Báo điện tử Người Lao Động và Tuổi Trẻ cùng đưa tin này. Những điểm chính yếu bao gồm, từ nay sẽ không giao chỉ tiêu xuất khẩu gạo hàng năm cho các tỉnh, với mục đích bảo đảm không chia cắt thị trường lưu thông, hoạt động kinh doanh lúa gạo trong nước cũng như xuất khẩu. Đại diện các tỉnh sản xuất lúa hàng hóa được tham gia Tổ Điều hành xuất khẩu gạo của chính phủ. Thủ tướng cũng chỉ đạo chi tiết liên quan đến vụ lúa hè thu 2009, theo đó căn cứ trên giá thành sản xuất, các thành viên Hiệp Hội Lương Thực VN sẽ thu mua khoảng 2 triệu tấn gạo hàng hóa, tương đương 4 triệu tấn lúa với giá bảo đảm lợi nhuận tối thiểu 30% cho nông dân. Thủ tướng giao việc này cho Bộ Công thương, Ủy Ban Nhân Dân các Tỉnh và Hiệp Hội Lương Thực VN cùng phối hợp thực hiện. TS Lê Văn Bảnh Viện Trưởng Viện Lúa Vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long nói với chúng tôi:

“Nhà nước nói thu mua 2 triệu tấn gạo không phải là mua ngay một lúc, Hiệp hội lúa gạo hay các Tổng công ty lương thực họ mua rải ra trong vài ba tháng thì cũng là một cách, nhưng nếu có thể mua dự trữ thì tốt hơn.”

Lúa ế chất đầy nhà

Việt Nam luôn có mặt trong tốp 3 nước xuất khẩu gạo nhiều nhất thế giới, nhưng năm nào cũng vậy, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng phải nhiều lần đưa ra ý kiến chỉ đạo liên quan tới hoạt động điều hành xuất khẩu gạo. Trong vài trường hợp, chỉ đạo của Thủ Tướng không có tác dụng, điển hình là vụ hè thu 2008, hàng triệu tấn lúa của vùng đồng bằng sông Cửu Long bị ứ đọng. Thời điểm đó Thủ Tướng đã chỉ đạo Hiệp Hội Lương Thực Việt Nam thu mua hết lúa cho dân bảo đảm có lãi 40%. Thực tế diễn ra sau đó là lúa vẫn ế nông dân chịu thiệt, và có tới 800 ngàn tấn gạo tương đương 1 triệu 600 ngàn tấn lúa tồn kho của vụ hè thu, đã được chuyển qua kế hoạch xuất khẩu của năm 2009. Vụ lúa hè thu ế năm 2008, bắt nguồn từ quyết định ngừng ký hợp đồng xuất khẩu gạo hồi tháng 3/2008 khi thế giới lên cơn sốt lương thực đẩy giá gạo lên cao chưa từng có. Ở đồng bằng sông cửu Long, mỗi khi có lệnh ngừng xuất khẩu theo một hình thức nào đó, thì lập tức xảy ra tình trạng tồn đọng vì hệ thống kho trữ lúa gạo rất hạn chế. Ông Trương Thanh Phong, Chủ Tịch Hiệp Hội Lương Thực VN, xác định với chúng tôi là, các doanh nghiệp chỉ có đủ kho để trữ hơn một triệu tấn gạo. Với sức chứa tối đa của hệ thống kho chỉ ở mức đó, ĐBSCL có tập quán buôn bán xuất khẩu gạo mua vào bán ra thường xuyên. Nhất là đặc trưng canh tác của nông dân, cứ 3 tháng có một vụ thu hoạch mới.

Hai ba triệu tấn thì sức chứa của VN không đạt, phải bán ra mới chứa được, chứ hiện nay còn tồn đọng vụ đông xuân rất lớn.

Ông Nguyễn Hùng Linh, TGĐ Cty Du Lịch Thương Mại Kiên Giang

Ông Nguyễn Hùng Linh Tổng Giám Đốc Công Ty Du Lịch Thương Mại Kiên Giang, doanh nghiệp xuất khẩu gạo khá lớn cho biết:

“Hai ba triệu tấn thì sức chứa của VN không đạt, phải bán ra mới chứa được, chứ hiện nay còn tồn đọng vụ đông xuân rất lớn.”

Vụ đông xuân 2008-2009 kết thúc cuối tháng 4, đồng bằng sông Cửu Long được mùa với gần 10 triệu tấn lúa. Lúc đầu hoạt động thu mua lúa gạo diễn ra nhộn nhịp, những nông dân giải quyết mùa vụ và bán lúa sớm được giá cao lời nhiều, dù có sự chênh lệch lợi nhuận giữa những người làm lúa hạt tròn và lúa hạt dài chất lượng cao hoặc lúa thơm đặc sản. Lợi nhuận của nông dân lúc đó từ 30% tới 50%, trong 4 tháng đầu năm lúa hạt tròn chi phí thấp năng suất cao đã bán được giá rất cao. Trong hoàn cảnh vừa nói, lời hứa của Thủ tướng đã được thực hiện, tuy nhiên niềm vui của nông dân chưa trọn, thì Hiệp Hội Lương Thực Việt Nam lại quyết định ngừng đăng ký hợp đồng xuất khẩu từ ngày 21/2/2009 nếu doanh nghiệp giao hàng trong 6 tháng đầu năm. Gần 3 tháng sau, Hiệp Hội mới giải tỏa lệnh cấm tuy nhiên lúc này thị trường đã thay đổi. Vụ đông xuân 2008-2009 thu hoạch gần 10 triệu tấn lúa tương đương 5 triệu tấn gạo, nhưng nhiều doanh nhân ước tính tồn đọng khoảng 2 triệu tấn cả lúa lẫn gạo vào thời điểm cuối tháng 5 đầu tháng 6. Trên thực tế lúa trong nhà dân chưa bán được thì không ai biết đích xác. Trung tuần tháng 6, TS Lê Văn Bảnh Viện trưởng viện lúa vùng đồng bằng Sông Cửu Long nói với chúng tôi:

“Vụ đông xuân vừa qua được mùa, bây giờ lúa hè thu sớm nhiều nơi đang thu hoạch nên năm nay lúa gạo trong dân còn nhiều.”

Báo Saigon Giải Phóng Online ngày 18/6/2009, trong bài viết có tựa đề ‘Tăng cường thu mua lúa gạo trong dân-Nông dân bớt khó doanh nghiệp bớt khổ’ nhà báo đã ghi nhận một vài trường hợp tồn đọng lúa trong dân khá lớn. Cụ thể ông Từ Bá Đạt ngụ xã Thạnh Mỹ Tây, huyện Châu Phú, tỉnh An Giang còn trữ 15 tấn lúa đông xuân chưa bán được, trong khi lúa hè thu trên ruộng sắp thu hoạch. Hoặc trường hợp ông Đào Văn Um ở cùng xã Thạnh Mỹ Tây vẫn còn tồn 62 tấn lúa đông xuân vì giá xuống thấp chưa bán. Chỉ ở một xã ở An giang nhà báo đã ghi nhận 2 trường hợp lúa ế chất đầy nhà, thật khó hình dung số lượng thực tế ở 13 tỉnh đồng bằng sông Cửu Long.

TS Lê Văn Bảnh được báo SGGP trích thuật nhận định rằng, chủ trương của chính phủ đã gỡ bỏ mối lo tồn đọng cho hàng triệu người trồng lúa tại ĐBSCL. Ngoài ra, việc chỉ đạo các doanh nghiệp mua lúa gạo cho nông dân với giá cả hợp lý cũng chính là chia sẻ bớt khó khăn cho người dân.

Sửa đổi điều hành xuất khẩu gạo

Theo Người Lao Động bản điện tử, chỉ đạo ngày 15/6 của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng có nói rõ, về nguyên tắc công tác điều hành các hoạt động liên quan đến tiêu thụ, xuất khẩu gạo phải tuân thủ yêu cầu, mục tiêu của chính phủ là, tiêu thụ hết, không để tồn đọng gạo hàng hóa, bảo đảm giá có lời cho người trồng lúa và bình ổn giá lương thực hợp lý trong nước. Các bộ ngành phải đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại, tìm kiếm thị trường, khách hàng xuất khẩu với giá hiệu quả nhất. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng yêu cầu Bộ Công Thương khẩn trương bàn bạc để thực hiện việc sửa đổi, bổ sung về quản lý, điều hành xuất khẩu gạo. Một số điểm đáng lưu ý nữa trong chỉ đạo ngày 15/6 được ghi nhận, theo đó thủ tướng yêu cầu các Bộ Công Thương, Bộ NN-PTNT và Hiệp Hội Lương Thực VN phải tăng cường giao ban điều hành sản xuất, tiêu thụ lúa gạo trong nước và xuất khẩu, đặc biệt trước thời điểm của từng vụ sản xuất, tăng cường công tác thông tin, dự báo sản xuất và thị trường cũng như cảnh báo dịch bệnh. Sau hết Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Công Thương thảo luận khẩn cấp để thực hiện việc sửa đổi, bổ sung các qui định về quản lý, điều hành xuất khẩu gạo.

Báo chí không mô tả chỉ đạo ngày 15/6 của Thủ Tướng Chính phủ, là hành động đáp đứng sự phê bình của công luận, đặc biệt của các đại biểu quốc hội, liên quan đến vấn đề Hiệp Hội Lương Thực VN điều hành hoạt động xuất khẩu gạo gây nhiều thiệt hại cho nông dân. Tuy vậy, Báo SGGP Online ngày 18/6 đã tán dương việc không giao chỉ tiêu xuất khẩu gạo cho các tỉnh là một hình thức dỡ bỏ hạn ngạch đối với doanh nghiệp địa phương.

Nếu tình hình xuất khẩu như vậy thì cũng khó, trong nước làm sao ăn cho hết nổi, lúa lại sẽ gặp cảnh hạ giá nữa, nông dân lại khổ khốn đốn nữa.

Một nông dân vùng ĐBSCL

Một số chuyên viên thị trường nói với chúng tôi rằng, nếu muốn ĐBSCL không tồn đọng lúa gạo, thì không nên đặt ra chỉ tiêu xuất khẩu gạo hàng năm. Chẳng hạn toàn năm 2009 mới đầu đặt ra chỉ tiêu xuất khẩu từ 4,5 triệu tới 5 triệu tấn gạo, bây giờ tăng lên 5,2 triệu tấn thậm chí có ý kiến nên cho xuất khẩu tới 6 triệu tấn gạo để tránh xảy ra tồn đọng. Ngày 16/6/2009 Hiệp Hội Lương Thực Việt Nam loan báo là từ đầu năm đến nay đã ký được số hợp đồng với tổng lượng là 4 triệu 760 ngàn tấn gạo, thực tế đã giao cho khách hàng 3 triệu 200 ngàn tấn. Như vậy nếu chỉ tiêu xuất khẩu trọn năm là 5 triệu 200 ngàn tấn thì tổng lượng gạo sẽ xuất từ nay đến cuối năm còn 2 triệu tấn. Giới kinh doanh lúa gạo tính toán rằng, nếu không nâng chỉ tiêu xuất khẩu gạo thì tình trạng tồn đọng sẽ xẩy ra. Theo đó lúa gạo đông xuân tồn đọng có thể tiêu thụ hết, nhưng khoảng 10 triệu tấn lúa hè thu và thu đông sẽ khó giải quyết như sự lo sợ của nông dân ĐBSCL:

“Nếu tình hình xuất khẩu như vậy thì cũng khó, trong nước làm sao ăn cho hết nổi, lúa lại sẽ gặp cảnh hạ giá nữa, nông dân lại khổ khốn đốn nữa.”

Dẫu sao, Thủ tướng chính phủ đã có ý kiến chỉ đạo không được để tồn đọng gạo hàng hóa, riêng vụ hè thu 2 triệu tấn gạo tức 4 triệu tấn lúa sẽ được gom mua với giá nông dân có lời 30% giá thành sản xuất. Điều này có thể hiểu rằng gạo tồn kho phải xuất bán hết để lấy chỗ chứa gạo mới. Nông dân thì không xay gạo ra bán, họ bán lúa cho thương lái, các trung gian này chỉ mua lúa khi thị trường khai thông, doanh nghiệp kinh doanh xay xát chế biến lau bóng gạo có nhu cầu, nghĩa là doanh nghiệp xuất khẩu phải có nhu cầu gom gạo.

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.