Điểm đáng chú ý nhất của quyết định mới ban hành là Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch của TP.HCM phải vận động dân chúng TP.HCM  học bơi và phải hỗ trợ họ nâng cao kỹ năng bơi lội.

Quyết định vừa đề cập khiến rất nhiều người băn khoăn: Phải chăng tình trạng ngập lụt ở TP.HCM đã trầm trọng đến mức cần vận động toàn dân học bơi?

Ngập lụt ở Sài Gòn

Theo báo chí Việt Nam, kể từ giữa năm ngoái, dân chúng TP.HCM bắt đầu đối diện với tình trạng ngập lụt được nhận định là “ngoài sức tưởng tượng”. Trong đó, đợt ngập lụt xảy ra vào ngày 15 tháng 12 năm 2008, được xem là chưa từng có suốt 50 năm vừa qua, khi mức nước ngập dâng lên tới 1.55 mét.   

Cứ mưa một trận là bắt đầu ngập nước, là tắc đường. Họ đang cố gắng cải tạo. Nói chung là cải tạo đường này thì lúc bấy giờ lại tắc đường khác, vì xây dựng nhiều mà lo đường thoát nước thì ít.

Ô. Hoàng Thành

Ngập lụt, thậm chí cả trong mùa khô vì thủy triều đã trở thành chuyện bình thường. Ông Hoàng Thành, ngụ tại quận Bình Chánh, TP.HCM, mô tả về vấn nạn này :  "Bây giờ cứ mưa một trận là bắt đầu ngập nước, là tắc đường. Họ đang cố gắng cải tạo. Nói chung là cải tạo đường này thì lúc bấy giờ lại tắc đường khác, vì xây dựng nhiều mà lo đường thoát nước thì ít."

Năm ngoái, các chuyên gia thủy lợi công bố kết quả một nghiên cứu mà theo đó, từ năm 2003 đến nay, TP.HCM rất dễ ngập, kể cả khi lượng mưa trung bình chỉ từ 30mm đến 40mm.

Còn năm nay, hồi cuối tuần trước, tại một hội thảo quốc tế về “Tác động của biến đổi khí hậu đối với ngập lụt đô thị năm 2009”, nhiều chuyên gia thủy lợi loan báo: Không thể kiểm soát ngập 100%!

Chưa kể, tình trạng ngập lụt ở TP.HCM sẽ càng ngày càng nghiêm trọng hơn do tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu. Tiến sĩ Dương Ngọc Hải, Phó Chủ tịch Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho biết, TP.HCM được xem là một trong 10 thành phố lớn trên thế giới sẽ bị ảnh hưởng nặng nề vì hiện tượng nước biển dâng lên do biến đổi khí hậu. Thành phố này sẽ thường xuyên phải đối mặt với tình trạng triều cường dâng cao, lượng mưa năm sau cao hơn năm trước.

Do thế đất thấp, bị tác động cả vì mưa, triều cường dâng cao lẫn những đợt xả lũ của hồ chứa nước Dầu Tiếng ở Tây Ninh, hồ Trị An ở Đồng Nai, các hồ thủy điện ở Bình Phước, nên một số chuyên gia dự báo, nếu xảy ra lũ lớn, phần lớn diện tích của các quận 2, 7, 8, 9, huyện Nhà Bè… sẽ chìm sâu trong nước.

Tác động của biến đổi khí hậu?

Phải chăng, chuyện ngập lụt ở TP.HCM trở thành vấn nạn, hoàn toàn chỉ do tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu?

Cho dù các chuyên gia đã lý giải và dự báo về những tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu song ít nhất là đến nay, nguyên nhân dẫn tới vấn nạn ngập nước ở TP.HCM hoàn toàn chưa phải là như vậy.Trước hết, xin hãy nghe ông Nguyễn Cẩn, một cư dân ở huyện Bình Chánh, nhận xét nguyên nhân dẫn tới vấn nạn ngập lụt: 

Ngập nước cũng có lý do của nó. Hệ thống kênh thoát nước thì quá tệ, do người ta san lấp, kinh, cống không đủ để mà thoát nước. Nước không thoát được thì lúc nào cũng bị ngập. Nạo vét lòng kinh thì cũng không được chu đáo lắm. Với lại bây giờ tất cả các đường bị ngập là vì hệ thống kênh thoát nước quá nhỏ, không đủ sức thoát. Người ta xây dựng nhiều quá cho nên là nước bị ứ đọng thôi.

Bây giờ tất cả các đường bị ngập là vì hệ thống kênh thoát nước quá nhỏ, không đủ sức thoát. Người ta xây dựng nhiều quá cho nên là nước bị ứ đọng thôi.

Ô. Nguyễn Cẩn

Vào lúc này, khi TP.HCM đang triển khai bốn dự án sử dụng vốn vay ODA, tổng mức đầu tư hơn 1 tỷ USD để chống ngập cho khu vực nội thành thì ở góc độ chuyên môn, Thạc sĩ Hồ Long Phi, làm việc tại Đại học Bách khoa TP.HCM, vẫn cho rằng, năm năm tới, dù các dự án chống ngập hoàn thành thì cũng chỉ có thể giảm được 50% số điểm thường xuyên bị ngập ở nội thành.

Phản khoa học

Từ năm ngoái đến năm nay, những nhà khoa học từng khảo sát, nghiên cứu về tình trạng ngập lụt tại TP.HCM đã nhiều lần khẳng định: Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ngập lụt càng ngày càng trầm trọng chỉ là vì quản lý yếu kém, thiếu viễn kiến và phản khoa học.

Ít nhất cũng có vài lần, ông Trần Quang Phượng, Giám đốc Sở Giao thông Vận tải TP.HCM cho rằng, nguyên nhân chính dẫn tới ngập lụt trầm trọng ở TP.HCM là vì... nước, song giới khoa học bảo rằng, giải thích ngập do mưa, do triều cường hay do mưa kết hợp với triều cường là né tránh “gốc” của vấn đề.

Đầu tháng 10 năm ngoái, ở một hội thảo liên quan đến chuyện chống ngập cho TP.HCM, Thạc sĩ Hồ Long Phi, giải thích: “Hệ thống cống thoát nước của TP.HCM vừa cũ, vừa xuống cấp, trong khi các dự án cải tạo không đáp ứng kịp nhu cầu thoát nước ngày một lớn, vì dân số tăng quá nhanh, đặc biệt là trong vòng mười năm qua.

Ðiều này khiến lượng nước thải từ sinh hoạt, sản xuất tăng theo. Chủ trương đô thị hoá đã bê tông hoá bề mặt đô thị làm giảm khả năng thẩm thấu nước mưa qua đất. Chưa kể hàng ngàn héc ta đất nông nghiệp, kênh rạch bị san lấp để làm các khu công nghiệp, khu dân cư đã cắt đường thoát nước tự nhiên.

Rồi những cao ốc mọc lên mỗi ngày một dày và tình trạng khai thác nước ngầm quá mức đã tạo ra hiện tượng bề mặt Sài Gòn bị lún, khiến tình trạng cứ thủy triều lên là ngập càng ngày, càng phổ biến. Chủ trương ‘công nghiệp hoá’ đã biến Sài Gòn thành một cái lò sinh nhiệt, khiến mưa ở thành phố này càng ngày càng bất thường”.

Hệ thống cống thoát nước của TP.HCM vừa cũ, vừa xuống cấp, trong khi các dự án cải tạo không đáp ứng kịp nhu cầu thoát nước ngày một lớn, vì dân số tăng quá nhanh, đặc biệt là trong vòng mười năm qua.

Thạc sĩ Hồ Long Phi

Ông Hồ Long Phi khẳng định, liên kết tất cả những nguyên nhân vừa kể, có thể khẳng định thủ phạm gây ngập trầm trọng ở Sài Gòn hiện nay chính là chủ trương đô thị hoá.

Học bơi để chống ngập lụt?

Cũng dịp đó, một tiến sĩ tên Lê Huy Bá, Viện trưởng Viện Khoa học Công nghệ và Môi trường của Đại học Công Nghiệp TP.HCM, dẫn chứng thêm, người ta say sưa với việc ‘đô thị hoá’ tới mức mất kiểm soát. Không phủ nhận Phú Mỹ Hưng là một điểm sáng về thiết kế đô thị nhưng việc ‘ăn theo’ khu đô thị này để  biến một vùng đầm lầy chứa nước rộng lớn phía Nam Sài Gòn thành một thành phố cao cấp, hiện đại là một quyết định chứa nhiều hệ quả khó lường.

Trong bối cảnh như vừa kể, một chuyên gia yêu cầu không nêu tên, bảo với chúng tôi rằng, đừng cười cợt chỉ đạo vận động toàn dân học bơi bởi nó có giá trị riêng.

Khi UBND TP.HCM nhấn mạnh sự nghiêm trọng từ tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu đến mức, ai cũng cần học bơi, mọi người sẽ dễ quên hoặc nếu không quên thì cũng dễ thông cảm hơn chuyện qui họach sai, hệ thống hạ tầng tồi và các dự án thoát nước quan trọng đã quá năm năm so với thời hạn phải hoàn thành mà vẫn chưa biết bao giờ mới xong, khiến TP.HCM ngập hoài.

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.