Hình ảnh những chiếc xe chết máy phải dắt bộ do nước ngập không còn là cảnh mới mẻ gì ở thành phố Hồ Chí Minh vào mỗi mùa mưa. Dân cư tại những nơi ngập nước dường như không có cách nào khác ngoài việc sống chung với dòng nước bẩn ngập  đường đi hay tràn lan vào cả nhà cửa.

Việc ngập ở TPHCM là bức xúc của dân và chính quyền; thế nhưng để giải quyết một cách căn cơ thì chưa có một nghiên cứu nào làm đến nơi đến chốn.
        tiến sĩ Trịnh Công Văn

Chỉ mới cách đây vài tháng, nhiều nhà khoa học tại thành phố lại được mời đến để góp ý cho dự án “Quy họach thủy lợi phục vụ việc tìm kiếm giải pháp chống ngập cho Thành phố Hồ Chí Minh'” của Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn.

Vậy cơ sở và hướng giải quyết trong đề án đó ra sao? Tiến sĩ Trịnh Công Vấn, một thành viên nhóm tác giả dự án trình bày như sau:

Vấn nạn ngập úng hàng năm

“Việc ngập ở TPHCM là bức xúc của dân và chính quyền; thế nhưng để giải quyết một cách căn cơ thì chưa có một nghiên cứu nào làm đến nơi đến chốn. Hồi năm 1999 và 2000 thì có qui họach tổng thể về tiêu thoát nước thành phố Hồ Chí Minh nhưng vẫn thiếu một số yếu tố quan trọng.

Đặc trưng của thành phố này là vùng đất thấp chịu ảnh hưởng của cả thủy triều và lũ từ các dòng sông chính; nhưng trước đây thì không chú ý đến yếu tố tác động của thủy triều. Điểm mới trong dự án này là TPHCM không chỉ chịu ảnh hưởng của nước mưa, của lũ từ các dòng sông và đặc biệt do thủy triều nữa.

Triều ở vùng TPHCM lên xuống ngày hai lần nên cần quan tâm đến mặt tiêu cực lúc đỉnh triều gây ngập và lúc triều rút nước thoát tốt hơn.

Kiểm soát triều thì tôi hoàn toàn nhất trí, nhưng vì vốn có hạn nên phải cân nhắc; đầu tư vào lúc nào và theo lộ trình như thế nào để phối hợp với việc thoát nước mưa từ trong nội thành qua các cống.
        thạc sĩ Hồ Phi Long

Liên quan thủy triều biển thì chúng tôi cũng đề cập đến tình hình nước biển dâng do biến đổi khí hậu. Dự án này mang tính trung hạn và dài hạn, khi nước biển dâng trong tương lai thì sao cho thành phố Hồ Chí Minh sẽ không bị ngập.”

Sau khi nghe giới thiệu về đề án thì giới khoa học có những phản ứng ra sao đối với đề án "Kiểm soát triều chống ngập” của Bộ Nông nghiệp- Phát triển nông thôn?

Nâng cấp cầu cống và công trình ngăn sóng đi đôi

Thạc sĩ Hồ Long Phi, phó ban Điều phối Chống ngập của TPHCM có ý kiến về dự án:

“Cơ bản thì để chống ngập do triều thì đó là một phưong án đưa ra để đánh giá; thế nhưng còn có những phương án khác. Bộ chỉ đưa ra một phương án mà chưa tập trung đúng mức nên so sánh, cân nhắc về mặt kinh tế kỹ thuật phải cần làm rõ hơn.

Kiểm soát triều thì tôi hoàn toàn nhất trí, nhưng vì vốn có hạn nên phải cân nhắc; đầu tư vào lúc nào và theo lộ trình như thế nào để phối hợp với việc thoát nước mưa từ trong nội thành qua các cống.
Kiểm soát triều từ xa thì cho mục tiêu dài hạn đến cuối thế kỷ. Nếu có tiền thì dễ, nhưng trong tình huống thiếu kinh phí thì phải cân nhắc.”

Một bài toán lớn đòi hỏi kinh phí cao, thời gian dài

Theo ông Hồ Long Phi thì TPHCM thì hiện trạng ngập tại thành phố trước hết là do hệ thống cống bên trong không thể thải nước ra, và thứ đến là do nước triều bên ngoài cao hơn khiến nước không thoát được, như vậy phải có cách làm thích hợp:

“Phục vụ ngập ngắn hạn liên quan trực tiếp việc thiếu cống, kinh mương không đủ, cần giải quyết đồng bộ. Hệ thống bên trong hiện nay đang cần từ 15 đến 20 năm mới hoàn thành với vốn từ 5 đến 7 tỷ đô la. Hệ thống bên ngoài đòi hỏi công trình ngăn sóng.
Hai hệ thống- bên trong phải đưa được nước ra ngoài và bên ngoài không để nước tràn vào-  phải làm đồng bộ.

Sau khi tham khảo ý kiến của giới khoa học, các vị đại diện của dân thành phố cũng đuợc hỏi ý kiến về kế họach chống ngập do cơ quan chủ quản đưa ra. Đa số các vị đại biểu cũng có những băn khoăn về dự án chống ngập mà tổng kinh phí dự trù lên đến hơn 4 tỷ rưỡi đô la Mỹ.

Mạng VnExpress làm phép tính so sánh cho thấy khỏan 4 tỷ rưỡi đó tương đương tổng số tiền quyên góp kỷ lục để thực hiện các công tác nhân đạo ở 26 quốc gia thuộc Liên hiệp quốc trong năm 2006.

Thứ nhất phải có tiền, thứ hai phải có nhân lực quản lý công trình đó cho đúng tầm, chứ không làm ra rồi cũng hư hại, thứ ba là lực lượng thiết kế thi công, nay Việt Nam phải dựa vào nước ngoài.
        Thạc sĩ Hồ Phi Long

Hồi tháng ba một phái đoàn từ Hòa Lan, một nước nằm dưới mực nước biển phải được bảo vệ bằng hệ thống đê dài, khi đến thăm thành phố Hồ Chí Minh cũng cho biết sẽ tìm hiểu giúp cách chống ngập. Trong những năm qua, Hoà Lan cũng từng giúp Việt Nam xây dựng 5,8 kilômét đê sông và biển để bảo vệ đất đai, phòng chống thiên tai. Tiến Sĩ Trịnh Công Vấn cho biết về đề xuất giúp đỡ đó:

“Đầu tháng vừa rồi thì đoàn có làm việc với thành phố. Tôi có trình bày về dự án cho các chuyên gia Hòa Lan nghe. Họ đang có những dự án ở Thượng Hải, ở Mỹ La tinh nên họ cũng trao đổi.
Đối với dự án chúng tôi nêu ra mà nếu chính phủ đồng ý thì phải có sự hổ trợ của tư vấn quốc tế, phải ứng dụng một số công nghệ của Hà Lan, Nhật Bản.”

Tiến sĩ Trịnh Công Vấn cũng cho biết một số mốc thời gian để thực hiện dự án kiểm soát triều chống ngập cho thành phố:

“Dự kiến vào khoảng tháng sáu, tháng bảy thì chính phủ sẽ xem xét thông qua qui họach; nếu thông qua thì chúng tôi sẽ tiến hành vào đầu năm 2009 và cố gắng kết thúc trong vòng năm năm.

Thạc sĩ Hồ Long Phi nhắc đến những khó khăn mà thành phố đang phải đối diện trong công tác chống ngập:

“Thứ nhất phải có tiền, thứ hai phải có nhân lực quản lý công trình đó cho đúng tầm, chứ không làm ra rồi cũng hư hại, thứ ba là lực lượng thiết kế thi công, nay Việt Nam phải dựa vào nước ngoài.”

Mọi cư dân ở thành phố Hồ Chí Minh đang nóng lòng mong đến ngày mà dù mưa nguồn, nước biển dâng lên họ sẽ không phải chịu cảnh lội nước liên miên như trong mùa mưa hiện nay.

Photo:
Nhiều khu vực thuộc TPHCM luôn bị ngập úng vào mùa mưa cùng là tác động của triều cường. Hình minh hoạt từ VietnamNet