តើ​មាន​អ្វី​ខ្លះ​នៅ​ពី​ក្រោយ​ឃាតកម្ម​លើ​បណ្ឌិត កែម ឡី

ដោយ ទីន ហ្សាការីយ៉ា
2016.10.18
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
ដង្ហែ​សព កែម ឡី ទៅ​តាកែវ ២០១៦ ៨៥៥ ក្បួន​ដង្ហែ​សព​បណ្ឌិត កែម ឡី ទៅ​បញ្ចុះ​នៅ​ស្រុក​កំណើត​របស់​លោក​នា​ភូមិ​អង្គតាកុប ឃុំ​លាយបូរ ស្រុក​ត្រាំកក់ ខេត្ត​តាកែវ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៤ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០១៦។ RFA/Chuop Sereyroth
RFA/Chuop Sereyroth

ការ​បាញ់​សម្លាប់​លោក​បណ្ឌិត កែម ឡី អ្នក​វិភាគ​សង្គម និង​នយោបាយ​ឥត​សំចៃ​មាត់​នោះ គឺ​ធ្វើ​ឲ្យ​ភ្ញាក់​ផ្អើល​ពី​សាធារណជន​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ និង​ស្ថាប័ន​អង្គការ​ធំៗ នៅ​លើ​ពិភពលោក​បាន​ចេញ​សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​ថ្កោលទោស​ទៀត​ផង។

ឃាតកម្ម​នេះ ត្រូវ​បាន​អ្នក​ឃ្លាំមើល​សិទ្ធិមនុស្ស​ចាត់​ទុក​ថា មិន​ខុស​ពី​ឃាតកម្ម​លើ​ប្រធាន​សហជីព សកម្មជន​បរិស្ថាន និង​អ្នក​សារព័ត៌មាន​នោះ​ឡើយ គឺ​រដ្ឋាភិបាល​ហាក់​លាក់​បាំង​មិន​ចង់​ឲ្យ​សាធារណជន​ដឹង​ពី​ការ​ពិត និង​អ្នក​បញ្ជា​ពី​ក្រោយ​ខ្នង​នោះ​ឡើយ។ ក្រុម​អ្នក​ការពារ​សិទ្ធិមនុស្ស​ទាំង​នោះ​ពន្យល់​ថា ការ​រារាំង និង​លាក់បាំង​បែប​នេះ គឺ​អាច​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​គណបក្ស​កាន់​អំណាច។

តើ​ឃាតកម្ម​លើ​បណ្ឌិត កែម ឡី មាន​អ្វី​ខ្លះ​នៅ​ពី​ក្រោយ​ខ្នង?

លោក​បណ្ឌិត កែម ឡី អ្នក​វិភាគ​បញ្ហា​សង្គម​ឥត​សំចៃ​មាត់ មិន​ខ្លាច​សេចក្ដី​ស្លាប់ ទោះ​បី​លោក​ដឹង​ថា ពេល​លោក​វិភាគ​ម្ដងៗ មិន​ដែល​គិត​ថា​លោក​នឹង​មាន​ជីវិត​ក្ដី ប៉ុន្តែ​ទី​បញ្ចប់​ឃាតក​បាន​បាញ់​ប្រហារ​លោក​នៅ​កណ្ដាល​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ដែល​សាធារណជន​មាន​ភាព​រន្ធត់ និង​សោកស្ដាយ​ក្រៃលែង។

មក​ទល់​ពេល​នេះ មាន​រយៈពេល​ជាង​បី​ខែ​ហើយ គិត​ពី​ថ្ងៃ​ដែល​ឃាតក​បាញ់​សម្លាប់​លោក​នៅ​ក្នុង​ស្តារម៉ាត (Star Mart) កាល់តិច ស្ដុប​បូកគោ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១០ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០១៦ តែ​មក​ទល់​ពេល​នេះ យុត្តិធម៌​សម្រាប់​រូប​លោក និង​ក្រុម​គ្រួសារ​មិន​ទាន់​មាន​នៅ​ឡើយ។

ឃាតកម្ម​លើ​លោក​បណ្ឌិត កែម ឡី មាន​ចំណុច​សង្ស័យ​ជា​ច្រើន​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ធ្វើ​អ្នក​ឃ្លាំមើល​សិទ្ធិ​មនុស្ស រួម​ទាំង​អ្នក​ជិតស្និទ្ធ​នឹង​លោក​បណ្ឌិត កែម ឡី ផង បញ្ជាក់​ថា ឃាតកម្ម​គឺ​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​ជាមួយ​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​រដ្ឋាភិបាល​ណា​មួយ​នៅ​ពី​ក្រោយ​ខ្នង​រឿង​នេះ បើ​ពុំ​ដូច្នេះ​ទេ តុលាការ ឬ​សមត្ថកិច្ច​បញ្ចេញ​កាមេរ៉ា​សុវត្ថិភាព និង​បង្ហាញ​ជន​ពាក់ព័ន្ធ​ដទៃ​ទៀត​ក្រៅ​ពី អឿត អាង ហៅ ជួប សម្លាប់ នោះ​ហើយ។

​នាយក​ប្រតិបត្តិ​នៃ​មជ្ឈមណ្ឌល​សម្ពន្ធភាព​ការងារ និង​សិទ្ធិមនុស្ស លោក មឿន តុលា មាន​ប្រសាសន៍​ថា ឃាតកម្ម​លើ​លោក​បណ្ឌិត កែម ឡី នេះ មាន​ចំណុច​សង្ស័យ​តាំង​ពី​ដើម​ទី ពោល​គឺ​កាល​ពី​ល្ងាច​ថ្ងៃ​ទី​១០ ខែ​កក្កដា នៅ​ក្រោយ​ការ​បាញ់​សម្លាប់​ប៉ុន្មាន​ម៉ោង សមត្ថកិច្ច​រាជធានី បាន​រារាំង​ក្បួន​ដង្ហែ​សាកសព​លោក​បណ្ឌិត កែម ឡី ទៅ​កាន់​វត្ត​ពោធិយារាម ហៅ​វត្ត​ចាស់ តែ​ដោយសារ​តែ​កម្លាំង​មហាជន​ច្រើន និង​ការ​មានៈ​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ ទើប​អាជ្ញាធរ​បើក​ផ្លូវ​ឲ្យ​ដង្ហែ​សាកសព​ទៅ​កាន់​វត្ត​ចាស់។

ក្រៅ​ពី​នេះ​ទៀត នៅ​មាន​ចំណុច​ជា​ច្រើន​ទៀត រួម​មាន​ការ​រំខាន​យាយី​ពី​ជន​មិន​ស្គាល់​មុខ​ខ្លះ មាន​ទាំង​មន្ត្រី​នគរបាល​ផង បាន​ទៅ​រំខាន​រោងបុណ្យ​នៅ​ក្នុង​បរិវេណ​វត្ត​ចាស់«មាន​លទ្ធភាព​ច្រើន​ក្នុង​ការ​មើល​ឃើញ​ថា តើ​ក្រុម​ឃាតក​នោះ​ជា​អ្នក​ណា? ព្រោះ​នៅ​ក្នុង​ម៉ាត និង​ហាង​នៅ​ក្បែរៗ​នោះ និង​នៅ​តាម​ស្ដុប​មាន​កាមេរ៉ា​ទាំងអស់»

សារព័ត៌មាន​អាស៊ាន ធូដេយ៍ (ASEANToday) សរសេរ​ថា ពន្លឺ​នៃ​ក្តី​សង្ឃឹម​មាន​តិចតួច​ដែល​ថា រដ្ឋាភិបាល​នឹង​បញ្ចប់​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​ករណី​ឃាតកម្ម​លើ​បណ្ឌិត កែម ឡី។ សារព័ត៌មាន​នេះ​រាយការណ៍​ទៀត​ថា មនុស្ស​ជា​ច្រើន​ជឿ​ជាក់​ថា គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ដែល​ជា​គណបក្ស​កាន់​អំណាច អាច​នឹង​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ឃាតកម្ម​នេះ ដោយ​រំលឹក​ពី​និទណ្ឌភាព ឬ​ការ​មិន​ចាប់​ឃាតក​ពិត​ប្រាកដ​មក​ផ្ដន្ទាទោស ក្រោយ​ករណី​ឃាតកម្ម​លើ​តារា​សម្ដែង អ្នកនាង ពិសិដ្ឋ ពិលីកា កាល​ពី​ឆ្នាំ​១៩៩៩ ឃាតកម្ម​លើ​មេដឹកនាំ​សហជីព លោក ជា វិជ្ជា កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០៤ និង​ឃាតកម្ម​លើ​សកម្មជន​បរិស្ថាន លោក ឈុត វុទ្ធី កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០១២។

អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ លោក ខៀវ សុភ័គ ឲ្យ​ដឹង​កន្លង​មក​ថា ការ​ស៊ើប​អង្កេត​របស់​សមត្ថកិច្ច​គ្មាន​រក​ឃើញ​អ្នក​ណា​ផ្សេង​ក្រៅ​ពី អឿត អាង ហៅ ជួប សម្លាប់ នោះ​ទេ។ លោក​បញ្ជាក់​ថា សំណុំ​រឿង​នេះ​ក៏​បញ្ជូន​ឲ្យ​​តុលាការ​​អស់​ហើយ​ដែរ។

ព្រះរាជអាជ្ញា​រង និង​ជា​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​សាលាដំបូង​រាជធានី​ភ្នំពេញ លោក លី សុផា​ណា ដែល​ជា​អ្នក​កាន់​សំណុំរឿង​ឃាតកម្ម​បណ្ឌិត កែម ឡី ឲ្យ​អាស៊ីសេរី ដឹង​កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ​ថា ចៅក្រម​កំពុង​បន្ត​ការ​ស៊ើបសួរ។

ទោះ​បី​ជា​បែប​នេះ​ក្ដី មក​ទល់​ពេល​នេះ ជនសង្ស័យ ជួប សម្លាប់ មិន​មាន​មេធាវី​ការពារ​ក្ដី​នៅ​ឡើយ។ លោក​មេធាវី ហុង គឹមសួន មាន​ប្រសាសន៍​ថា ជនសង្ស័យ​ប្រព្រឹត្តិ​បទឧក្រិដ្ឋ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដូចជា​ករណី ជួប សម្លាប់ នេះ តុលាការ​ត្រូវ​ស្នើ​សុំ​ទៅ​ក្រសួង​យុត្តិធម៌ ដើម្បី​ផ្ដល់​មេធាវី​ការពារ​ក្ដី តុលាការ​មិន​ត្រូវ​ព្រងើយកន្តើយ​ទេ«ច្បាប់​គឺ​ជន​ជាប់​ចោទ​ទាំងឡាយ​គេ​ចាត់​ទុក​ជា​មនុស្ស​អត់​ទោស​នោះ ដរាប​ណា​តុលាការ​អត់​ទាន់​ចាត់ការ​ស្ថាពរ។ ចឹង​ហើយ​ដំណើរការ​របស់​តុលាការ ត្រូវ​ឲ្យ​មាន​មេធាវី​ដើម្បី​មើល​ពី​ដំណើរការ​តុលាការ ថា​តើ​តាម​នីតិវិធី​ឬ​ទេ? ចឹង​ហើយ​គេ​តម្រូវ​ឲ្យ​មេធាវី​ការពារ​សិទ្ធិ​ឲ្យ​គេ​ទោះ​ជន​នោះ​ជា​អ្នក​ប្រព្រឹត្តិ​បទល្មើស​ឧក្រិដ្ឋ​យ៉ាង​ណា​ក្ដី»

​ទាក់ទង​នឹង​បញ្ហា​នេះ មន្ត្រី​ស៊ើបអង្កេត​ជាន់ខ្ពស់​នៃ​អង្គការ​សិទ្ធិមនុស្ស​លីកាដូ (LICADHO) លោក អំ សំអាត មាន​ប្រសាសន៍​ថា ករណី​លោក ជួប សម្លាប់ នេះ គឺ​ជា​ករណី​ចម្លែក​មួយ​ដែល​លោក​គ្មាន​មេធាវី​ការពារ​ទៅ​វិញ។ លោក អំ សំអាត បញ្ជាក់​ថា ករណី​ឃាតកម្ម​លើ​លោក​បណ្ឌិត កែម ឡី នេះ មាន​រឿង​អាថ៌កំបាំង​ជា​ច្រើន​ខ្នង​ដែល​អាច​មាន​អ្នក​ឥទ្ធិពល​ណា​មួយ​នៅ​ពី​ក្រោយ ហើយ​ការ​អនុវត្ត​របស់​តុលាការ​ទៀតសោត មាន​ស្តង់ដារ​ពីរ«មិន​ដែល​មាន ទើប​តែ​មាន​ករណី ជួប សម្លាប់ មួយ​ទេ។ ចឹង​ហើយ​ហេតុ​អី​មិន​ត្រូវការ​មេធាវី រឿង​ទាំងឡាយ​ត្រូវ​មាន​មេធាវី ឬ​ក៏​ពេល​មាន​មេធាវី ខ្លាច​ដឹង​អាថ៌កំបាំង​អ្វី​នៅ​ក្នុង​ហ្នឹង

​លោក​បណ្ឌិត កែម ឡី ត្រូវ​បាន​ខ្មាន់​កាំភ្លើង​បាញ់​សម្លាប់​នេះ គឺ​រយៈពេល ២​ថ្ងៃ​ក្រោយ​ពី​លោក​បាន​ចូលរួម​វេទិកា​អ្នក​ស្ដាប់​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី ស្ដីពី "តើ​សែ​ស្រឡាយ​មេដឹកនាំ​មាន​សិទ្ធិ​ធ្វើ​ជំនួញ ឬ​ទេ?"។ លោក​បកស្រាយ​ប្រធានបទ​នេះ ក្រោយ​ពី​របាយការណ៍​ស៊ើបអង្កេត​របស់​អង្គការ​ឃ្លាំមើល​ពិភពលោក គ្លបល វីនេស (Global Witness) ចេញ​ផ្សាយ​លាត​ត្រដាង​ពី​ការ​ប្រើប្រាស់​អំណាច​របស់​គ្រួសារ​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ដើម្បី​ក្ដោបក្ដាប់​ជំនួញ​សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា តម្លៃ​រាប់​រយ​លាន​ដុល្លារ​សហរដ្ឋអាមេរិក។

អ្នក​វិភាគ​ឯករាជ្យ លោក​បណ្ឌិត ឡៅ ម៉ុងហៃ ចាត់​ទុក​ឃាតកម្ម​លើ​បណ្ឌិត កែម ឡី មាន​ពីរ​ចំណុច​ទី​១ អាច​មកពី​ការ​វិភាគ​ឥត​សំចៃ​មាត់​របស់​លោក​បណ្ឌិត​អំពី​បញ្ហា​សង្គម នយោបាយ ទី​២ ជា​ឃាតកម្ម​ទាក់ទង​នឹង​រឿង​នយោបាយ ទើប​ឃាតក​បាញ់​សម្លាប់​ដូច្នេះ«លោក​បណ្ឌិត កែម ឡី គាត់​មាន​ប្រជាប្រិយ។ អ៊ីចឹង​ហើយ​កៀក​បោះឆ្នោត​គាត់​អាច​បង្វែរ​ទៅ​គណបក្ស​ណា​មួយ។ ចឹង​ទេ​អាច​គ្រោះថ្នាក់​ដល់​គណបក្ស​ណា​មួយ»

​របាយការណ៍​នៃ​ការ​កាន់​អំណាច​របស់​លោក ហ៊ុន សែន រយៈពេល ៣០​ឆ្នាំ​របស់​អង្គការ​ឃ្លាំមើល​សិទ្ធិមនុស្ស​អន្តរជាតិ (Human Rights Watch) ចេញ​ផ្សាយ​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០១៣ បង្ហាញ​ថា ការ​វាយ​ប្រហារ និង​បាញ់​សម្លាប់​ក្រៅ​ច្បាប់​ទៅ​លើ​សកម្មជន​បក្ស​ប្រឆាំង និង​សហជីព​កើត​មាន​ជា​ច្រើន​ករណី​នៅ​ចន្លោះ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជាតិ អាណត្តិ​ទី​២ និង​ទី​៣។

ប៉ុន្តែ​នៅ​អាណត្តិ​ទី​៤ ឃាតកម្ម​នេះ​មាន​កា​ថយ​ចុះ​វិញ នៅ​គ្រា​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ទទួល​បាន​អាសនៈ​ចំនួន ៩០ នៅ​រដ្ឋសភា ប៉ុន្តែ​បញ្ហា​ជម្លោះ​ដីធ្លី​កើត​មាន​ច្រើន​ស្ទើរ​តែ​គ្រប់​ទិសទី។ សម្រាប់​នៅ​អាណត្តិ​ទី​៥​នេះ​វិញ ការ​បាញ់​ប្រហារ ការ​ចាប់ចង បាន​កើត​មាន​ច្រើន​វិញ​នៅ​ក្រោយ​ការ​បោះឆ្នោត​ឆ្នាំ​២០១៣។

​លោក មឿន តុលា បញ្ជាក់​ថា រាល់​ការ​វិភាគ​ម្ដងៗ​របស់​លោក​បណ្ឌិត កែម ឡី ដែល​និយាយ​ត្រង់ៗ​នោះ គឺ​ប៉ះពាល់​ដល់​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​ជា​ដើម​ហេតុ​ធ្វើ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​មិន​សប្បាយ​ចិត្ត។ ម្យ៉ាង​ទៀត នៅ​មុន​ពេល​លោក​ត្រូវ​គេ​បាញ់​សម្លាប់ លោក កែម ឡី កំពុង​តែ​ធ្វើ​ការ​ស្រាវជ្រាវ​កោះ​របស់​កម្ពុជា ដែល​បាត់។ លោក មឿន តុលា អះអាង​ថា បើសិនជា​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​របស់​តុលាការ ឬ​រក​យុត្តិធម៌​ជូន​ក្រុម​គ្រួសារ​លោក​បណ្ឌិត កែម ឡី បាន​ទេ ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​ប្រជាប្រិយភាព​គណបក្ស​កាន់​អំណាច ឬ​រដ្ឋាភិបាល«ចេតនា​របស់​រដ្ឋ​មាន​តិចតួច ឬ​សឹង​ថា​មិន​មាន​ផង​ក្នុង​ការ​បង្ហាញ​ថា​ខ្លួន​ចង់​រក​យុត្តិធម៌​ជូន​លោក​បណ្ឌិត កែម ឡី»

​ឆ្លើយតប​នឹង​បញ្ហា​នេះ អ្នក​នាំ​ពាក្យ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា លោក សុខ ឥសាន មាន​ប្រសាសន៍​ថា តុលាការ​កំពុងតែ​ដំណើរការ​ស៊ើបអង្កេត ដូច្នេះ​ទុក​ពេល​ឲ្យ​តុលាការ​ធ្វើ​ការ។ លោក​បញ្ជាក់​ថា ករណី​ឃាតកម្ម​លើ​លោក​បណ្ឌិត កែម ឡី នេះ មិន​អាច​ប្រៀបធៀប​ទៅ​ករណី​ដទៃ​ទៀត​បាន​ទេ«អា​ហ្នឹង​មិន​អាច​បង្ខំ​បញ្ជា​សមត្ថកិច្ច​ឲ្យ​ធ្វើ​តាម​យើង​ចេះ​ចុះ​ទេ ការ​ស៊ើប​អង្កេត​នេះ​មិន​ទាន់​ចប់​អាស្រ័យ​លើ​បច្ចេកទេស​របស់​សមត្ថកិច្ច»

​ទោះ​បី​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ ក្រុម​អ្នកការពារ​សិទ្ធិមនុស្ស​លើក​ឡើង​ថា បើសិនជា​ករណី​ឃាតកម្ម​លើ​លោក​បណ្ឌិត កែម ឡី មិន​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​ទេ សមត្ថកិច្ច​តុលាការ​អាច​នឹង​បង្ហាញ​អ្នក​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​ផ្សេង​ទៀត ក្រៅ​ពី ជួប សម្លាប់ ពិសេស​កាមេរ៉ា​សុវត្ថិភាព ដែល​នៅ​ក្នុង​ស្តារ​ម៉ាត កាល់តិច ក៏​មាន និង​នៅ​ហាង​ក្បែរៗ​នោះ​ក៏​មាន ដែល​ខុស​ពី​ករណី​ផ្សេងៗ ដែល​សមត្ថកិច្ច​ចាប់​បាន​ជនសង្ស័យ និង​អ្នក​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​ផ្សេង​ទៀត ដូចជា​ករណី​បោក​គ្រាប់បែក​កាល​ពី​ខែ​កញ្ញា ករណី​បាញ់​សម្លាប់​លោក​ឧកញ៉ា អ៊ឹង ម៉េងជឺ ។ល។

​ក្រុម​អ្នក​ការពារ​សិទ្ធិមនុស្ស​ព្រួយ​បារម្ភ​ថា ករណី​បាញ់​សម្លាប់​លោក​បណ្ឌិត កែម ឡី នេះ អាច​មិន​ខុស​ពី​ករណី​បាញ់​សម្លាប់​លោក ម៉ៅ សុខចាន់ នៅ​ស្ពាន​ក្បាលថ្នល់ ករណី​បាញ់​សម្លាប់​កម្មករ​នៅ​ផ្លូវ​វ៉េងស្រេង និង​ករណី​ផ្សេងៗ​ទៀត ដែល​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​មាន​ស្តង់ដារ​ពីរ ហើយ​អំពើ​និទណ្ឌភាព​នៅ​តែ​មាន​នៅ​ក្នុង​សង្គម​កម្ពុជា៕

កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

បញ្ចេញ​មតិយោបល់៖

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួល និងអាចពិនិត្យកែប្រែឲ្យស្របតាម លក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់ របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។ សូមគោរពមតិរបស់អ្នកដទៃ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការពិត។