Bài viết chia làm hai phần, phần 1 phỏng vấn tác giả cuốn sách và phần hai sẽ đi sâu vào nội dung tác phẩm. Mời quý vị theo dõi.

Cách đây vài năm, một thông báo của tổ chức VALAA tức Hội Văn Học Nghệ Thuật Việt Mỹ có trụ sở tại miền nam California cho biết bắt đầu vận động để in một tác phẩm của Huỳnh Hữu Ủy viết về nền hội họa hiện đại Việt Nam. Sau nhiều năm chờ đợi, vừa qua tin tức mới nhất về tác phẩm này đã không làm những người quan tâm thất vọng. Tác phẩm đã được in tại Hàn quốc và đang trên đường trở về California.

Say mê mỹ thuật

Tác giả Huỳnh Hữu Ủy theo như tiểu sử ngắn gọn ở bìa trong của cuốn sách cho biết sinh năm 1946 tại Huế là người yêu thích mỹ thuật từ nhỏ. Mặc dù không học mỹ thuật nhưng ông giao du mật thiết với nhiều họa sĩ và say mê nghiên cứu ngành này từ thập niên 60. Ông xuất bản nhiều tác phẩm viết về mỹ thuật và thủ bút đầu tay mang tên "Đường bay của nghệ thuật" được đăng tải trên tạp chí Văn năm 1967. Đây là bài viết về mỹ thuật Việt Nam được công luận chú ý và đánh giá cao do một ngòi viết lúc đó còn rất trẻ để viết về một vấn đề còn khá mới mẻ trong thời gian đó.

Cái điều trước tiên tôi tập trung vào là mỹ thuật Sài Gòn là vì tôi cho rằng đó mới thực sự là nghệ thuật hiện đại Việt Nam.

Huỳnh Hữu Ủy

Tác phẩm mới nhất có tên "Nghệ Thuật Tạo Hình Việt Nam Hiện Đại" vừa in xong là công trình dài hơi nhất của Huỳnh Hữu Ủy nhằm trình bày những giai đoạn tiêu biểu của mỹ thuật tạo hình Việt Nam từ năm 1924-1945 khi trường Mỹ Thuật Đông Dương thành hình với những họa sĩ tiên phong xuất thân từ ngôi trường này như Lê Văn Đệ, Lê Phổ, Vũ Cao Đàm, Lê Thị Lựu, Mai Thứ, Tô Ngọc Vân, Nguyễn Đỗ Cung, Nguyễn Phan Chánh, Nguyễn Gia Trí.... Giai đoạn 1954-1975 với hàng trăm họa sĩ tại miền Nam mà tên tuổi và các hoạt động của họ vẫn còn được nhắc nhở cho tới ngày nay như: Trịnh Cung, Đinh Cường, Hồ Thành Đức, Nguyễn Trung, Rừng, Lê Thành Nhơn, Chóe, Nguyên Khai, Nguyễn Đồng, Nguyễn Thị Hợp, Bé Ký...

"Nghệ Thuật Tạo Hình Việt Nam Hiện Đại" là một tác phẩm đồ sộ. Sách dày 610 trang bìa cứng in trên giấy láng với hàng trăm hình chụp đi kèm. Theo thiển ý của chúng tôi đây là tác phẩm viết về nghệ thuật tạo hình của một tác giả Việt Nam có tầm cỡ và đúng tiêu chuẩn biên khảo mỹ thuật quốc tế cả về nội dung lẫn hình thức. Do tính phong phú của nó chúng tôi sẽ chia bài viết này thành hai phần, phần thứ nhất phỏng vấn tác giả cuốn sách và phần hai sẽ tập trung phân tích về nội dung tác phẩm.

Nghiên cứu và biên khảo

Tác giả Huỳnh Hữu Ủy trước tiên cho biết quá trình hình thành tác phẩm như sau:

Huỳnh Hữu Ủy: Cái việc mà viết mỹ thuật tôi viết lâu lắm rồi. Lúc ra nước ngoài tôi mới thực hiện toàn bộ quyển sách này nhưng khi ở trong nước tôi đã có cơ hội viết về mỹ thuật miền Nam trước năm 75 rồi.

Mặc Lâm: Vào năm 1995 tôi được biết là anh trở lại giảng đường đại học ở Mỹ, không biết lúc đó có phải anh đã theo học ngành lịch sử mỹ thuật thế giới hay không?

Huỳnh Hữu Ủy: Không, lúc đó tôi học về xã hội học và việc chính là tôi muốn học phương pháp để viết cuốn sách này, vì tôi rất ham mê về mỹ thuật.

Mặc Lâm: Tựa của quyển sách là "Nghệ thuật tạo hình Việt Nam hiện đại" và tôi kỳ vọng sẽ xem được tác phẩm của họa sĩ cả hai miền, tuy nhiên anh tập trung rất nhiều vào các họa sĩ của miền Nam trước năm 1975 và chỉ một số ít họa sĩ ở miền Bắc trong giai đoạn hình thành trường Mỹ Thuật Đông Dương. Anh có thể cho biết lý do tại sao hay không, thưa anh?

Huỳnh Hữu Ủy: Cái điều trước tiên tôi tập trung vào là mỹ thuật Sài Gòn là vì tôi cho rằng đó mới thực sự là nghệ thuật hiện đại Việt Nam.

Mặc Lâm: Sách nói về nghệ thuật tạo hình của ngoại quốc luôn luôn có phần phân tích về kỹ thuật cũng như chất liệu trong sáng tác. Anh không chú ý đến mặt này mà tập trung vào việc nội dung mà họa sĩ diễn tả. Có phải anh cho là phần kỹ thuật không cần thiết hay không?

Huỳnh Hữu Ủy: Đúng như anh nhận xét, kỹ thuật thì nó một phần nào thôi còn mình muốn nhìn sâu hơn.

Mặc Lâm: Một điều nữa là trong khi viết về mỹ thuật, lúc nào các nhận xét của các nhà phê bình mỹ thuật cũng phải đi kèm để làm đối trọng cho những nhận xét hay chứng minh điều mà tác giả muốn nói. Trong tác phẩm của anh hoàn toàn không có dấu vết của các tên tuổi phê bình mỹ thuật Việt Nam. Anh có thể cho biết tại sao hay không?

Huỳnh Hữu Ủy: Ngày trước Trịnh Công Sơn có nói với tôi viết về hội họa chỉ có mình ông thôi. Có lẽ Trịnh Công Sơn muốn nói đến miền Nam nhưng cũng đúng thôi vì nhìn lại thì lúc ấy chẳng có ai viết cả.

Mặc Lâm: Hình như anh chỉ thích viết về cái hay cái đẹp của các họa sĩ mà không hề nhắc đến những khuyết điểm của họ. Anh có vẻ thiên về cảm xúc quá chăng?

Huỳnh Hữu Ủy: Cái cách của tôi thì tôi chỉ thích viết về cái đẹp thôi chứ không viết về cái xấu. Tôi cảm thấy bức tranh đẹp thì tôi nói về cái đẹp của nó và đi đến phân tích cái đẹp nó như thế nào.

Mặc Lâm: Anh vừa cho rằng cái đẹp không dễ thấy hay phân tích. Có phải vì vậy mà anh muốn hướng dẫn hay đồng hành với người xem tranh khi đọc tác phẩm này của anh hay không?

Huỳnh Hữu Ủy: Đúng như vậy.

Mặc Lâm: Anh có vẻ hơi tham vọng khi cố đặt hết những họa sĩ của Việt Nam trong một quyển sách. Anh chia sẻ việc này với thính giả như thế nào?

Huỳnh Hữu Ủy: Không biết có tham vọng hay không nhưng lúc bắt đầu thì tôi như muốn gom hết cá trong một mẻ lưới vậy...Tôi muốn để lại một công trình cho nó đàng hoàng cho mai sau.

Mặc Lâm: Sau tác phẩm này anh có dự định gì về những tác phẩm kế tiếp?

Huỳnh Hữu Ủy: Tôi có ý muốn viết về một cuốn sách lịch sử mỹ thuật nên căn bản là cần viết cho chính xác thì điều này tôi may mắn là có sẵn tài liệu hết rồi.

Mặc Lâm: Cuối cùng thì anh muốn nói gì thêm về công trình này?

Huỳnh Hữu Ủy: Cái công trình này thì mặc dù tôi thao thức mấy chục năm nhưng tôi muốn cám ơn nhà văn Phạm Phú Minh và cô Y Sa, hai người đã giúp cho cuốn sách có mặt ngày hôm nay.

Mặc Lâm: Nhà văn Phạm Phú Minh và Y Sa cũng đang trên đường dây hôm nay. Trước tiên, xin nhà văn cho biết anh là người viết lời tựa cho tác phẩm "Nghệ thuật tạo hình Việt Nam hiện đại" vậy cảm nhận của anh về cách mà Huỳnh Hữu Ủy miêu tả các tác phẩm nổi tiếng hay trình bày từng khuôn mặt của các họa sĩ thì như thế nào, thưa anh Phạm Phú Minh?

Nhà văn Phạm Phú Minh Tôi thích và thán phục nhất khi đọc Huỳnh Hữu Ủy là cách viết tài hoa của anh ấy, tức là tính văn học trong cách viết của anh ấy.

Mặc Lâm: Riêng về chị Y Sa, xin hỏi khi đại diện cho hội VAALA để thực hiện tác phẩm này, điều gì khó khăn nhất đối với chị, đặc biệt trong khâu in ấn cũng như khi kêu gọi các nhà tài trợ?

Y Sa: Cuốn sách này dày 600 trang mà là một tác phẩm nghệ thuật nên có hàng trăm tấm hình màu do đó chi phí ấn loát rất đắt, chúng tôi in tại Hàn Quốc 500 cuốn phải tốn 20 ngàn đô la. Chúng tôi cũng được các nhà tài trợ giúp rất nhiều.

Mặc Lâm: Xin cám ơn anh Huỳnh Hữu Ủy, nhà văn Phạm Phú Minh và cô Lê Đình Y Sa đã dành thời gian chia sẻ những cảm nghĩ và ý kiến của mình trong tác phẩm vừa mới ra đời này.

Trong lần phát thanh tới chúng tôi sẽ phân tích phần nội dung, và cũng là phần chính yếu của tác phẩm "Nghệ thuật tạo hình Việt Nam hiện Đại" của tác giả Huỳnh Hữu Ủy mời quý vị đón theo dõi.

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.