Đời sống nông thôn bị tác động bởi quá trình đô thị hóa

Gia Minh, phóng viên đài RFA

Thế mạnh nông nghiệp của Việt Nam từ bao lâu nay thể hiện qua vị trí hàng đầu ở mức xuất khẩu các lọai nông phẩm như gạo, tiêu, cà phê. Các kế họach công nghiệp hóa- hiện đại hóa và tình hình đô thị hóa đã khiến đất canh tác nông nghiệp bị thu hẹp và đang gây tác động lớn đối với thế mạnh đó.

• Nghe câu chuyện này
• Download story audio

Công trình khu công nghiệp làm giảm diện tích đất canh tác gây cảnh báo từ chính phủ. AFP PHOTO

Ngày 24 tháng 3 vừa qua, Tổng trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam Cao Đức Phát cảnh báo tình hình phát triển theo hướng công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng hiện nay đang đe dọa đến vấn đề an ninh lương thực trong nước, khi mà diện tích canh tác mỗi ngày càng thu hẹp.

Thiếu qui họach chuyện đổi

Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn, trong 5 năm qua có hơn 154 ngàn héc ta đất nông nghiệp bị thu hồi để làm khu công nghiệp hay chuyển đổi mục đích sử dụng sang thành đất thổ cư. Điều nghịch lý là nhiều vùng đất màu mỡ đang sinh lợi từ canh tác cũng bị các địa phương thu hồi cho các mục đích khác ngoài sản xuất nông nghiệp.

Ông Vũ Đăng Dũng, Viện trưởng Viện Qui họach & Phát triển Nông thôn trình bày về tình trạng các địa phương cắt những phần đất được cho là 'bờ xôi, ruộng mật' để làm khu công nghiệp mặc dù chủ trương của trung ương là khác:

Nhà nước đề nghị qui họach khu công nghiệp tại những vùng đất không thể canh tác, nhưng các địa phương lại cứ thành lập các khu dọc theo quốc lộ, khu đông dân tuy cơ sở hạ tầng rất thấp. Chất lượng lao động chung quanh khu vực vùng núi cũng rất là thấp. Những vùng đất tốt chúng ta phải giữ để đảm bảo an ninh lương thực quốc gia. Nhiều địa phương không tính toán được hết những điều kiện chung của quốc gia.

Ông cảnh báo thêm rằng khi dân số gia tăng ngoài 90 triệu trong 20, 30 năm tới thì sẽ dựa vào đâu để bảo đảm an ninh lương thực.

Nhà nước đề nghị qui họach khu công nghiệp tại những vùng đất không thể canh tác, nhưng các địa phương lại cứ thành lập các khu dọc theo quốc lộ, khu đông dân tuy cơ sở hạ tầng rất thấp

&PTNT

Ngày 19 tháng 3 vừa qua, tại cuộc họp do Bộ Tài nguyên & Môi trường tổ chức ở Hà Nội, giáo sư tiến sĩ Phạm Ngọc Đăng thuộc Hội Bảo vệ Thiên nhiên & Môi trường Việt Nam cho biết trong số gần 200 khu công nghiệp trên cả nước hiện nay rất nhiều nơi chỉ được quây hàng rào lại rồi bỏ không.

Chính Bộ Tài Nguyên & Môi trường cũng cho biết là đợt kiểm tra một số tỉnh ở miền Trung cho thấy một tỉnh xây dựng đến 10 khu công nghiệp. Trong số này hai khu có phân nửa đất được thuê, còn lại tất cả đều đang trong tình trạng bỏ trống.

Ở khu vực đồng bằng Sông Cửu Long tình hình cũng không sáng sủa gì hơn khi mà 111 khu, cụm công nghiệp chiếm đến 24 ngàn héc ta, trong số đó chỉ khỏang 40% được xử dụng.

Nhà nông phản tỉnh.

Người dân nghĩ sao về việc qui họach thu hồi đất nông nghiệp để xây dựng các khu công nghiệp? Ông Dương Văn Châu, một nông dân ở Thạnh Mỹ, Trà Vinh từng có cơ hội so sánh công nông nghiệp ở một số nước khác trong khu vực góp ý:

Diện tích đất canh tác giảm sút sẽ gây nguy tai cho an ninh lương thực khi dân số tiếp tục tăng. AFP PHOTO

Nơi nào đất xấu thì nên xây khu công nghiệp để tạo công ăn việc làm cho nông dân thất nghiệp, còn đất canh tác tốt thì không nên.

Tốc độ phát triển các khu công nghiệp lại quá nhanh trong khi công tác đào tạo nghề cho nông dân địa phương bị thu hồi đất hầu như không được thực hiện khiến nhiều người sau khi mất đất trở nên thất nghiệp. Thống kê ngay tại Hà Nội cho thấy hồi năm ngoài tại khu vực thủ đô có 20 ngàn lao động bị thu hồi đất, nhưng chỉ mới một phần tư được đào tạo nghề, và số được tạo công ăn việc làm còn ít hơn thế nữa.

Ngay cả những người vẫn còn ruộng để canh tác nhưng công tác qui họach không đồng bộ và không theo nguyên tắc lấy cuộc sống của nguời dân làm trọng mà chỉ chạy theo lợi nhuận cũng gây ra khó khăn cho nông nghiệp. Nhà nông Dương Văn Châu phản ảnh thêm rằng việc xây đập ngăn mặn, đưa nước ngọt ở địa phương ông nay mất hiệu quả vì những công nghiệp nuôi cá tra xả nước để mặn nhiễm vào ruộng của nông dân. Ông nói:

Tổ nuôi cá đá là những đại gia lớn, thì tụi tui cũng chịu thua.

Hẳn nhiên một khi đất ruộng biến thành khu công nghiệp thì không thể nào cải tạo ngược lại vì đất xấu đã được đổ lên làm nền .

Vậy biện pháp nào cứu vãn phần nào tình hình mà Bộ trưởng nông nghiệp Cao Đức Phát đã cảnh báo có thể gây ảnh hưởng đến an ninh lương thực quốc gia?

Ông Viện trưởng Viện Qui họach & Phát triển Nông thôn Vũ Đăng Dũng cho biết cơ quan nhà nước có thể hướng đến việc phát triển lâm nghiệp, như trồng thêm các lọai cây công nghiệp như cao su ở đất rừng, đất đồi ở Tây Nguyên.

Trong tổng sản phẩm nội địa của Việt Nam, thì nông nghiệp chỉ đóng góp chừng 20% thôi. Tuy nhiên số nông dân và lao động nông thôn vẫn chiến đến 70% dân số. Như vậy việc đầu tư để nâng cao giá trị nông sản là việc làm quan trọng hiện nay. Còn hướng công nghiệp hóa như bấy lâu nay sẽ khiến thêm nguời phải bất đắc dĩ bỏ nghề nông vì không còn đất để canh tác.

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.