa cung. Sang thương có thể tróc vẩy màu trắng như xa cừ và có thể ngứa trong 20% đến 40% các trường hợp. Và sang thương không có các yếu tố lây nhiễm như là vi trùng hay là ký sinh trùng.

Kích thước của các hồng ban vẩy nến này thay đổi từ vào milimét đến vài chục centimét. Bề mặt bị phủ vẩy trắng như sáp đèn cầy, do đó mới có danh từ "vẩy nến".
 
Trà Mi: Thế thì bệnh được phân biệt với các bệnh khác như là chàm hay là eczema như thế nào, thưa Bác sĩ?
 
Bác sĩ Đức Thọ: Cái sang thương vẩy nến là hồng ban nhưng về mặt chuyên khoa thì các bác sĩ chuyên môn da liễu sẽ xác định được cái hồng ban này nó như thế nào, nó giới hạn rõ, nó có hình trong hay đa cung, nhưng mà đặc biệt là ở trên đó có tróc vẩy trắng như xa cừ và ngứa thì chỉ có từ 20 đến 40% các trường hợp.

Để phân biệt đối với các bệnh khác như chàm hay các bệnh ngoài da khác có cái hồng ban tróc vẩy thì chúng ta nên lưu ý một số như sau:
 
Cái sang thương vẩy nến thì có những vị trí đặc biệt mà chúng ta cần lưu ý là ở da đầu, ở rìa chân tóc. Da đầu ngứa, tróc vẩy trắng. Rồi sang thương có thể ở cùi chỏ, ở đầu gối, ở vùng xương thiên là những vị trí đặc biệt. Có những vị trí xuất hiện ở vùng da bị chấn thương, bị trầy xước, v.v.

Độ ngứa của vẩy nến cũng không nhiều. Và cũng xin lưu ý rằng cái vẩy nến chúng ta có thể phân biệt được với các thứ bệnh ngoài da viêm nhiễm khác như là viêm da mủ, hay là các bệnh chàm, bội nhiễm, sang thương của các bệnh đó còn có triệu chứng đau. Sang thương vẩy nến thì không đau.

Sang thương vẩy nến khu trú ở một vùng trên cơ thể hay ở rải rác khắp nơi từ da đầu đến mặt, đến thân mình và tứ chi. Sang thương vẩy nến có thể xuất hiện sau khi bị chấn thương ở một vùng da nào đó, sau khi bị cọ xát như là các vết gãi, vết trầy xước hay là vết sẹo, chỗ tiêm chích. Đây gọi là hiện tượng "corner".

Ngoài những vị trí sang thương nói trên thì bệnh vẩy nến có đặc điểm là có thể gây ra tổn thương móng, có thể gây chẩn đoán nhầm với nấm móng hay các bệnh lý về móng khác. Nhưng mà các sang thương móng của vẩy nến thì đặc biệt là toàn bộ các móng tay móng chân đều bị tổn thương, và tỷ lệ này chiếm 25% các trường hợp bệnh vẩy nến.
 
Trà Mi: Khi lành thì một bệnh nhân mắc bệnh vẩy nến tại những chỗ có sang thương có để lại sẹo hay không, hoặc giả như là bị ở trên đầu thì sau khi lành tóc có mọc lại hay không ạ?
 
Bác sĩ Đức Thọ: Sang thương vẩy nến sau khi lành thì không để lại sẹo. Bước đầu tiên, thì vị trí ở chỗ sang thương có thể có những biểu hiện mất sắc tố sau khi sang thương đầu tiên, sau một thời gian thì sang thương có thể trở lại bình thường, không có sẹo, vì sang thương vẩy nến chỉ khu trú ở thượng bì và trung bì, không có lan tới lớp hạ bì. Sang thương ở lớp hạ bị thì để lại sẹo, còn sang thương ở lớp trung bì và thượng bì thì không để lại sẹo. Chỉ có những đốm rối loạn sắc tố ban đầu rồi sau đó sẽ trở lại bình thường.

Còn sang thương vẩy nến ở da đầu, lúc đầu có thể gây rụng tóc, có thể gây ngứa, rụng tóc, nhưng mà sau khi lành thì không để lại sẹo và tóc có thể mọc lại đựơc. Thì cái chứng rụng tóc ở da đầu đó, cái vị trí da đầu mà có sẹo thì mới gây rụng tóc vĩnh viễn, còn sang thương ở thượng bì với trung bì, sau khi lành, bong vẩy rồi thì tóc vẫn có thể mọc lại khi chỗ đó không có sẹo do bội nhiễm khác gây ra.
 
Trà Mi: Và bệnh vẩy nến tiến triển như thế nào, thưa Bác sĩ?
 
Bác sĩ Đức Thọ: Rất khó dự đoán tiến triển của bệnh vẩy nến. Một số trường hợp bệnh thì có thể ổn định, đây là bệnh chỉ khu trú ở một số vị trí. Nhưng mà một số trường hợp khác thì bệnh có thể lan rộng dần, có lúc giảm, rồi có lúc bộc phát. Có thể có nhiều cơn bộc phát bệnh vẩy nến liên tục đưa đến đau khớp hay là biến dạng khớp trong bệnh lý vẩy nến khớp, hay là đỏ da toàn thân.

Bệnh vẩy nến có thể tiến triển mãn tính hầu như suốt đời và hiếm khi khỏi bệnh hoàn toàn. Một số ít trường hợp tự nhiên khỏi bệnh nhưng mà lại cũng có thể tái phát. Và điều quan trọng là chất lượng sống của bệnh nhân vẩy nến bị giảm sút và ảnh hưởng nhiều đến yếu tố thẩm mỹ, gây trở ngại trong tâm lý sinh hoạt của bệnh nhân.
 
Trà Mi: Bệnh vẩy nến có thể gây nên những biến chứng như thế nào? Việc điều trị ra sao? Làm thế nào để phòng ngừa bệnh này? Mời qúy vị trở lại với chương trình vào sáng Thứ Năm tuần sau để nghe phần giải đáp tiếp theo của giới chuyên môn.  
 

 
 

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.

Họ và tên (tuỳ chọn)

Nơi ở (tuỳ chọn)

Ý kiến