Xitay bilen hindistan otturisidiki siyasiy weziyetke nezer

Hindistan bilen xitay otturisida chégra mesilisi bar. Her ikki dölet bir biridin zémin telep qilmaqta. Yéqindin buyan hindistan arqa arqidin bayanat bérip, xitayni tehdit dep élan qildi.
Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2011.11.29
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
xitay-hindistan-305.jpg Hindistan générali k.T. Parnayk, keshmirde xitay eskerlirining mewjutluqidin endishe qiliwatqanliqini ipadilidi. 2011-Yili 5-aprél.
YouTubetin Elinghan

Hindistan tashqi ishlar ministiri xitay hindistanning 38 ming kwadrat kilométir zéminni ishghal qiliwalghanliqini bildürdi

Yéqinda yene hindistan tashqi ishlar ministiri kiréshma, hindistanning 38 ming kwadrat kilomtér zéminni xitayning 1962 ‏- yili ishghal qiliwalghanliqini élan qildi. Xitay da'iriliri, dalay lamaning yéngi déhlide échilghan dunya buddistlar qurultiyini bikar qilishni telep qilghan bolsimu hindistan hökümiti buni ret qilghandin kéyin ikki dölet otturisida 28-29 noyabir chégra mesilisi toghrisida ötküzülmekchi bolghan yighin bikar qilin'ghan.

Pakistanda chiqidighan jasaret gézitining 25‏- noyabirdiki sanida bildürüshiche, hindistan tashqi ishlar ministiri s.M. Kréshna, pakistanning 1948 ‏- yili jammu keshmirning 78 ming kwadrat kilométir zéminini qanunsiz halda ishghal qiliwalghanliqini, xitay bolsa hindistanning 1962 ‏- yili 38 ming kwadrat kilomtér zéminni ishghal qiliwalghanliqini bildürdi. S.M. Kréshna sözide yene pakistan kontrol astidiki keshmirning 5180 kwadrat kilométirliq zéminini pakistan xitaygha ötküzüp bergenlikini ilgiri sürdi.

Xewerde bildürüshiche, hindistan tashqi ishlar ministiri s.M. Kréshna sözide yene hindistan bilen xitay otturisida 1963 ‏- yili chégra mesilisini hel qilish üchün tüzülgen kélishimige imza qilghan bolsimu xitay hindistan zéminini qayturup bermidi. Yéngi déhli chigira mesilini hel qilish üchün béyjing bilen söhbetliship kelmekte. Hindistan qoshna döletler bilen mesililerni hel qilishni xalaydu, shuning üchün aliy derijilik muzakire élip bérishni bashlidi. S.M. Kréshna sözide yene hindistanning chégra mesilisini hel qilish üchün üchinchi bir döletning kélishtürüshni qobul qilmaydighanliqini ilgiri sürdi.

Hindistan waqit gézitining xewiride bildürüshiche, hindistan yéqinda pakistan we xitay chégralirigha yéqin etrapta, himalaya we etraptiki égiz taghlarda chong tipta bir herbiy manéwir ötküzüsh üchün teyyarliq qiliwatqanliqini bildürdi. Bu manéwirgha hindistan armiyisi, 14 généralning qomandanliqida köp sanda esker we rusiyidin sétiwalghan t 20 tipliq tankilarni qatnashturup herbiy manéwir ötküzüsh üchün teyyarliq qilmaqta iken.

Xewerde bildürüshiche, bu herbiy manéwirning meqsiti, yéqindin buyan xitay bilen pakistanning herbiy munasiwetlirining qoyuqlishishi we herbiy manéwir ötküzüp hindistanni bi'aram qilghanliqigha jawab qayturushtin ibaret iken.

Hindistan bilen xitay diplomatlirining chégra mesilisi toghrisida ötküzülmekchi bolghan muzakire bikar qilindi

Asiya dewri namliq gézitning tor bétide 29‏-noyabir élan qilin'ghan xewerde bildürüshiche, xitay bilen hindistan otturisidiki chigira talishish mesilisini hel qilish üchün 14 ‏- nöwetlik muzakire hindistan bilen xitay diplomatliri otturisida 11‏-ayning 28‏-29‏- künliri yéngi déhlide ötküzülmekchi bolghan bolup, oxshash waqitta dunya buddistlar qurultiyi yéngi déhlide ötküzülgen. Bu qurultayda dalay lamaning nutuq sözlishige qarshi chiqqan xitay da'iriliri hindistandin bu qurultayning bikar qilishni telep qilghan. Emma hindistan terep buni ret qilghandin kéyin xitay da'iriliri ikki terepning chégra mesilisi toghrisida ötküzülmekchi bolghan muzakirini bikar qilghan.

Xewerde bildürüshiche, xitay tashqi ishlar ministirliqining bayanatchisi xung li bu heqte bayanat élan qilip mundaq dégen: biz xitaygha qarshi pa'aliyet qilidighan dalay lama qatarliq öktichilerni qollaydighan her qandaq döletke qarshi turimiz.

Tibet post gézitining tor béti bügün hindistan emeldarliridin neqil qilip bildürüshiche, xitay bilen hindistan diplomatliri otturisida ötküzülmekchi bolghan yighinning, xitay hindistanning ichki ishlirigha arilashqanliqi sewebidin bikar qilin'ghanliqini ilgiri sürdi. Bügün dunya buddistlar qurultiyi yighinining 2 ‏- küni bolup bu qurultaygha 46 dölettin 900 budda rahibliri qatnashqan.

Xitay rastinila hindistanning zéminini ishghal qiliwalghanmu? hindistan bilen xitay otturisidiki chégra mesilisi, tibet mesilisi we shuninggha oxshash xitay pakistan herbiy jehettiki yéqinlishishi, hindistan üchün qandaq bir weziyet peyda qilidu? bu so'allarning jawabigha érishish üchün istratégiye mutexessisi doktor erkin ekrem ependi bilen söhbet élip barduq.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.