Türkiye bilen süriye urushamdu?

Süriyining shimalidiki esad armiyisi bilen öktichi erkin süriye armiyisi otturisidiki barghanséri shiddet tüsige kiriwatqan bügünki künlerde, 8-öktebir küni etigen süriye esad armiyisi türkiyining jenubidiki aqchi qel'e yézisini topqa tutti.
Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2012.10.09
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
mehmud-osman-suriye-mesilisi-305.jpg Süriye aliy ittipaqi ezasi mehmut osman ependi, türkiyining 24-qanal téléwiziyiside. 2012-Yili öktebir, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

Türk armiyisi derhal qayturma zerbe berdi. Yézida ikki heptidin béri mektepler qoyuwétildi.

Bu toqunushtin kéyin, türkiye armiyisi bash qomandanliq shtabining générali nejdet özelning türkiye-süriye chégrisidiki herbiy rayonlargha qilghan ziyariti xelq'araning diqqitini qozghidi. Uning üstige 8-öktebir küni türkiye jumhuriyiti mu'awin bash ministiri bülent arnch ependining muxbirlargha bergen bayanatida, “Bizning bu qararnamini bikardin bikar chiqarghinimiz yoq”, déyishimu mutexessisler arisida türkiye bilen süriye otturisida urush chiqish éhtimalliqining küchlük ikenlikini otturigha qoyushigha asas boldi.

B d t bash sékrétari bangkimon bu weziyetke qarita, sitirazburgta ötküzülgen démokratiye munbiri namliq yighinda qilghan sözide türkiye süriye otturisidiki munasiwet heqqide toxtilip, süriye weziyitining zawalliqqa yüz tutqanliqini, ikki dölet chégrisidiki urush kéngeyse, netijisining wehimilik bolidighanliqini tekitlidi.

Bu köz qarashlargha qarishi, süriye öktichiliridin terkib tapqan, süriye aliy ittipaqi ezasi mehmut osman ependi, türkiyining 24-qanal téléwiziyisige bergen bayanatida esad hökümitining aghdurulush aldida ikenlikini,erkin süriye armiyisining süriyining zor qisim térritoriyisige hakim bolghanliqini otturigha qoydi.

Bilge istratégiye tetqiqat merkizi mudiri atilla sandiqli ependi esad armiyisi bilen erkin süriye armiyisi arisidiki küch sélishturmisi heqqide mundaq dédi:
“Esad armiyisi süriye dölitining pütün herbiy imkanlirigha ige. Hawa armiyisi, quruqluq armiyining herxil qoral-yaraqlirigha ige. Erkin süriye armiyisi bolsa yuqiri keypiyatqa ige. Rohiy üstünlük ghelibe qilishtiki nahayiti muhim bir amil. Süriye armiyisi we süriye rehberliridin nurghun kishiler chet'elge qachti yaki erkin süriye armiyisige béqindi. Bu erkin süriye armiyisi üchün paydiliqtur. Yene biri, chet'ellerning erkin süriye armiyisige qilghan yardimi. Esad armiyisining hawa hujumlirigha taqabil turalmighan bolsimu bashqa jehetlerde erkin süriye armiyisi ghelibe qilip kéliwatidu. A q sh we bashqa pütün démokratik döletler süriyidiki xelq azadliq herikitini qollawatidu. Türkiyimu esad hökümitige qarishi bayriqi roshen halda erkin süriye armiyisini qollap kéliwatqan döletlerning biri. Hazir türkiyige panahliq tiligen süriyiliklerning sani yüz minggha yetti. Shuning bilen türkiye esad hökümitini qorqutush üchün peyti kelse hujum qilish üchün dölet parlaméntida urush échish hoquqi qararnamisini maqullidi.”

Süriye aliy ittipaqi ezasi mehmud osman ependi süriyining istratégiyilik ehmiyetke ige térritoriyilirining erkin süriye armiyisining qoligha ötüp bolghanliqini tekitlep mundaq dédi:
“Emeliyette süriye bilen türkiye chégrisida tinchliq rayoni berpa boldi. Türkiye süriye chégrisidin xalep shehirigiche bolghan yüz kilométir ariliq erkin süriye armiyisining qolida. B d t eger bu rayonda herbiy ayropilanlarning uchushini chekleydighanla bolsun süriye xelqimu rahetke érishidu, türkiyige köchüshmu axirlishidu. Hetta, türkiye we bashqa döletlerde panahliniwatqan süriyilikler öz wetinige qaytalaydu. Süriye xelqini eng qorqutuwatqan terepmu hawa hujumigha uchrash bolup qaldi. Herbiy rakétalar gazarmilarni emes bigunah xelqni topqa tutuwatidu. Ziyan'gha uchrawatqini yenila xelq boluwatidu. Qisqisi, quruqluqta tinchliq rayoni bar bolghan bilen hawada yoq. Xalep, rakka, bérizu qatarliq jaylar erkin süriye armiyisining kontrolluqi astida turmaqta. Bezi herbiy rayonlar we ayrodoromlar téxiche esad armiyisining changgilida. Esad nurghun bigunah xelqning béshigha chiqti. Hazirghiche ölgenlerning sani 30 mingdin ashti. U xelq'ara qanun'gha nisbeten urush jinayetchisi hésablinidu. U aghdurulsa laxédiki xelq'araliq sotqa chaqirilidu. Esad armiyisi nuqtiliq halda doxturxana, nawayxana, ashxanilarni bombardiman qilmaqta.”

Süriyidiki öktichi guruhlar teripidin qurulghan süriye aliy ittipaqi ezasi mehmud osman ependi, esad hökümitining süriye xelqining 20% ge wekillik qilidighan bir hakimiyet ikenlikini emdiki qurulidighan süriye hökümitining bolsa süriyidiki pütün xelqqe wekillik qilidighanliqini otturigha qoydi:
“Süriye aliy ittipaqida süriye ichidin wekili bolmighan héchqandaq bir millet, diniy mezhep yoq. On ikki kishilik ijra'iye hey'itimiz bar. Bügün süriyide dawam qiliwatqan urush ikkinchi qétimliq milliy azadliq urush. Bu hergizmu diniy mezheplerning toqunushi emes belki esad hökümitini aghdurup tashlash üchün élip bériwatqan xelq azadliq urushi. Süriye nopusining %80 bolsa suni mezhepte. Emma süriye aliy ittipaqida her din, her mezhep, her millettin wekil mewjut.”

Mehmud osman ependi, türk metbu'atlirigha bergen bayanatida, erkin süriye armiyisini yoqitish küchige ige bolalmaywatqan, öz hakimiyitini qoghdap qélishqimu küchi yetmeywatqan esad hökümitining türkiye jumhuriyiti bilen urushush qudritining yoqluqini ilgiri sürdi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet