Việt Nam tạm ngưng xuất khẩu gạo, nông dân lo lắng

Nam Nguyên, phóng viên đài RFA

Hiệp Hội Lương Thực Việt Nam yêu cầu doanh nghiệp tạm ngừng ký hợp đồng xuất khẩu gạo. Sự kiện này ảnh hưởng như thế nào tới giá lúa vụ Đông Xuân đang thu hoạch rộ ở đồng bằng sông Cửu Long, thu nhập của nông dân cũng như cơ hội của doanh nghiệp.

• Nghe bài tường trình này
• Download story audio

Vừa mới phấn khởi nhờ được mùa Đông Xuân, nhà nông Việt Nam đã phải lo vì lệnh ngưng xuất khẩu gạo. AFP PHOTO.

Mới vui niềm vui được mùa

Trong những ngày qua nông dân vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long hết sức phấn khởi, có thể nói người làm lúa chưa bao giờ vui đến thế. Vụ Đông Xuân được mùa, sâu rầy không hoành hành nhiều như vụ trước, giá lúa lại leo thang từng ngày ít nhất thì nông dân cũng một lời một trong vụ thu hoạch này. Anh Hai, một tiểu điền chủ ở vựa lúa miền Tây, phát biểu:

“ Một công ruộng lời hai triệu mấy, ba triệu như chơi. Khi mình làm ruộng vụ này giá vật tư còn rẻ phân DAP có 500 ngàn thôi bây giờ lên một triệu nhưng là tính cho vụ sau mình chưa biết.”

Ngày 24/3, giá gạo trắng trung bình tại thị trường Đông Nam Á là 708 đô la /tấn, trong khi gạo thơm Thái Lan leo tới mức gần 1.000 đô la/tấn. Thông tin báo chí cho thấy chính phủ muốn giảm đà tăng vật giá đặc biệt là giá lúa gạo tiêu thụ trong nước.

Lại lo vì lệnh ngưng xuất khẩu

Trong một chuỗi ảnh hưởng liên quan, tuần trước Hiệp Hội Lương Thực Việt Nam chỉ đạo các doanh nghiệp thành viên tạm ngừng ký hợp đồng xuất khẩu chờ qui định mới.

Nhiều chuyên gia thị trường cho rằng những biện pháp mang tính hành chính như vậy nếu thành công, thì lại là sự bất hạnh cho nông dân vì giá lúa có thể giảm.

Tiến Sĩ Lê Văn Bảnh, Viện trưởng Viện Lúa Vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long ghi nhận tình hình thực tế:

Hiện nay vật giá tăng rất cao, đặc biệt là phân bón, thuốc sát trùng, vật tư nông nghiệp, vật giá tiêu dùng cũng tăng rất cao. Người nông dân sống nhờ lúa, một khi giá khựng lại và bán không được là một mối lo cho họ.

“Sau khi có tin tạm ngừng không cho xuất khẩu thì thương buôn thương lái đã dự trữ nhiều nên không mua lúa nữa. Hiện nay giá lúa trong dân đã khựng lại, giảm vài trăm đồng một Kg.”

Dưới nhãn quan của nhà khoa học, chuyên gia nông nghiệp, TS Lê Văn Bảnh phân tích những ảnh hưởng mà nông dân vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long đang gặp phải:

“Nông dân đang lo lắng, nếu giá lúa lên bán được nghĩa là có người thu mua để người ta chuẩn bị vụ sau vụ Hè Thu. Thứ nhất là không có người mua, nông dân không bán được lúa để có nguồn vốn chuẩn bị cho vụ kế tiếp. Thứ hai là nếu có người mua lúa thì giá phải thấp hơn.

Như vậy người nông dân bị thiệt một ít, hiện nay vật giá tăng rất cao, đặc biệt là phân bón, thúôc sát trùng, vật tư nông nghiệp, vật giá tiêu dùng cũng tăng rất cao. Người nông dân sống nhờ lúa, một khi giá khựng lại và bán không được là một mối lo cho họ.”

Chúng tôi cũng cập nhật thông tin với một người làm lúa ở miền Tây. Nông dân này nhìn nhận giá lúa đang giảm: “Nó mới xuống lại, 4.550 còn 4.500. Tôi mới mần lúa đợt sau này chắc phải để lại quá!”

Thực tế giá lúa đã chựng lại nhưng vẫn cao, sau chỉ đạo của Hiệp Hội Lương Thực Việt Nam với các thành viên của mình. Đại đa số các doanh nghiệp xuất khẩu gạo của Việt Nam là doanh nghiệp Nhà nước hoặc được cổ phần hoá từ quốc doanh.

Hiệp Hội Lương Thực Việt Nam cũng như nhiều Hiệp Hội quan trọng khác chưa đạt tới sự điều hành độc lập của tổ chức doanh nhân đúng nghĩa.

Về việc ngừng ký hợp đồng xuất khẩu, Lý do Hiệp Hội đưa ra là tổng lượng gạo ký bán trong quí 1/2008 đã đạt con số 800 ngàn tấn.

Liệu sẽ có giái pháp hợp lý cho người nông dân Việt Nam? AFP PHOTO.

Điểm đáng chú ý là tại thời điểm này Philippines chịu mua gạo trắng với giá 708 đô la/tấn tăng 50% so với giá tháng giêng đầu năm.

Giải pháp nào cho người nông dân VN?

Khuyến cáo ngừng ký hợp đồng xuất khẩu gạo bị báo Saigon Giải Phóng, tiếng nói chính thức của đảng bộ TP.HCM, mô tả là một quyết định làm nông dân lo âu và doanh nghiệp phản ứng gay gắt.

Tờ báo Đảng đặt vấn đề sự điều hành của Hiệp Hội, theo đó chiều hướng giá gạo thế giới tăng mạnh trong năm 2008 được các chuyên gia dự báo từ những tháng cuối năm 2007.

Tuy nhiên các thành viên Hiệp Hội đã ký 3 gói thầu, mà gói sau cùng 200 ngàn tấn ngày 11/3 có giá cao gấp đôi mức giá trúng thầu trong tháng Giêng. Vẫn theo báo Saigon Giải Phóng thì với 500 ngàn tấn đã ký trước đó, các doanh nghiệp đã bị thiệt khoảng 1 triệu đô la.

Trả lời chúng tôi, Tiến sĩ Lê Văn Bảnh Viện trưởng Viện lúa vùng Đồng bằng sông Cửu Long bày tỏ hy vọng, Hiệp Hội Lương Thực và các ban ngành liên quan sớm có giải pháp cho người nông dân bớt thiệt hại:

“Phải hết quí 1 này thì mới có thể có việc đó. Tất nhiên năm nay vẫn xuất khẩu từ 4 triệu tới 4 triệu rưởi tấn gạo, nhưng giá gạo thị trường thế giới đang biến động. Hơn nữa chính phủ muốn giữ lại để giải quyết hết các hợp đồng đã ký từ trước.

Chắc chắn sau này cũng phải có sự điều chỉnh nào đó, thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã nói là làm cách nào cho nông dân không bị thiệt. Do vậy sẽ có hướng điều chỉnh sắp tới.”

Theo sự phân tích của Mạng Nông Nghiệp Việt Nam, giới kinh doanh gạo cho rằng giá lúa tăng không phải vì thiếu lúa, mà do chi phí đầu vào tăng như phân bón, thuốc trừ sâu, công thợ gặt, giá xăng dầu lên. Theo đó khuyến cáo của Hiệp Hội sẽ không đủ sức kéo giá lúa đang tăng phi mã xuống thấp trở lại.

Mặt khác, tình hình kinh doanh ở Việt Nam năm nay gặp nhiều khó khăn do ngân hàng hạn chế cho vay vốn, lãi suất cho vay cao, doanh nghiệp có đô la phải bán rẻ hơn cả tỷ giá qui định vì tình trạng thiếu tiền đồng. Do đó doanh nghiệp không có khả năng mua lúa dự trữ trong khi ngừng ký hợp đồng xuất khẩu.

Theo các doanh nhân nhiều kinh nghiệm trong ngành lúa gạo, nếu ngừng ký hợp đồng xuất khẩu để có thể kéo giá lúa xuống thì cả doanh nghiệp lẫn nông dân đều thiệt thòi.