តើ​លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន នឹង​ងាក​ចេញ​ពី​ចិន​ដែរ​ឬ​ទេ​ ក្រោយ​ពី​ធ្វើ​សហប្រធាន​ដឹកនាំ​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​ពិសេស​អាស៊ាន-អាមេរិក?

ដោយ ទីន ហ្សាការីយ៉ា
2022.04.20
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
តើ​លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន នឹង​ងាក​ចេញ​ពី​ចិន​ដែរ​ឬ​ទេ​ ក្រោយ​ពី​ធ្វើ​សហប្រធាន​ដឹកនាំ​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​ពិសេស​អាស៊ាន-អាមេរិក? លោក ហ៊ុន សែន និង​លោក ចូ បៃដិន​ (Joe Biden) ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក​។
រូប៖ ហ្វេសប៊ុក SMP

ក្រុម​អ្នកវិភាគ​លើក​ឡើងថា​ មេដឹកនាំ​សហរដ្ឋអាមេរិក​លោក ចូ បៃដិន​ (Joe Biden)​ នឹង​លើក​ឡើងពីលំហរប្រជាធិបតេយ្យនៅ​តំបន់អាស៊ាន​ នៅក្នុងកិច្ច​ប្រជុំកំពូល​ពិសេស អាស៊ាន-​អាមេរិក​នៅដើម​ខែឧសភា​ខាងមុខ។ ក៏ប៉ុន្តែអ្នកវិភាគមិន​រំពឹង​ថា លោកនាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​ ហ៊ុន សែន​ ដែល​ជាប្រធាន​អាស៊ាន នោះ​ អាចងាក​ចេញពីចិន ហើយដើរលើ​គន្លង​ប្រជាធិបតេយ្យ​ត្រឹមត្រូវ​វិញឡើយ។

ក្រុម​អ្នកវិភាគខ្លះ​មិនរំពឹងថា លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​ ហ៊ុន សែន​ នឹង​ផ្លាស់​ប្ដូរ ឥរិយាបថ​ដឹកនាំ​របស់​ខ្លួន​ឡើយ ទោះជាកម្ពុជា ​ធ្វើជា​សហប្រធានដឹកនាំ​កិច្ចប្រជុំកំពូល​ពិសេស អាស៊ាន-អាមេរិក​នៅពេល​ខាង​មុខក្ដី។

អ្នក​ជំនាញ​វិទ្យាសាស្រ្ត​នយោបាយ និងទំនាក់ទំនង​អន្តរជាតិ​លោក​ ឯម​ សុវណ្ណារ៉ា​ មានប្រសាសន៍ថា ថ្មីៗ នេះ​ ទោះជា​កម្ពុជាហាក់​ដូចជា​ផ្លាស់ប្ដូរ​ជំហរ​ ឬបន្ទន់ឥរិយាបថ​បន្តិច​ក្ដី តែលោកថា នេះជានយោបាយការទូត​បត់បែន​របស់​កម្ពុជា​ ដើម្បីបញ្ចៀស​ទណ្ឌកម្ម​ពីសហរដ្ឋ​តែប៉ុណ្ណោះ៖ «ខ្ញុំអត់​សង្ឃឺម​ថា នឹង​មានការ​ប្រែប្រួល​ឬ​កែប្រែ​ទេ ការ​ប្រែ​ឥរិយាបថ​នេះ​គ្រាន់​តែ​ជាការ​បន្ទន់​ឥរិយាបថ​នៅ​មុន​ប្រជុំ ហើយ​បញ្ហា​សិទ្ធិមនុស្ស​ និង​ប្រជាធិបតេយ្យ​ប្រហែល​ជាគេ​លើក​នៅក្នុង​អង្គប្រជុំ​នោះ​ហើយ»។​​

ការលើក​​ឡើង​នេះ​ នៅស្របពេល កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូលពិសេ​សអាស៊ាន-អាមេរិក​ ត្រូវបាន​កំណត់​ពេល​វេលា​ជាថ្មីឡើងវិញ​ ក្រោយពី​បានខកខាន​កិច្ចប្រជុំ​ពិសេស​នេះ កាលពីខែមិនា​កន្លងទៅ​។ សេចក្ដីប្រកាស​ព័ត៌មាន​​រួម​របស់​ប្រធានអាស៊ាន​ និង​សហរដ្ឋអាមេរិក​ ឲ្យ​ដឹងថា​ កិច្ចប្រជុំ​នេះ នឹង​ធ្វើឡើង​នៅរដ្ឋធានី​វ៉ាស៊ីនតុន​ រយៈពេល​ពីរថ្ងៃ​ គឺថ្ងៃទី១២-១៣ ខែ​ឧសភា​ខាងមុខ​នេះ។

អ្នកឃ្លាំមើល​ផ្នែក​អភិវឌ្ឍន៍​សង្គម​លោកបណ្ឌិត សេង សារី​ មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ ទោះបីជា​អាស៊ាន​បង្កើត​ឡើង ​ដើម្បី​ទប់ទល់​មនោគមន៍វិជ្ជា​កុម្មុយនីស្ដក្ដី តែ​ប្រទេស​អាស៊ាន​មួយចំនួន​ដូចជា កម្ពុជា និង​ឡាវ នៅតែ​ងាក​ទៅ​រក​មនោគមន៍វិជ្ជាកុម្មុយនីស្ដ គឺ​ចិន​ដដែល។ លោកបន្ថែមថា សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ និង​ចិន សំឡឹង​មើល​អាស៊ាន ប្រៀប​ដូចជា​កូនក្រមំ​មួយ ដែល​មហាអំណាច​ទាំងពីរ​នៅ​ប្រទាញ​ប្រទង់​គ្នា៖ «អាមេរិក​​នៅ​មើល​ឃើញ​កម្ពុជា ជា​ប្រទេស​រំលោភ​សិទ្ធិមនុស្ស ​និង​បំផ្លាញ​ប្រជាធិបតេយ្យ អីចឹង​ហើយ​បាន​ជា​អាមេរិក​កន្លង​មក​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​លើ​កម្ពុជា ​ដូចជា​ការ​មិន​បន្ត​ GSP និង​ច្បាប់​  HR4686​ ជា​ដើម»

អ្នក​នាំពាក្យ​សេតវិមាន បាន​លើកឡើង​នៅក្នុង​សេចក្តីថ្លែងការណ៍​កាល​ពីថ្ងៃ​ទី១៦ ខែមេសាថា រដ្ឋបាល​លោក​ប្រធានាធិបតី ចូ បៃដិន ដាក់​ចេញ​នូវ​អាទិភាព​កំពូល​ធ្វើជា​ដៃគូរ​ដ៏រឹងមាំ និង​គួរឱ្យ​ទុក​ចិត្ត​នៅ​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ អ្នកស្រីបន្តថា បំណង​ប្រាថ្នា​រួមគ្នា​របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក​គឺចង់​ឱ្យ​តំបន់​ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក​មាន​លំហរ​សេរី មាន​សន្តិសុខ ការតភ្ជាប់ និង​ភាពធន់។

ទាក់ទង​នឹង​បញ្ហា​នេះអ្នកជំនាញ​ច្បាប់ ​និង​នយោបាយ​អន្តរជាតិ​កញ្ញា សេង ធារី មាន​ប្រសាសន៍​ថា សហរដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​យក​ចិត្តទុកដាក់​តំបន់​អាស៊ាន​ខ្លាំង ដោយ​បាន​យក​ទីតាំង​រដ្ឋ​ធានី​វ៉ាស៊ីនតុន​ ដែល​ជា​បេះដូង​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ជា​ទីកន្លែង​ប្រជុំ ដែល​មិន​ធ្លាប់មាន​ពី​មុន

កញ្ញា សេង ធារី បន្ថែម​ថា លោក ហ៊ុន សែន នឹង​មាន​មោទន​ភាព​ក្នុងនាម​ជាប្រធាន​ប្ដូរវេន​អាស៊ាន ដែល​បាន​មក​ធ្វើជា​សហប្រធាន និង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ជាពិសេស​ក្រោយ​កិច្ចប្រជុំ​នេះ ដែល​លោក​នឹង​ប្រកាស​ប្រាប់​ពលរដ្ឋថា សហរដ្ឋអាមរិក​ក៏មាន​ទំនាក់​ទំនង​ល្អ​ជាមួយ​លោក​ដែរ៖ «យើង​ក៏​យល់​ពី​អំណាច​ចិន​ថា ចិន​អត់​នៅ​ស្ងៀម​ទេហើយ​ពេល​គាត់​មក​ប្រជុំ​ដោយ​សារ​តែ​មាន Capitol hill ពី​ក្រោយ​ផង សេតវិមាន​ផង មាន​និមិត្តរូប​ច្រើន​គាត់​នឹង​ថតរូប​ពាសពេញ គាត់​នឹង​ថតរូប​នឹង​យក​ទៅ​បង្ហោះ​បង្អួត​ពលពរដ្ឋខ្មែរ និង​ឲ្យ​ពិភពលោក​បាន​ឃើញ អាហ្នឹង​យើង​ដឹង»

ទោះបី​ជា​លោក ហ៊ុន សែន​ ប្រហែលនឹង​អួតអាងថា ​លោកបាន​មក​ចាប់​ដៃ​ជា​មួយ​លោកចូ បៃដិន ដឹកនំា​អង្គប្រជុំ​ពិសេស​នេះក្ដី បើសិន​ជា​លោកគ្មាន​កែប្រែ​អំពី​របៀប ដឹកនាំរបស់ខ្លួនទេ​នោះ​ អ្នក​វិភាគ​ថា លោក ហ៊ុន សែន​ នឹង​ខាតបង់​ច្រើន ជាពិសេស​គឺប្រព័ន្ធ​អនុ​គ្រោះពន្ធ​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ GSP​ និង​ទណ្ឌកម្មផ្សេងៗ​ ទៀត

ប្រព័ន្ធ​អនុគ្រោះ​ពន្ធ​ទូទៅ GSP របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​គោលដៅ​ជួយ​អភិវឌ្ឍ និង​ពង្រឹង​ការលូតលាស់​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ប្រទេស​ក្រីក្រ។ សហរដ្ឋអាមេរិក​ផ្ដល់​ប្រព័ន្ធ​អនុគ្រោះ​ពន្ធ​នេះ​ក្រោម​លក្ខខណ្ឌ​ដែល​ប្រទេស​ទទួល ត្រូវ​ធានា​គោរព​សិទ្ធិ​ការងារ និង​លុបបំបាត់​រាល់​ទម្រង់​នៃ​ពលកម្ម​កុមារ ព្រមទាំង​លក្ខខណ្ឌ​មួយចំនួន​ទៀត។

កម្ពុជា​ចាប់ផ្ដើម​ទទួល​បាន​ការ​អនុគ្រោះ​ពន្ធ GSP នៅ​ឆ្នាំ១៩៩៧ ហើយ​តាមរយៈ​កម្មវិធី​នេះ កម្ពុជា​នាំចេញ​ទំនិញ​ទៅ​ទីផ្សារ​សហរដ្ឋអាមេរិក គិត​ជា​ទឹកប្រាក់​ជាង ១៨០​លាន​ដុល្លារ ក្នុង​មួយឆ្នាំៗ។ ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ GSP ពីសហរដ្ឋអាមរិកផ្ដល់ឱ្យកម្ពុជា និងប្រទេស​មួយចំនួន​ទៀត​បាន​ផុត​សុពលភាព​តាំងពី​ខែធ្នូ​ ឆ្នាំ២០២០មក ហើយ​មកដល់ពេលនេះ​ សហរដ្ឋអាមេរិក​មិន​ទាន់​បន្ត​សុពលភាព​វិញនៅឡើយទេ​។

នៅក្រោយ​ពីកិច្ចប្រជុំកំពូលពិសេសអាស៊ាន អាមេរិកនេះ បើសិនជាលោក ហ៊ុន សែន បើកលំហរ​សិទ្ធិសេរីភាព និងអនុវត្តតាម​គន្លងប្រជាធិបតេយ្យវិញ ក្រុមអ្នកតាមដាន កិច្ចការអន្តរជាតិ​អះអាងថា កម្ពុជា​នឹងទទួល​បានប្រព័ន្ធ​អនុគ្រោះពន្ធ​ទូទៅ​ GSP ​ពីសហរដ្ឋអាមេរិកនេះឡើងវិញ។ ក៏ប៉ុន្តែ​អ្នកវិភាគ​សង្ឃឹម​តិចតួចណាស់​ថា លោក ហ៊ុន សែននឹង​បើកលំហរសិទ្ធិសេរីភាពវិញ ដោយសារតែការបន្តបង្រ្កាបឥតស្រាកស្រាន្ដលើសកម្មជនបក្សប្រឆាំង និងការ​បំបិទសេរីភាព​ប្រមូល​ផ្ដុំ​តវ៉ា​ដោយ​សន្តិវិធី​ក្នុង​ពេល​បច្ចប្បន្ន។ លើសពីនេះ លោក ហ៊ុន សែន​ ក៏មាន​ទិសដៅ ផ្ទេរ​អំណាច​ឲ្យកូន​នៅពេលខាងមុខ​ដោយអាច​ចាប់យក​ចិន​ជាខ្នង​បង្អែក​ពេញ​ទំហឹង​ដដែល

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

បញ្ចេញ​មតិយោបល់៖

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួល និងអាចពិនិត្យកែប្រែឲ្យស្របតាម លក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់ របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។ សូមគោរពមតិរបស់អ្នកដទៃ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការពិត។

គេហទំព័រ​ទាំងមូល