សរុប​ព្រឹត្តិការណ៍​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​២០១៧​ដែល​ផ្លាស់ប្ដូរ​មុខមាត់​ប្រទេស​កម្ពុជា

ដោយ មួង ណារ៉េត
2017-12-31
អ៊ីម៉ែល
មតិ
Share
បោះពុម្ព
លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ពេល​ចូល​រួម​ពិធី​បុណ្យ​សព​លោក សុខ អាន កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៦ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​២០១៧។ RFA/Morm Moniroth
លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ពេល​ចូល​រួម​ពិធី​បុណ្យ​សព​លោក សុខ អាន កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៦ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​២០១៧។ RFA/Morm Moniroth
RFA/Morm Moniroth

ក្នុង​រយៈពេល​ពេញ​មួយ​ឆ្នាំ​២០១៧ នេះ ព្រឹត្តិការណ៍​នយោបាយ​ជាច្រើន បាន​កើតមានឡើង​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ជាពិសេស​ក្នុង​ត្រីមាស​ទី​បួន ដែល​អង្រួន​ដួងចិត្ត​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​នៅ​គ្រប់ទិសទី និង ពិភពលោក​ផង ឲ្យ​រន្ធត់ និង​ភ្ញាក់ផ្អើល សឹង​រក​ស្មាន​មិន​ត្រូវ។ ភាគច្រើន​នៃ​ព្រឹត្តិការណ៍​ទាំងអស់​នេះ គឺ​គ្មាន​អ្វី​ក្រៅពី​ការ​ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ទៅលើ​គណបក្សប្រឆាំង អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល និង​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ ពី​សំណាក់​បក្ស​កាន់អំណាច ដែល​ឈាន​ទៅ​ដល់​ការព្រមាន​ដាក់ទណ្ឌកម្ម​ផ្នែក​ការទូត និង​សេដ្ឋកិច្ច​ពី​សហគមន៍​អន្តរជាតិ។

ឆ្នាំ​២០១៧ គឺជា​ឆ្នាំ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​មួយ នៅ​ក្នុង​បរិបទ​នយោបាយ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ដែល​រឿង​មិន​គួរ​កើតឡើង បាន​កើតឡើង​ពេញបន្ទុក​ទៅ​ហើយ និង​ដោយ​ចំហ​ថែម​ទៀត​ផង។ រឿងរ៉ាវ​ដែល​កើតឡើង​ទាំងនេះ មួយ​ភាគ​ធំ ប៉ះពាល់​យ៉ាង​ខ្លាំង ទៅដល់​ដំណើរការ​ប្រជាធិបតេយ្យ សិទ្ធិមនុស្ស និង​មុខមាត់​ប្រទេស​កម្ពុជា លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ ដូចជា​ការ​ធ្វើ​ច្បាប់​ដើម្បី​ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ​គណបក្ស​ប្រឆាំង ការ​ចាប់ខ្លួន​ប្រធាន​គណបក្សប្រឆាំង​លោក កឹម សុខា ការ​យក​កៅអី​ស្របច្បាប់ របស់​តំណាងរាស្ត្រ​គណបក្សប្រឆាំង​ទៅ​ចែក​គ្នា ការ​បំបិទ​សំឡេង​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ឯករាជ្យ និង​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ជាដើម។

ក្រោយ​ចូលឆ្នាំ​សកល ឆ្នាំ​២០១៧ ភ្លាម នៅ​ខែ​កុម្ភៈ ប្រធាន​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​លោក សម រង្ស៊ី បាន​បង្ខំចិត្ត​លាឈប់​ពី​ប្រធាន​បក្ស និង​សមាជិក​គណបក្សប្រឆាំង ដើម្បី​សង្គ្រោះ​គណបក្ស​នេះ ឲ្យ​រួច​ផុត​ពី​ការប៉ុនប៉ង​រម្លាយ ព្រោះ​នៅ​មុន​នេះ លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និង សមាជិកសភា​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា បាន​ព្រមាន​ថា នឹង​ធ្វើ​វិសោធនកម្ម​ច្បាប់ ស្ដីពី​គណបក្ស​នយោបាយ ដើម្បី​ហាមឃាត់​ទណ្ឌិត មិន​ឲ្យ​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​កិច្ចការ​គណបក្ស​នយោបាយ។ ទោះបី​លោក សម រង្ស៊ី ជា​ទណ្ឌិត​ដែល​ត្រូវ​បាន​តុលាការ​កម្ពុជា កាត់ទោស​ជាច្រើន​ករណី ប៉ុន្តែ​អ្នកវិភាគ​យល់ឃើញ​ថា តុលាការ​កម្ពុជា​គ្មាន​ឯករាជ្យ និង​កាត់​ក្តី​ទៅតាម​ឥទ្ធិពល​របស់​អ្នក​មាន​អំណាច ដើម្បី​ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ​បក្ស​ប្រឆាំង​តែប៉ុណ្ណោះ។

លោក សម រង្ស៊ី បាន​ប្រកាស​ចូល​ជា​សមាជិក​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​វិញ ក្នុង​ខែវិច្ឆិកា។ ប្រាំ​ខែ​មុន​នេះ លោក ហ៊ុន សែន បាន​បង្គាប់​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល ដក​បម្រាមដែល​ហាម​លោក សម រង្ស៊ី មិន​ឲ្យ​ចូល​ស្រុក​ចេញ​វិញ។ បម្រាម​នេះ ដាក់​តាំង​ពី​ខែ​តុលា ឆ្នាំ ២០១៦ មក​ម្ល៉េះ។ ប៉ុន្តែ នៅ​ក្រោយ​ការ​លើក​បម្រាម​នេះ​ភ្លាម លោក ហ៊ុន សែន បែរជា​ព្រមាន​បើកទ្វារ​គុក រង់ចាំ​លោក សម រង្ស៊ី ភ្លាម​ដែរ៖ «ឥឡូវ​ខ្លួន​បាន​សន្យា​ថា មក​មិន​ខ្លាច​គុក​ទេ ម៉េច​ក៏​មិន​មក​រក​គុក​? ខ្ញុំ​ឲ្យ​មក​តើ ឥឡូវ​ខ្ញុំ​អត់​ខ្វល់​ទេ​។ ប៉ុន្តែ បើសិនជា​អ្នកឯង​ប្រគល់​ខ្លួន​ឲ្យ​ចាប់​ដោយ​ស្រួល វា​អត់​មាន​បញ្ហា​អ្វី​កើតឡើង​នោះ​ទេ។ មក​តាម​គោក​ក៏​មិនបាន មក​តាម​ទឹក​ក៏​មិនបាន។ មក​ម៉ា​សេរី​មក ទឹក​ក៏បាន គោក​ក៏បាន ស្អី​ក៏បាន​ចូល​មក​។ តែ​បើ​ចូល​មក​លួចលាក់ វា​ស្មើនឹង​ភេរវកម្ម​ទេ ដែល​ទណ្ឌិត​មាន​ដីកា​តាម​ចាប់ខ្លួន​នោះ​។ មើល​អ្នកក្លាហាន សូម​អញ្ជើញ ទ្វា​ចំហ​ហើយ!»។

នៅ​ខែ កុម្ភៈ នោះ​ដែរ អ្នកឃ្លាំមើល​សង្គម​គឺ​លោក គឹម សុខ ដែល​ហ៊ាន​និយាយ​រិះគន់​រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន សែន ចំៗ និង​ឥត​សំចៃ​មាត់ ត្រូវ​បាន​តុលាការ សម្រេច​ឃុំខ្លួន ពី​បទ​ញុះញង់ និង​បរិហារកេរ្តិ៍​បក្ស​កាន់អំណាច តាម​បណ្ដឹង​របស់​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន។ លោក ហ៊ុន សែន ទាមទារ​សំណង​ជំងឺ​ចិត្ត​ចំនួន ៥០​ម៉ឺន​ដុល្លារ និង​ព្រមាន​រឹបអូស​ទ្រព្យសម្បត្តិ​លោក គឹម សុខ ថែម​ទៀត​ផង៖ «ស្អី​! អ្នកឯង​បញ្ចេញមតិ​? អត់​ទេ​! ទារ​កន្លះ​លាន​ដុល្លារ។ ហើយ​បើ​អ្នកឯង​មិន​ចង់​ឲ្យ​រឹបអូស​ទ្រព្យសម្បត្តិ ដើម្បី​លក់​ឡាយឡុង​ទេ អ្នក​យក​លុយ​មក​សង​មក​! កុំ​អ្នកឯង​ស្អី អាង​អ្នកវិភាគ​។ វិភាគ​ប៉ះ​ដាក់​ហើយ អត់​មាន​ទុក​ទេ។ នគរបាល​តាម​ឲ្យ​ជាប់​កុំ​ឲ្យ​វា​រត់​។ អ្នកនេះ​ខ្ញុំ​បញ្ជា​នគរបាល​ឲ្យ​តាម​ពី​ម្សិល កុំ​រត់​! ព្រោះ​ខ្លួនឯង​ថា ជើង​ខ្លាំង​! ទៅ​ជាប់គុក​ត្រឹម​ពីរ​ឆ្នាំ​អី​តើ កុំ​ថា​អត់​លុយ​សង​វើយ»

ប្រាំ​មួយ​ខែ​ក្រោយមក កាលពី​ថ្ងៃ​ទី១០ ខែ​សីហា ចៅក្រម​សាលាដំបូង​រាជធានី​ភ្នំពេញ សម្រេច​ផ្ដន្ទាទោស លោក គឹម សុខ ដាក់​ពន្ធនាគារ​ចំនួន ១៨​ខែ និង​ពិន័យ​ជា​ប្រាក់​ចូល​រដ្ឋ ៨​លាន​រៀល រួម​នឹង​ប្រាក់​សងជំងឺចិត្ត​ដល់​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ៨០០​លាន​រៀល។ ទោះ​លោក គឹម សុខ ប្តឹង​ជំទាស់​សេចក្តី​សម្រេច​នេះ នៅ​ខែ​វិច្ឆិកា​កន្លង​ទៅ​នេះ ក៏​លោក​នៅតែ​ចាញ់​ក្ដី​ដដែល។ អង្គការ​មិនមែន​រដ្ឋាភិបាល ផ្នែក​សិទ្ធិមនុស្ស យល់​ឃើញ​ថា ក្នុង​រឿងក្ដី​នេះ បើ​ទោះ​ជា​ត្រូវ​ឡើង​ទៅដល់​តុលាការ​កំពូល​ទៀត ក៏​មិន​អាច​ឈ្នះក្ដី​បាន​ដែរ។

កាលពី​ខែ​កុម្ភៈ នោះ​ដែរ លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​គ្រឹះស្ថាន​មីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ​ធំៗ ដូចជា​ធនាគារ​អេស៊ីលីដា និង​គ្រឹះស្ថាន​មីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ​ប្រាសាក់ ផ្លាស់ប្ដូរ​និមិត្តសញ្ញា​ពាណិជ្ជកម្ម ឬ ឡូហ្គោ (Logo) របស់​ខ្លួន ដោយ​អះអាង​ថា ដើម្បី​បញ្ចៀស​ការ​យល់​ច្រឡំ​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ថា ជា​គ្រឹះស្ថាន​របស់​រដ្ឋ។ ចំណាត់​ការ​នេះ ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នកច្បាប់ ភ្ញាក់ផ្អើល​យ៉ាង​ខ្លាំង និង​ចាត់ទុក​ថា ជា​ការ​អនុវត្ត​មិន​ត្រឹមត្រូវ ដោយសារតែ តាម​ធម្មតា មុននឹង​គ្រឹះស្ថាន​ហិរញ្ញវត្ថុ អាច​ប្រើប្រាស់​និមិត្ត​សញ្ញា​ពាណិជ្ជកម្ម​អ្វីមួយ គឺ​សុទ្ធតែ​ទទួល​បាន​សិទ្ធិ​អនុញ្ញាត និង​ការ​ត្រួតពិនិត្យ​ត្រឹមត្រូវ ពី​ក្រសួង​ពាក់ព័ន្ធ តាំងពី​ដើមដំបូង​មក​ម្ល៉េះ មិនមែន​រហូត​ប្រើ​បាន​ជាង ២០ ឆ្នាំ​ទៅ​ហើយ ទើប​បង្ខំ​ឲ្យ​ប្ដូរ​ចេញ​បែបនេះ​នោះ​ទេ។ ធនាគារ​អេស៊ីលីដា បាន​ចំណាយ​ប្រាក់ជាង ៣ លាន​ដុល្លារ ដើម្បី​កែ​និមិត្តសញ្ញា​របស់​ខ្លួន។

កាលពី​ខែ​កុម្ភៈ ដដែល នគរបាល​ការពារ​ព្រំដែន ខែត្រ​ស្ទឹងត្រែង ឲ្យ​ដឹង​ថា ទាហាន​ឡាវ ចំនួន​ពីរ​រថយន្ត​ធំៗ​ប្រដាប់​ដោយ​អាវុធ បាន​រារាំង​កងកម្លាំង​វិស្វកម្ម​របស់​កម្ពុជា ឲ្យ​ផ្អាក​ការ​សាង​ផ្លូវ​នៅ​តាម​ព្រំដែន។ បី​ខែ​ក្រោយមក យោធា​ឡាវ​បាន​បន្ថែម​កម្លាំង និង​ជីក​លេណដ្ឋាន​ថ្មីៗ ត្រង់​ចំណុច​អូរតាង៉ាវ និង​អូរ​អាឡៃ ស្រុក​សៀមប៉ាង ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង។ រដ្ឋាភិបាល មិន​ទទួលស្គាល់ ថា​មាន​វត្តមាន​ទាហាន​ឡាវ​នៅ​លើ​ដី​ខ្មែរ ដូច​ការផ្សាយ​របស់​អាស៊ីសេរី​នោះ​ទេ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ក្រសួងការពារជាតិ ថែមទាំង​ចេញ​សេចក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន ថ្កោលទោស​អាស៊ីសេរី ថា​ផ្សាយ​ព័ត៌មាន​បំផ្លើស​ការ​ពិត មាន​ចេតនា​ញុះញង់ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ភាន់ច្រឡំ​ដល់​សាធារណជន មុន​ការបោះឆ្នោត​ឃុំ​-​សង្កាត់។ ប៉ុន្តែ ក្នុង​ខែ​សីហា លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ទទួល​ស្គាល់​ថា ទាហាន​ឡាវ ពិត​ជា​មាន​វត្តមាន​លើ​ដី​ខ្មែរ តាំងពី​ខែ​ឧសភា និង​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា បាន​លើកទ័ព​យ៉ាង​សន្ធឹកសន្ធាប់ ទៅ​ព្រំដែន។ យោធា​ឡាវ បាន​ដក​ទៅវិញ​នៅ​ខែ​សីហា ក្រោយ​ជំនួប​មេដឹកនាំ​ប្រទេស​ទាំងពីរ នៅ​ប្រទេស​ឡាវ។ អ្នកវិភាគ យល់​ឃើញ​ថា ការ​ចល័ត​ទ័ព​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ ដើម្បី​បណ្ដេញ​ទាហាន​ឡាវ ដែល​មាន​ចំនួន​តិចតួច​បែបនេះ គឺជា​រូបភាព ធ្វើ​ឲ្យ​មានការ​ភ័យខ្លាច ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ទូទៅ ស្រប​ពេល​ដែល​រដ្ឋាភិបាល កំពុងតែ​ព្រមាន​ប្រើប្រាស់​កម្លាំងយោធា ដើម្បី​បង្ក្រាប​ចលនា​ក្នុង​ស្រុក ដែល​រដ្ឋាភិបាល​ហៅថា បដិវត្ត​ពណ៌។

នៅ​ខែ ឧសភា អង្គការ​អន្តរជាតិ​នៅ​ទីក្រុង​ឡុងដ៍ (London) ប្រទេស​អង់គ្លេស ឈ្មោះ​ទីភ្នាក់ងារ​ស៊ើបអង្កេត​បរិស្ថាន ឬ អ៊ី.អាយ.អេ (EIA) បាន​ចេញ​របាយការណ៍​មួយ ដោយ​ក្រុម​ស៊ើបអង្កេត រក​ឃើញ​ថា មន្ត្រី​អាជ្ញាធរ​ពុករលួយ នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​ប្រទេស​វៀតណាម បាន​ទទួល​យក​ប្រាក់​សំណូក​រាប់​លាន​ដុល្លារ​សហរដ្ឋអាមេរិក ពី​ឈ្មួញ​ឈើ ជា​ថ្នូរ​ឲ្យ​កាប់​ព្រៃឈើ នៅ​ក្នុង​តំបន់​ព្រៃ​អភិរក្ស ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ដូចជា​នៅ​តំបន់​ឧទ្យានជាតិវីរជ័យ និង​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​នាំ​ឈើ​ខុសច្បាប់ ចេញទៅ​ប្រទេស​វៀតណាម រួម​ទាំង​ជួយ​ប្រែក្លាយ​ឈើ​ខុសច្បាប់​ទាំងនោះ ទៅជា​ឈើ​ស្របច្បាប់​វិញ។ លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ធ្លាប់​សន្យា​ជា​សាធារណៈ​ថា បើ​គាត់​ទប់ស្កាត់ ការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃឈើ​មិន​បានទេ គាត់​ហ៊ាន​កាត់​ក​គាត់​គ្រវាត់​ចោល៖ «សុំ​សាកល​មើល​ទៅ​! បើ​មិន​គោរព​ក៏​សុំ​សាក​! បើ​មិន​ដក​យក​ព្រៃ​បិទ​រោងចក្រ​ទេ ខ្ញុំ​ហ៊ាន​កាត់​ក​ខ្ញុំ​គ្រវាត់​ចោល»។

ប៉ុន្តែ មន្ត្រី​ជាន់ខ្ពស់​ផ្នែក​ព្រៃឈើ នៃ​អង្គការ​ទីភ្នាក់ងារ​ស៊ើបអង្កេត​បរិស្ថាន (EIA) ផ្តាំ​ទៅ​លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន កុំ​ឲ្យ​សម្លាប់​ខ្លួន បើ​ទោះ​បី​ជា​ខក​សន្យា​រឿង​ទប់ស្កាត់​ការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃឈើ​មិនបាន ព្រោះ​អង្គការ​លោក នៅតែ​រក​ឃើញ​ការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃឈើ និង​នាំ​ឈើ​ចេញពី​ប្រទេស​កម្ពុជា ទៅ​ប្រទេស​វៀតណាម រាប់​សែន​ម៉ែត្រគូប ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ដែល​រដ្ឋាភិបាល ប្រកាស​ថា បាន​ហាមឃាត់​ការ​នាំ​ឈើ​ចេញទៅ​ក្រៅ​ប្រទេស។

ការបោះឆ្នោត​ក្រុម​ប្រឹក្សាឃុំ​-​សង្កាត់ ត្រូវ​បាន​រៀបចំឡើង​នៅ​ខែ​មិថុនា។ ការបោះឆ្នោត​លើក​នេះ គឺជា​លើកទីមួយ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែល​លោក ហ៊ុន សែន ចេញ​ឃោសនា​ដោយ​ផ្ទាល់ និង​ជួល​ទូរទស្សន៍​ក្នុងស្រុក​យ៉ាងហោចណាស់ ៨​ប៉ុស្តិ៍ ដើម្បី​ឲ្យ​ផ្សព្វផ្សាយ​បន្ត​ផ្ទាល់ យុទ្ធនាការ​ឃោសនាបោះឆ្នោត​នេះ​។ នេះ​ក៏​ជា​ការ​បោះឆ្នោត​លើកទីមួយ ដែល​មានការ​រឹតត្បិត ក្នុង​ការ​ដង្ហែ​ក្បួន​ឃោសនា។ ជា​លទ្ធផល​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​ជាប់ឆ្នោត ដើម្បី​គ្រប់គ្រង​ឃុំ​-​សង្កាត់ ៤៨៩ ឃុំ​-​សង្កាត់​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស និង​ជាប់​ជា​សមាជិក​ក្រុម​ប្រឹក្សាឃុំ​-​សង្កាត់​ចំនួន ៥,០០៧ នាក់ ដែល​មាន​សំឡេងឆ្នោត​គាំទ្រ​ជាង បី​លាន​នាក់ ឬ ស្មើនឹង​ជិត ៤៤% (៤៣,៨៣%)។

ក្រោយ​ពី​ការបោះឆ្នោត​ឃុំ​-​សង្កាត់​ឆ្នាំ​២០១៧ បន្ទប់​ស្ថានការណ៍​ដែល​អះអាង​ថា ជា​ក្រុម​សង្គម​ស៊ីវិល​ឃ្លាំ​មើល​ការបោះឆ្នោត​ឯករាជ្យ បាន​ចេញ​ផ្សាយ​ការវាយតម្លៃ​កាលពី​ថ្ងៃ​ទី២៤ មិថុនា ហើយ​បាន​រក​ឃើញ​ថា ការបោះឆ្នោត​នេះ មិនទាន់​អាច​ចាត់ទុកថា​សេរី និង​យុត្តិធម៌​ពេញលេញ នៅឡើយ​ទេ ដូចជា​បរិយាកាស​គាប​សង្កត់ មុន​ការបោះឆ្នោត និង​ខ្វះ​តម្លាភាព និង​តុល្យភាព​ផ្នែក​ថវិកា​សម្រាប់​ឃោសនា បើ​ទោះ​ជា​មាន​ភាព​ប្រសើរ​ឡើង​នូវ​ការងារ​របស់​គ.ជ.ប យ៉ាង​ណា​ក្តី។

បួន​ថ្ងៃ​ក្រោយមក លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បាន​ស្នើ​ឲ្យ​ក្រសួងមហាផ្ទៃ ស៊ើបអង្កេត​ក្រុម​នេះ ហើយ​បាន​ជំរុញ​ឲ្យ​មើល​ពី​ភាព​ស្រប​ច្បាប់ និង​បាន​ចោទ​ក្រុម​នេះ​ថា​លម្អៀង​ទៅ​ខាង​គណបក្សប្រឆាំង។ ប្រាំពីរ​ថ្ងៃ​ក្រោយ​មក ក្រសួងមហាផ្ទៃ បាន​ចេញ​បញ្ជា​បញ្ចប់​សកម្មភាព​បន្ទប់​ស្ថានការណ៍ ពីព្រោះ​មិនបាន​ចុះ​បញ្ជិកា​ត្រឹមត្រូវ ដែល​បាន​បំពាន​ច្បាប់​ស្ដីពី​អង្គការ​សមាគម។

ក្រោយពី​បិទ​បន្ទប់​ស្ថានការណ៍​បោះឆ្នោត​មិនបាន​ប៉ុន្មាន​ផង រដ្ឋាភិបាល​សម្រេច​បញ្ឈប់​សកម្មភាព របស់​វិទ្យាស្ថាន​ជាតិ​ប្រជាធិបតេយ្យ ហៅ​កាត់​ថា NDI របស់​អាមេរិក និង​បណ្ដេញ​បុគ្គលិក​បរទេស​របស់​វិទ្យាស្ថាន​នេះ ចេញពី​ប្រទេស​កម្ពុជា នៅ​ខែ​សីហា ដោយ​ចោទ​ថា អង្គការ​នេះ រៀបចំ​យុទ្ធសាស្ត្រ​ជួយ​បក្ស​ប្រឆាំង ដើម្បី​ផ្ដួល​រំលំ​បក្ស​កាន់អំណាច។ ប៉ុន្តែ​អង្គការ NDI បដិសេធ​ថា ខ្លួន​មិនបាន​លំអៀង​ទៅ​រក​គណបក្ស​នយោបាយ​ណាមួយ​ឡើយ ក្នុង​ការ​បំពេញ​មុខងារ​របស់​ខ្លួន​នៅ​កម្ពុជា។ NDI អះអាង​ថា ពួកគេ​ជា​ស្ថាប័ន​ឯករាជ្យ មិន​លម្អៀង និង​ជា​ដៃគូ​របស់​គ្រប់​គណបក្ស​នយោបាយ​ទាំងអស់ មិន​ថា​បក្ស​កាន់អំណាច ឬ​បក្ស​ប្រឆាំង​ឡើយ។

អស់ពី​បិទ​អង្គការ NDI រដ្ឋាភិបាល​បាន​បង្គាប់​ឲ្យ​សារព័ត៌មាន ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី (The Cambodia Daily) ដែល​ជា​សារព័ត៌មាន​ឯករាជ្យ បង់ពន្ធ​ជាង ៦​លាន​ដុល្លារ​សហរដ្ឋអាមេរិក ដែល​រដ្ឋាភិបាល អះអាង​ថា ស្ថាប័ន​សារព័ត៌មាន​នេះ ជំពាក់​ជាង ១០​ឆ្នាំ។ ម្ចាស់​កាសែត ខេមបូឌា ដេលី អ្នកស្រី ដេប្រ៉ា គ្រីស័រស្ទៀល (Deborah Krisher-Steele) ចាត់​ទុក​អំណាច​ពន្ធ​ខ្ពស់​កប់​ពពក​នេះ គឺជា​អំណាច ដែល​មាន​ចេតនា​បំផ្លាញ។ អ្នកស្រី​ត្រូវ​បង្ខំចិត្ត​បិទ​ការិយាល័យ​កាសែត​នេះ​ទាំងស្រុង នៅ​ថ្ងៃ​ទី៤ ខែ កញ្ញា។

វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី នៅ​ថ្ងៃ​ទី១២ ខែ​កញ្ញា ក៏​ត្រូវ​បង្ខំចិត្ត​បិទ​ការិយាល័យ​របស់​ខ្លួន​នៅ​កម្ពុជា​ផង​ដែរ ដោយសារ​មិន​អាច​ស៊ូទ្រាំ នឹង​ការ​ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ​ពី​រដ្ឋាភិបាល ក្រោយ​បញ្ហា​ធ្វើ​ទុក្ខបុកម្នេញ ក្នុង​រឿង​ពន្ធដារ​នេះ និង​បញ្ហា​បញ្ជិកា ក្រោយ​បើក​ដំណើរការ​នៅ​កម្ពុជា​អស់​ជាង ១០​ឆ្នាំ​រួម​មក។

តាម​របាយការណ៍​របស់​អង្គការ លីកាដូ គិត​ត្រឹម​ចុងខែ​សីហា រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​បិទ​ស្ថានីយ និង​ប៉ុស្តិ៍​វិទ្យុ FM ក្នុងស្រុក ចំនួន ៣២ នៅ​ទូទាំង ២០ ខេត្ត​ក្រុង។ ដោយសារ​ការ​បិទ​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​នេះ ធ្វើ​ឲ្យ​កម្មវិធី​ផ្សាយ​បន្ត​របស់​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី វិទ្យុ​សំឡេង​សហរដ្ឋអាមេរិក និង​វិទ្យុ​ដទៃ​ទៀត ខាន​បាន​ផ្សាយ​តាម​វិទ្យុ FM ដើម្បី​ឮ​ដល់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ ជាពិសេស​ពលរដ្ឋ​នៅ​តាម​ទី​ជនបទ។

ក្រោយ​បណ្ដេញ​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល និង​បិទ​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ឯករាជ្យ​បាន​សម្រេច រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន សែន ឈាន​មួយ​ជំហាន​ទៀត ទៅ​បំបិទ​សំឡេង​ប្រឆាំង​ទាំងស្រុង​តែម្ដង តាមរយៈ​ការ​រម្លាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​ជា​ស្ថាពរ កាលពី​ថ្ងៃទី​១៦ ខែ​វិច្ឆិកា។ អំណាច​នៃ​សាលដីកា​តុលាការ​កំពូល ដែល​បិទ​ផ្លូវ​តវ៉ា​នេះ បាន​ហាមឃាត់​សិទ្ធិ​ធ្វើ​នយោបាយ ដល់​តំណាងរាស្ត្រ និង​មន្ត្រី​ជាន់ខ្ពស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​ចំនួន ១១៨​រូប និង​យក​អាសនៈ​ស្របច្បាប់​ទាំង ៥៥​អាសនៈ​របស់​តំណាងរាស្ត្រ​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ ទៅ​ចែក​ឲ្យ​គណបក្ស​តូចៗ​ដទៃ​ទៀត ដែល​មិនបាន​ជាប់ឆ្នោត និង ចែក​ជាមួយ​គណបក្ស​កាន់អំណាច​ផង​ដែរ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ តំណែង​ក្រុម​ប្រឹក្សាឃុំ​-​សង្កាត់​ជាប់ឆ្នោត​ទាំង ៥,០០៧ នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស ត្រូវ​បាន​បែងចែក​ទៅ​ឲ្យ​បក្ស​ផ្សេងៗ និង​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ដែល​ផ្ទុយ​ទៅ​នឹង​ឆន្ទៈ​របស់​ពលរដ្ឋ​ម្ចាស់​ឆ្នោត ជាង​បី​លាន​នាក់។

មុន​រម្លាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​បាន​សម្រេច សមត្ថកិច្ច​បាន​ចាប់ខ្លួន​លោក កឹម សុខា និង​កង​អង្គរក្ស​របស់​លោក​ចំនួន​៨​នាក់ នៅ​ម៉ោងជាង ១២ រំលង​អធ្រាត្រ និង​ដោយ​កម្រោល ដោយ​គ្មាន​ដីកា​ចាប់ខ្លួន កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី៣ ខែ​កញ្ញា។ អង្គរក្ស​ទាំងនោះ ត្រូវ​បាន​ដោះលែង​ឲ្យ​មាន​សេរីភាព​វិញ ប៉ុន្តែ​លោក កឹម សុខា នៅ​បន្ត​ជាប់ឃុំ នៅ​ពន្ធនាគារ​ត្រពាំងផ្លុង ខេត្ត​ត្បូងឃ្មុំ ក្បែរ​ព្រំដែន​វៀតណាម រហូតដល់​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ដោយ​ជាប់ចោទ​ពី​បទ “​ក្បត់ជាតិ​” ដោយសារតែ​សារ​នៅ​វីដេអូ​ឃ្លីប ដែល​លោក កឹម សុខា បាន​ថ្លែង​ទៅកាន់​អ្នកគាំទ្រ​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ នៅ​ប្រទេស​អូស្ត្រាលី កាលពី​ចុង​ឆ្នាំ​២០១៣។

រលក​នៃ​ការ​តវ៉ា របស់​ពលរដ្ឋ​សហគមន៍​ខ្មែរ​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស បាន​បោកបក់​យ៉ាង​សន្ធាប់ នៅ​គ្រប់​ទីកន្លែង​ដែល​ពួកគាត់​រស់នៅ ដើម្បី​សំដែង​ការ​មិន​ពេញចិត្ត ទៅ​នឹង​ចំណាត់​ការ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បែបនេះ។

អង្គការ​សិទ្ធិមនុស្ស​អន្តរជាតិ អង្គការសហប្រជាជាតិ​ផ្នែក​សិទ្ធិមនុស្ស តំណាងរាស្ត្រ​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក សមាជិក​ព្រឹទ្ធសភា និង​មន្ត្រី​ជាន់ខ្ពស់​ផ្នែក​នយោបាយ និង​រដ្ឋាភិបាល​បរទេស សុទ្ធតែ​បាន​សម្ដែង​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ និង​ថ្កោលទោស​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ដែល​បំផ្លាញ​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សិទ្ធិមនុស្ស និង​នីតិរដ្ឋ ដែល​ខំ​កសាង​យ៉ាង​លំបាក ក្នុង​រយៈពេល​ជាង ២៥​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយនេះ។ ទណ្ឌកម្ម​ពី​អន្តរជាតិ​លើ​រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន សែន បាន​ចាប់ផ្ដើម​ដាក់​ជា​ហូរហែ សហរដ្ឋអាមេរិក និង​សហគមន៍​អឺរ៉ុប បាន​កាត់ផ្ដាច់​ជំនួយ​ផ្នែក​បោះឆ្នោត និង​ពន្លឿន​ចំណាត់​ការ​ដាក់ទណ្ឌកម្ម​លើ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា បន្ថែម​ទៀត។ រដ្ឋាភិបាល​ក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន បាន​សម្រេច​បិទ​ទិដ្ឋាការ​ដល់​មន្ត្រី​ជាន់ខ្ពស់​នៃ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា និង​ក្រុម​គ្រួសារ ដែល​មាន​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​ការរំលោភ​សិទ្ធិមនុស្ស និង​ការបំផ្លាញ​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ មិន​អោយ​ជាន់​ដី​សហរដ្ឋអាមេរិក។ ឥឡូវ​នេះ សហរដ្ឋអាមេរិក កំពុង​ស្រង់​បញ្ជី​ឈ្មោះ​បុគ្គល មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល និង​ក្រុមហ៊ុន​សាជីវកម្ម ដើម្បី​ឈាន​ទៅ​បង្កក និង​រឹបអូស​ទ្រព្យសម្បត្តិ និង​បញ្ឈប់​កិច្ចសន្យា​ពាណិជ្ជកម្ម ព្រមទាំង​ផ្អាក​ការ​អនុគ្រោះ​ពន្ធ​នាំចេញ​ផលិតផល​ពី​កម្ពុជា ទៅ​ទីផ្សារ​អាមេរិក​ផង​ដែរ។

ទាំង​សហគមន៍​អឺរ៉ុប និង​សហរដ្ឋអាមេរិក សុទ្ធតែ​បញ្ជាក់​ជំហរ​យ៉ាង​ច្បាស់​លាស់​ណាស់​ថា ចំណាត់​ការ​ដាក់ទណ្ឌកម្ម​នេះ គឺ​ដោយសារតែ​ទង្វើ​រំលោភ​សិទ្ធិមនុស្ស និង​បំផ្លាញ​ប្រជាធិបតេយ្យ​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ ដែល​រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន សែន បាន​ប្រព្រឹត្ត​មក​លើ​គណបក្សប្រឆាំង អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល និង​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ឯករាជ្យ​នៅ​កម្ពុជា​នេះឯង។ សហគមន៍​អន្តរជាតិ នៅតែ​អំពាវនាវ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ពិចារណា​ឡើងវិញ​ឲ្យ​បាន​ឆាប់ ដើម្បី​ស្តារ​ស្ថានការណ៍​ដុនដាប​បច្ចុប្បន្ន​ឲ្យ​វិល​ទៅ​រក​ភាព​ល្អ​ប្រសើរ​ឡើងវិញ ដើម្បី​បើកផ្លូវ​ឲ្យ​មានការ​បោះឆ្នោត​មួយ​ដោយ​សេរី ត្រឹមត្រូវ និង​យុត្តិធម៌ និង​មានការ​ចូលរួម​ដោយ​ពេញ​ពេញ​ពី​គណបក្សប្រឆាំង អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល និង​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ឯករាជ្យ និង​ត្រូវ​ដោះលែង​លោក កឹម សុខា និង​អ្នក​ទោស​នយោបាយ​ដទៃ​ទៀត​ជាបន្ទាន់ និង​ដោយ​ឥត​លក្ខខណ្ឌ បើ​មិន​ចង់​ឲ្យ​មានទណ្ឌ​កម្ម​បែបនេះ​នោះ​ទេ៕

កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ព័ត៌មាន (4)
Share

អ្នក​អាន​អនាមិក

ហ៊ុនសែនចោទប្រកាន់លោកកឹមសុខាជាអ្នកក្បត់ជាតិ។ ប្រជាជនខ្មែរគ្រប់រូបស្គាល់ប៉ុលពតជាមេដឹកនាំអាក្រក់។ សព្វថ្ងៃនេះប្រជាជនខ្មែរគ្រប់រូបស្គាល់លោកហ៊ុនសែនគឺដូចប៉ុលពត។ ហ៊ុនសែនបានចោទប្រកាន់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិកាន់តែច្រើន
ហ៊ុន - សែនចូលកាន់តែជ្រៅទៅក្នុងរន្ធ។ ឥឡូវនេះវាពិបាកក្នុងការឡើងចេញពីរន្ធ។

Jan 02, 2018 02:53 AM

អ្នក​អាន​អនាមិក

មើលមុខ តាចាស់ កំសាក ហ៑ុន សែន ខ្លាចចាញ់ឆ្នោតនៅឆ្នាំ២០១៨ ខំប្រើល្បិចកលទុច្ចរឹត ចោទមួលបង្កាច់បំផ្លាញអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ គ្រប់កន្លែង !

Jan 01, 2018 10:33 PM

hang'm up/drage'm on the street

Do not let this criminal monster get away from justice...there justice will be hang up on the street as we all pple can be and keep eyes all those monsters"blacklists"all the time.

Jan 01, 2018 06:21 PM

ចៅចិត្ត

អ្នកដឹកនាំស្រុកគេ...ភាគច្រើនអតីតមេធាវីជំនាញខាងច្បាប់…អ្នកដឹកនាំស្រុកខ្ញុំ....អតីតមេខ្មែរក្រហម..`ជំនាញខាងសំឡុតនឹងសម្លាប់

Jan 01, 2018 04:42 PM

គេហទំព័រ​ទាំងមូល