Mức độ hiểu biết của người dân về sản phẩm sinh thái

Gia Minh, phóng viên đài RFA

'Hội chợ triển lãm quốc tế về sản phẩm sinh thái bắt đầu từ ngày 1 và kết thúc chiều hôm nay tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia Mỹ Đình, ở Hà Nội. Đây là dịp mà nhiều người dân tại thủ đô được tận mắt chứng kiến một số sản phẩm phục vụ sinh họat mà không gây hại cho môi trường sống của con người trên trái đất.

• Bấm vào đây để nghe tiết mục này
• Download story audio

Người bán dạo chở rau đi bán trên đường phố Hà Nội hôm 13-6-2002. AFP PHOTO

Vậy Việt Nam có những mặt hàng gì góp mặt tại triển lãm vừa nêu? Mức độ hiểu biết của dân chúng về lọai sản phẩm sinh thái ra sao? Và họat động làm ra các mặt hàng không gây tác hại cho môi trường đang được triển khai tại Việt Nam thế nào?

Đó là những đỉêm chính mà chúng tôi trình bày trong chuyên mục Khoa học & Môi trường kỳ này.

Có thể nói đây là hội chợ qui mô đầu tiên giới thiệu các thành tựu mới nhất về sản xuất các mặt hàng không gây ô nhiễm môi trường được tiến hành tại Việt Nam.

Hội chợ Triển lãm quốc tế về Sản phẩm sinh thái năm nay do bốn đơn vị đứng ra tổ chức đó là Tổ chức Năng suất Châu Á, Tổng cục Tiêu chủân Đo lường Chất lượng Việt Nam, Hội Bảo vệ Thiên nhiên & Môi trường, cùng Trung tâm Năng suất Việt Nam đứng ra tổ chức.

Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Sinh, chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên Nhiên & Môi trường Việt Nam cho biết những sản phẩm và dịch vụ mà phía Việt Nam đưa ra tại triển lãm sản phẩm về sinh thái lần này:

Có hai lọai: một lọai thông thường như định nghĩa trong công nghiệp đó là chi phí cho một đầu sản phẩm năng lợng ít, tài nguyên thiên nhiên ít và chất thải ra ít hại cho môi trường.

Có hai lọai: một lọai thông thường như định nghĩa trong công nghiệp đó là chi phí cho một đầu sản phẩm năng lợng ít, tài nguyên thiên nhiên ít và chất thải ra ít hại cho môi trường. Còn lọai thứ hai là lọai sản phẩm theo hiểu của của chúng tôi là sản phẩm sinh thái truyền thống. Ví dụ như xe đạp Việt Nam, nếu nói theo tiêu chí không gây ô nhiễm, không sử dụng nhiên liệu, không sử dụng nhiều nguyên liệu thì đều đạt.

Còn lọai thứ hai là lọai sản phẩm theo hiểu của của chúng tôi là sản phẩm sinh thái truyền thống. Ví dụ như xe đạp Việt Nam, nếu nói theo tiêu chí không gây ô nhiễm, không sử dụng nhiên liệu, không sử dụng nhiều nguyên liệu thì đều đạt.

Nó không cần xăng dầu nên không có chất thải và không gây tiếng ồn. Tuy nhiên có nhiều người không đồng ý; thế nhưng nay nhiều nước Tây Bắc Âu họ đang khuỵến khích sử dụng xe đạp như dành tuyến đường riêng cho xe đạp, cho thuê không lấy tiền.

Hay là sản phẩm mô hình các làng sinh thái Việt Nam đang đuợc làm ra để giải quyết các vấn đề của những vùng sinh thái nhạy cảm của Việt Nam.

Thông tin cho biết có khá nhiều người đến tham quan hội chợ. Những người trẻ rất mê những lọai xe tiết kiệm nhiên liệu, giúp bảo vệ môi trường của các hãng sản xuất xe ô tô như Toyoto của Nhật. Thế rồi họ cũng bị thu hút bởi một số nông sản sạch, túi ni lông bảo vệ môi trường do Tập đoàn Aeon, Nhật Bản, giới thiệu.

Sức hấp dẫn của các sản phẩm đó hẳn do người Việt Nam chưa quen với chúng lắm.

Một sinh viên ở Hà Nội cho biết: Thường Việt Nam tổ chức triển lãm như thế thì sản phẩm nước ngoài đưa vào. Ở Việt Nam thường sản phẩm tự nhiên chỉ là những sản phẩm tái chế được vì chúng không gây ô nhiễm, chủ yếu là đồ nhựa còn những sản phẩm khác thì chưa có.

Rau sạch chỉ là trồng sạch thôi nhưng không chắc vì ở Hà Nội người ta cũng nói đến chuyện rửa rau bằng nước cống. Nhiều người mua rau sạch trong siêu thị nhưng giá cao hơn ở ngoài.

Công nghệ xanh

Bấy lâu nay công việc sản xuất theo hướng đầu tư công nghiệp không gây ô nhiễm và làm ra những sản phẩm thân thiện môi trừơng tại Việt Nam ra sao?

Một người dù ở tận Hoa Kỳ, nhưng luôn quan tâm đến họat động sản xuất và vấn đề môi trường tại Việt Nam là tiến sĩ Mai Thanh Truyết, thuộc Hội Khoa Học Kỹ Thuật ở California đưa ra định nghĩa về sản phẩm sinh thái và nhận xét của ông về họat động này tại Việt Nam như sau:

Hai điều kiện trong công nghệ xanh là làm thế nào để có thành phẩm gây ít tác hại môi trường nhất và ít tiêu hao năng lượng nhất.

Thực tế, đứng về phương diện nhân sự, thiết bị, nguyên vật liệu thì Việt Nam chưa thể chủ động thực thi công nghệ xanh. Một trong những công việc áp dụng công nghệ xanh thực tiễn nhất là công nghệ sinh học và công nghệ 'nano' (siêu vi).

Việt Nam đang ở trong đà phát triển thì điều chính yếu là làm thế nào tận dụng tối đa hiệu năng trong sử dụng năng lượng. Chúng tôi đặt vấn đề này ra vì Việt Nam chưa thực hiện và chưa làm đúng mức việc sử dụng năng lượng; ví dụ như Việt Nam còn sử dụng xăng có chì và xăng có pha benzen để có giá rẻ; mà đây là mầm mống gây suy dinh dưỡng nơi trẻ em và thần kinh nơi người lớn.

Trong lĩnh vực sinh học có được một số thành quả trong phòng thí nghiệm nhưng chỉ ở ranh giới phòng thí nghiệm mà chưa đại trà.

Việt Nam đang ở trong đà phát triển thì điều chính yếu là làm thế nào tận dụng tối đa hiệu năng trong sử dụng năng lượng. Chúng tôi đặt vấn đề này ra vì Việt Nam chưa thực hiện và chưa làm đúng mức việc sử dụng năng lượng; ví dụ như Việt Nam còn sử dụng xăng có chì và xăng có pha benzen để có giá rẻ; mà đây là mầm mống gây suy dinh dưỡng nơi trẻ em và thần kinh nơi người lớn.

Công tác tuyên truyền, hướng dẫn phương cách sử dụng phân bón phải tạo cho người dân có 'não trạng' là không cần phải sử dụng phân bón nhiều mới có năng suất cao. Đây là chiều hướng để phát triển công nghệ xanh trong tương lai.

Đối với các doanh nghiệp

Trong thực tế, ở thủ đô Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh hiện hữu một tổ chức đuợc sự hỗ trợ của quốc tế nhằm giúp cho các doanh nghiệp sản xuất đi theo hướng sản xuất không gây ô nhiễm, đó là Trung tâm Sản xuất Sạch. Ông Nguyễn Đăng Anh Thi, truởng văn phòng tại thành phố Hồ Chí Minh cho biết :

Những doanh nghiệp, nhất là bị áp lực cạnh tranh nhiều, thì họ bắt đầu tiếp cận công nghệ sạch và tự định hướng đầu tư áp dụng công nghệ sạch. Áp lực về cạnh tranh ở miền nam tốt hơn nên nhiều doanh nghiệp áp dụng cắt giảm chi phí.

Sản xuất sạch có nghĩa là kiểm sóat quá trình sản xuất một cách hợp lý có nghĩa là hạn chế chất thải; chứ không phải thải ra bao nhiêu thì xử lý bấy nhiêu; đó chỉ là xử lý cuối đường ống thôi.

Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ thì họ gặp ba khó khăn đó là về vốn, thông tin về công nghệ và hệ thống quản lý của họ; nên việc áp dụng sản xuất sạch của họ gặp nhiều thách thức. Trung tâm chúng tôi là đầu mối quốc gia về sản xuất sạch nên cũng có hỗ trợ về kỹ thuật và tài chính.

Chủ một doanh nghiệp nuôi tôm chuyên nghiệp tại Thừa Thiên – Huế vì yêu cầu của các nhà nhập khẩu nên công ty của ông cũng áp dụng những biện pháp đuợc cho là thân thiện môi trường, ông cho biết:

Nuôi sinh thái thì ở miền nam, nhất là ở Cà Mau thì nuôi nhiều, ở đây thì chúng tôi nuôi theo hướng thâm canh chỉ áp dụng biện pháp giữ cho chất lượng nước, theo cách là không dùng kháng sinh, hóa chất.

Các đơn vị đều có đăng ký theo chương trình nuôi tốt "GAP', còn có chỗn cũng áp dụng thêm ISO. Hỗ trợ về tài chính thì chưa, nhưng tập huấn thì có, tôi có được tập huấn hai lần tại trung tâm ở Đà Nẵng.

Tuy vậy ông cũng có nhận xét chung về mặt hàng sản phẩm sinh thái: Lọai sản phẩm này thực tình mà nói cũng có nhưng chưa được nhiều vì chưa đuợc áp dụng rộng rãi. Giá thì nó mắc hơn.

Đối với nhiều người dân Việt Nam những sản phẩm sạch, thân thiện môi trường vẫn còn khá xa lạ với họ. Xa lạ bởi lọai hàng hóa này còn quá ít ỏi và giá cả lại cao, không nói là xa xỉ đối với đồng lương và thu nhập ít ỏi của họ.

Mọi nổ lực của cơ quan chức năng trong lĩnh vực sản xuất sạch mới chỉ ở giai đọan bắt đầu và mang tính thí điểm. Để rút ngắn thời gian sao cho những sản phẩm sinh thái, thân thiện môi trường trở nên phổ biến đối với mọi người dân thì đó là đòi hỏi thật cao cho những nhà quản lý tại Việt Nam.