Xitaydiki mejburiy emgek dunya déngiz mehsulatliri teminatigha dagh chüshürmekte

Bu doklatni “Qanunsiz okyan layihesi” teyyarlidi
2023.10.13
beliq-okyan-mejburiy-emgek-1.jpg
theoutlawocean.com

Bu yil apréldiki uchuq bir seherde, bir xil shekilde qizil renglik pilash kiyiwalghan seksendin artuq er-ayal qeshqer poyiz istansining aldida qatar tizilip öchrette turatti.

 Bu kishiler xitaydiki eng chong az sanliq milletlerning biri bolghan Uyghurlar idi. Ular chamadanlirining yénida öre turghiniche, yerlik hökümetning özliri sheripige ötküzüp bériwatqan uzitish murasimini körüwatatti. Pa'aliyet heqqidiki sin körünüshlirining biride Uyghurche kiyin'gen bir ayalning sehnide pirqirawatqanliqi körünüp turatti. Bayraqlarning birige “Keng kölemde ishqa orunlishishni ilgiri sürüp, inaq jem'iyet berpa qilayli” dep yézilghan idi. Sin körünüshining axirida uchquchisiz ayropilandin tartilghan körünüshler bu Uyghurlarni élip kétishke teq bolup turuwatqan qatar poyizlarni körsitetti.

Bu pa'aliyet xitay ijra qiliwatqan éshincha emgek küchlirini yötkesh qurulushining bir qismi bolup, buningda Uyghurlarni mejburiy yosunda memliketning herqaysi jaylirigha ewetidu we ularni asasliq sana'et saheside emgekke salidu. Shinjangdiki lagérlar heqqide tetqiqat élip barghan insanshunas adri'an zénz: “Bu kontrol qilish we assimilyatsiye istratégiyesi, bu Uyghur medeniyitini yoqitish üchün layihelen'gen” deydu.

Bu pirogramma mahiyette tarixtiki tinchimas bir qowmni boysundurush üchün layihelen'gen chong pirogrammining bir qismi. Xitaylar xitay dölitidiki asasliq millet bolsimu emma xitayning gherbidiki ichki quruqluq bolghan shinjang nopusining yérimidin köpreki az sanliq milletlerdur. Ularning mutleq köp qismi Uyghurlar bolup, ulardin bashqa qirghiz, tajik, qazaq, xuyzu we mongghullarmu bar.

 Uyghur bölgünchiliri 90-yillarda topilang kötürüp, 2008-we 2014-yilliri saqchixanilargha hujum qilghan. Buninggha qarita, xitay hökümiti keng kölemlik teqib we basturushni yolgha qoydi. Bu tedbirler boyiche musulmanlar we bashqa diniy az sanliq millet kishiliri depne murasimida birer ayetni oqughanliqi yaki uzun saqal qoyghanliqi üchün aylarche we yillarche qamaqqa élindi. Hökümet yene Uyghurlarni zor türkümde tutqun qilip, “Qayta terbiyelesh” lagérlirigha solidi. Bu lagérlarda ular qiynaq, tayaq-toqmaq we mejburiy tughmas qiliwétishke uchridi. Bu pirogrammilar yuqiri pellige chiqqan waqitlarda bir milyondin ikki milyon'ghiche Uyghur lagérlargha qamaldi. Amérika hökümiti shinjangdiki bu qilmishni “Irqiy qirghinchiliq” dep atidi.

Qizil renglik pilash kiyiwalghan seksendin artuq er-ayal qeshqer poyiz istansining aldida qatar tizilip chamadanlirining yénida öre turghiniche, yerlik hökümetning özliri sheripige ötküzüp bériwatqan uzitish murasimidin körünüsh. 2023-Yili aprél.

2000-Yillarning béshida, xitay hökümiti kéyinki waqitlarda “Shinjanggha yardem bérish” dep atalghan pirogrammining bir qismi süpitide Uyghurlarni ölke sirtida ishleshke yötkeshke bashlighan. Rayonning partiye sékrétari bu pirogrammini “Toluq ishqa orunlishish” we “Milletler ara tesir körsitish, chüshinish we yughurulush” ni ilgiri süridu, dep körsetti. Emma xitayda neshr qilin'ghan ilmiy eserler buni döletning Uyghur jem'iyitini “Échish yoli” dep teswirlidi. Bu pirogramma öz nöwitide xitayning asasliq sana'et sahesini erzan emgek küchi bilen teminleydu. Bu xil éhtiyajlarning biri tajsiman wirusi (kowid-19) sewebidin ijra qilin'ghan qamal keltürüp chiqarghan déngiz mehsulatliri sahesidiki emgek küchi kemchillikide téximu küchlük eks etti.

Hökümet istatistikisigha qarighanda, 2014-yildin 2019-yilghiche bolghan ariliqta xitay da'iriliri her yili shinjang nopusining %10 tin köprekini (ikki yérim milyon ademni) emgek küchi yötkesh arqiliq bashqa jaylargha köchürgen. Buning tesiri adem heyran qalghudek derijide bolghan: birleshken döletler teshkilatining sanliq melumatigha asaslan'ghanda, 2017-yildin 2019-yilghiche bolghan ariliqta, shinjangda tughulush nisbiti 50 pirsentke yéqin töwenligen. Yötkelgen Uyghurlar paxta tirish we köktash kolash, toqumichiliq we küntaxta ishlepchiqirish xizmitige orunlashturuldi. (Xitay tashqi ishlar ministirliqining emeldarliri bu pirogrammigha munasiwetlik so'allargha jawab bermidi.)

2021-Yili, amérika dölet mejlisi “Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanuni” ni maqullidi. Bu qanunda, “Pütünley yaki qismen” halda shinjangdiki ishchilarning yaki az sanliq millet kishilirining emgiki bedilige ishlepchiqirilghan barliq mehsulatlarning dölet teripidin mejburiy emgekke chétishliq dep qarilidighanliqi, shundaqla amérika bazirigha kirishtin cheklinidighanliqi élan qilindi. Bu qanunning rasttinla ünümi boldi: ötken bir yilda amérika tamozhna we chégra qoghdash idarisi shinjang bilen alaqidar bolghan éléktironluq mehsulatlar, kiyim-kéchek, dora qatarliq bir milyard amérika dolliridin köprek qimmettiki malni tutup qaldi.

 Emma, hazirgha qeder buningdin zor derijide chette qéliwatqan bir tür déngiz mehsulatliri sahesi idi.

 Amérikidiki déngiz mehsulatlirining texminen seksen pirsenti import qilinidighan bolup, xitayning bu jehette teminleydighini her qandaq dölettin köp. Amérikidiki hökümet mektepliride teminlen'gen béliq tayaqchilirining yérimi xitayda pishshiqlap ishlinidu. Emma béliqchiliq kémiliri, pishshiqlap ishlesh zawutliri we éksport qilghuchilar otturisidiki köpligen qoldin-qolgha ötidighan halqilar déngiz mehsulatlirining menbesini tekshürgili bolmas qiliwetken. Buninggha qoshulup chet'el muxbirlirining shinjangdin xewer bérishi cheklinidu؛ tekshürgüchi xadimlar yene xitayning tor dunyasidiki Uyghur emgek küchige a'it uchurlarni öchürüp turidu.

Bu ishlar toghrisida téximu köp melumatqa érishish üchün, “Qanunsiz okyan layihesi” ötken töt yilda keng kölemlik bir tetqiqatni wujudqa chiqardi. Bu tetqiqat dunyani déngiz mehsulatlirining mutleq köp qismi bilen teminlewatqan, emma dunyagha héchqanche bilinmigen Uyghur mejburiy emgek sistémisi heqqide tunji bolup uchur béridu. Uyghur mejburiy emgiki bedilige déngiz mehsulatlirini pishshiqlap ishleydighan zawutlarning ornini delillesh üchün tetqiqatchilar bu shirketlerning nechche yüz betlik ichki xewerliri, yerlik xewerler, soda uchurliri, Uyghurlarning guwahliq bayanliri, sün'iy hemrah we yanfon süretlirini közdin kechürdi. Ular torlargha yollan'ghan minglighan qisqa widiyolarni körüp chiqti. Bularning köpinchisi tik-tokning xitayche nusxisi bolghan duyin'gha chiqirilghan idi. Shuningdek bularni torgha chiqarghuchilarning deslepte shinjangda tizimlatqanliqi delillendi. Uningdin bashqa ular mutexessislerge sinda ishlitilgen tillarni tekshürtti؛ yene bir qisim zawutlarni ziyaret qilish üchün tekshürgüchilerni teklip qildi.  

 “Qanunsiz okyan layihesi” tekshürüp chiqqan delil-ispatlarning hemmisi kishini endishige salidighan weziyetni namayan qilidu. Uyghur mejburiy emgek mesilisi bilen shughulliniwatqan adwokat sara tayik (Sarah Teich) Mundaq dédi: “Déngiz mehsulatliri we emgek küchlirini yötkesh pirogrammisi heqqidiki bu bayqash, Uyghurlar duch kéliwatqan depsendichilikning dunya miqyasidiki istémalchilargha chétilidighanliqini körsitidu.”

Bu xildiki emgek küchlirini yötkesh adette ishikni chékishtin bashlinidu. Yerlik partiye emeldarliridin terkib tapqan “Yéza xizmet etriti” öy-öylerge kirip “Idiyewi xizmet” ni ishqa salidu, jümlidin Uyghurlarni bashqa jaygha köchüsh pirogrammisigha qatnishishqa dewet qilidu.

Hökümetning resmiy bayanatlirida Uyghur ishchilirining bu xildiki ishqa orunlishish pursitidin minnetdar bolghanliqi éytilidu. Ularning beziliri buningdin minnetdar bolghandekmu qilidu. Emma qeshqer wilayetlik muqimliqni qoghdash qomandanliq shitabining 2017-yilidiki mexpiy ichki höjjetliride emgek küchlirini yötkeshke qarshiliq körsetken kishilerni tutup turush arqiliq jazalashqa bolidighanliqi éytilghan. 2017-Yildin 2019-yilghiche bolghan ariliqta qeshqerlik bir ayal ikki kichik balining halidin xewer élishi zörür bolghanliqi üchün zawutta ishleshni ret qilghanda  tutqun qilin'ghan. Emgek küchi bolup yötkilishni ret qilghan yene bir ayal “Hemkarlashmighanliqi” üchün kamérgha solan'ghan.

 Xizmetke qobul qilin'ghanlar toplan'ghandin kéyin, ularning ishleydighan orni belgilinidu. Mesilen, 2022 yili 2-ayda minglighan Uyghur jenubiy shinjangdiki bir jaza lagérida “Xizmet baziri” üchün retke tizildi. Rayonning bashqa jayliridiki mushuninggha oxshap kétidighan ehwal teswirlen'gen sinlarda insanlarning tanabtek sep tüzüp, herbiyche kiyin'gen emeldarlarning nazaritide toxtamgha imza qoyghanliqi közge chéliqidu. Emgek küchlirini yötkesh ishlirining köpinchisi poyiz yaki ayropilan bilen ishqa ashurulidu. Dunyadiki “500 Küchlük shirket” lerning biri, toqumichiliq we ximiyelik mehsulatlarni ishlepchiqiridighan shinjang jongtey guruhi yéqinda 100,000 ishchini xoten wilayitige yötkigen. (Jongtey guruhi bu heqte sorighan so'alimizgha jawab bermidi.)

 Bezide, bu xildiki yötkesh emgek küchi éhtiyajining türtkiside bolidu. 2020-Yili 3-ayda, xitaydiki eng chong déngiz mehsulatliri magnatlirining biri bolghan chishen guruhi ichki qismida tarqitilidighan gézitlerning biride waba keltürüp chiqarghan “Mehsulatqa bolghan ghayet zor bésim” heqqide melumat bergen. Shu yili öktebirde, jama'et xewpsizlik idarisining  térrorluqqa qarshi turush etritidiki partiye emeldarliri emgek küchlirini yötkeshke mes'ul bolghan kadirlar bölümi we ijtima'iy teminat idarisining mes'ulliri bilen ikki qétim körüshüp, bu guruhqa lazimliq  emgek küchini qandaq tépishni  muzakire qilghan. Uzaq ötmey, chishen guruhi ishchilarni shirketke yötkeshni tézlitishke qoshulghan. Chishen guruhining mu'awin bash diréktori wang shenchyang shirket gézitlirining biride mundaq dégen: “Shirkitimiz shinjangdin kélidighan déhqan ishlemchilerning baldurraq kélishini ümid qilidu”. (Chishen guruhi bu heqte sorighan so'alimizgha jawab bermidi.)

 Zawutlargha ewetilgen Uyghurlar qattiq nazaret astida bolghachqa, ular ijtima'iy taratqulargha chiqarghan süretler we sinlar ularning hayatini chüshinidighan birdinbir wasite bolup qalghan. Shinjang yer sharidiki déngiz-okyandin eng yiraq jay bolghanliqi üchün nurghun kishiler tunji qétim shendunggha kelgende, suning yénida özchekme sheklide xatire süretke chüshidu.

Beziler nahayiti échinishliq ahangdiki Uyghur naxshilirini yollaytti. Bular elwette tuyghudash muzikilardin parchilar bolushi mumkin. Emma tetqiqatchilar “Ular belkim xitaydiki tor süzgüchlirining tosqunluqidin saqlinish üchün özliri bashtin kechürüwatqan azab-oqubetlik kechürmishlerni yollashta mushu usulni qollan'ghan bolushi mumkin” déyishmekte.

Bundaq misallar nahayiti köp:

Ottura yashliq bir Uyghur er 2022-yili 3-ayda shendung déngiz mehsulatliri zawutida ishleshke méngish yolida ayrodurumdin ayrilish waqtida özini süretke tartip, “Kétermen'ghu” dégen naxshini bu körünüshlerge arqa körünüsh qilghan. Naxshini bilidighan hemmila kishige tonushluq bolghan “Düshmenlik bolup qalduq, sen özüngni awayla” dégen misrasigha kelgende naxshini chort késip tashlighan.

Bir ayal melum bir déngiz mehsulatliri shirkitining markisi bésilghan  léchekni taqap bir sin yollaydu we shularni deydu: “Bizni ata-animiz we yurtimizdin ayrighan, bizni ömürlük pushayman'gha qoyghan, shundaqla dunyadiki hemme ademni qul bolushqa qiziqturidighan nerse néme? he'e, pul!”

Bir resimde ishchilarning déngiz mehsulatlirini qeghez yéshiklerge qachilawatqan körünüshi bar bolup, buninggha kirishtürülgen  awazda mundaq déyilgen: “Hayattiki eng chong xushalliq sizdin nechche hesse küchlük bolghan, sizge zulum qilghan, sizni kemsitidighan we sizni haqaretleydighan düshmenni meghlup qilishtur.”

Bezi sinlarda, Uyghur ishchiliri özlirining bextsiz ikenlikini anche yoshurup olturmayla ipadileydu. Yene bir sinda ikki Uyghur erning béliqlarni orash-qachilash sépide ishlewatqanliqi körsitilidu. Ularning biri yene biridin soraydu:

Bir ayda qanchilik ma'ash alisiz?

Üch ming” dep jawab béridu u kishi.

Undaqta némishqa xapa bolisiz?

Chünki méning bashqa tallishim yoq.”

Hemmige melum bolghinidek, déngiz mehsulatliri teminlesh zenjirige singip kirish nahayiti qiyin. Mejburiy emgekni bayqash üchün nurghun shirketler köpinche halda zawutlarni ziyaret qilip, uning xelq'ara emgek ölchimige uyghun yaki emeslikini “Ijtima'iy teptish” qilidighan shexsiy shirketlerge tayinidu.

Emma ijtima'iy teptishning zawutlargha baridighan waqti aldin élan qilinidighan bolghachqa  xojayinlarning tekshürüsh tamam bolghuche bolghan ariliqta az sanliq millet ishchilirini yoshurup qoyushigha  shara'it yaritilidu. Mupettishlerning biwasite ishchilarni özi ziyaret qilish pursiti bolsa nahayiti az uchraydu. Ular ziyaret qilghan teqdirdimu, ishchilar jazadin ensirep, semimiylik bilen jawab bérishtin özini qachuridu. Kornél uniwérsitétidiki sana'et munasiwetliri piroféssori sarosh kuruwilla (Sarosh Kuruvilla) 40 Mingdin artuq ijtima'iy  teptishni tehlil qilip, yérimining dégüdek ishenchsiz ikenlikini bayqighan. U bu heqte toxtilip “Bu méxanizm  pütünley kardin chiqqan” dégen.

2022 -Yili mayda, aldinqi qatardiki teptish shirkitining biri bolghan SGS Ning mupettishliri shendung ölkisidiki xeybo shirkitini tekshürüp, zawutta mejburiy emgekning mewjutluqigha a'it héchqandaq pakit tapalmighan. Emma “Qanunsiz okyan layihesi” bu ishni tekshürgende, 2021-yili shinjangdin kelgen 170 tin artuq kishining qoshmaq zawutlardin bolghan xeybo we zawuti xeyduda ishleydighanliqini bayqighan. Mupettishler tekshürüsh élip bériwatqan künning özide, bir Uyghur ishchi qiz özining zawut yatiqi we yük qachilash ornigha yéqin yerde chüshken süretlirini torgha chaplidi. (Xeybo zawutining wekili bu heqte élxet bilen jawab bérip “Shirkitimiz qanun-nizam boyiche ishleydighan shirket” dédi. Xeydu zawutining wekilliri so'alimizgha jawab bermidi.)

Bu yégane hadise emes. Tekshürüsh jeryanida “Qanunsiz okyan layihesi” déngiz mehsulatliri zawutlirini tekshürüp bolup bir nechche kün öte -ötmey shu zawutlarda ishlewatqan Uyghur ishchilarning zawuttiki resimlirini torlargha yollighanliqini bayqighan. Shuning bilen birge  Uyghur mejburiy emgikige baghlinishliq ikenliki éniqlan'ghan xitay éksport shirketlirining yérimi aldinqi qatardiki dunyawi tekshürüsh shirketlirining tekshürüshidin ötkenlikimu bayqaldi.

Layaqetliki étirap qilin'ghan bezi shirketlermu buninggha chétilidu. Mesilen, “Qanunsiz okyan layihesi” bu jeryanda  déngiz-okyan bashqurush komitéti (MSC) Étirap qilghan shirketlerni tekshürgen hemde shinjangdiki mejburiy emgek küchlirini ishletken déngiz mehsulatliri pishshiqlap ishlepchiqarghuchilarning hemmisining tekshürüshte layaqetlik bolup bahalan'ghanliqini bayqighan. (Déngiz-okyan bashqurush komitétining ammiwi munasiwetler mes'uli jo millér (Jo Miller) Teshkilatning “Körünerlik cheklimiliri”  bolghan ijtima'iy teptishke tayinidighanliqini étirap qildi.)

 Tekshürüsh jeryanida,“Qanunsiz okyan layihesi” az dégendimu xitaydiki on chong déngiz mehsulatliri shirkitining 2018-yildin bashlap kem dégende ming Uyghur ishchisini ishletkenlikini bayqighan. Bu mezgilde u shirketler 47 ming tonnidin artuq déngiz mehsulatlirini amérikigha yollighan. Amérika we kanadaliq import qilghuchilar bu eslihelerdin déngiz mehsulatlirini sétiwalghan. Bularning ichide “Aliy laynir yémeklikler”(High Liner Foods) Shirkitimu bar. (Aliy laynir yémeklikler shirkitining bayanatchisi özliri tijaret qilghan shirketning 2022-yili 9-ayda üchinchi bir teptish shirkitining tekshürüshidin ötkenliki éytqan.)

Déngiz mehsulatliri yötkesh we toshush jeryanida bir-birige ariliship kétidighan bolghachqa her bir türküm malning eng axirida zadi qeyerge baridighanliqini békitish bekmu qiyin. Emma amérika shirketliri mal import qilidighan hemde Uyghur mejburiy emgiki bilen munasiwetlik bu zawutlar mehsulatlirini wolmart (Walmart), kosko (Costco), krogér(Kroger) We albertsin (Albertsons) Qatarliq pütün memlikettiki talla bazarlirigha ewetken. (Wal-martning bayanatchisi mundaq dédi: “Shirkitimiz barliq mal teminligüchilerning bizning ölchemlirimiz we toxtamdiki mejburiyetler, jümlidin kishilik hoquqqa munasiwetlik mes'uliyitini ada qilishini ümid qilidu”. Albertsin (Albertsons) Ning bayanatchisi aliy laynir yémeklikler shirkitidin    déngiz mehsulatliri sétiwélishni toxtitidighanliqini dédi. Kosko (Costco) We krogér(Kroger) Bu heqte sorighan so'alimizgha jawab qayturmidi.)

Import qilghuchilar yene déngiz mehsulatlirini yalghuz amérikidila töt yüz mingdin artuq ashxanigha xizmet qilidighan yer shari yémeklik mulazimet magnati bolghan siskogha (Sysco) Ewetken. (Siskoning bayanatchisi özlirini mal bilen teminligüchi yentey senko (Yantai Sanko) Shirkitining  teptishtin ötkenlikini tekitlep, bu shirketning “Dölet ijra qiliwatqan emgek küchlirini yötkesh pirogrammisi arqiliq ishchi qobul qilghanliqi” ni

Inkar qildi.)

Uningdin sirt ötken besh yilda amérika hökümiti ammiwi mektep, herbiy baza we fédératsiye türmiliride ishlitish üchün Uyghur emgek küchige chétishliq import qilghuchilarning 200 yüz milyon amérika dolliridin köprek qimmettiki déngiz mehsulatlirini sétiwalghan. (Déhqanchiliq ministirliqining bayanatchisi organlarning mumkinqeder déngiz mehsulatlirini amérikidin sétiwélishi telep qilinidighanliqini körsetti. Emma közitish guruppilirining qarishiche kechürüm qilish ( organlarni héchqandaq teptish qilmasliq we ulargha cheksiz erkinlik bérish) dégenlik, déngiz mehsulatlirining köpinchisi xitaydin kelgenlikidin dérek béridiken.)

Amérika shinjangdiki ishchilargha chétishliq déngiz mehsulatlirini import qilidighan birdinbir dölet emes.“Qanunsiz okyan layihesi” yigirme nechche döletning shinjang emgek küchige chétishliq déngiz mehsulatlirini import qilidighanliqini éniqlidi.

 Mutexessislerning qarishiche, amérikidiki bu ehwalni hel qilish üchün fédératsiye déngiz mehsulatlirini import qilishni nazaret qilish pirogrammisigha özgertish kirgüzüsh kérek. Qanunsiz béliq tutushni éniqlash üchün tüzülgen bu qanun import qilghuchilardin béliqlar qandaq tutulghanliqi toghrisida tepsiliy xatire qaldurushni telep qilidu. Emma siyah béliqi we salmon béliqini öz ichige alghan bir qanche achquchluq tür nazaret qilish da'irisige kirmeydu, shuningdek bu pirogramma mejburiy emgek we bashqa depsendichiliklerni bayqash üchün layihelen'gen emes.

Amérika uniwérsitéti jawabkarliqni sürüshtürüsh merkizide ishleydighan judi gyérxard (Judy Gearhard) Bu qanunni kéngeytip, xitaydiki shirketlerni we ularning amérikiliq xéridarlirini xitaydiki pishshiqlap ishlesh esliheliridiki ishchilar heqqide tepsiliy uchurlar bilen teminleshke mejburlash kéreklikini otturigha qoydi. Lora murfigha oxshash Uyghur mesililiri mutexessisliri shirketlerni xitayda dölet mejburlighan emgek küchini bayqash üchün téximu ünümlük shekilde kishilik hoquq ehwalini közitishke chaqirdi. Xelq'ara qulluqqa qarshi turush (Anti-Slavery International) Teshkilatidin kilo'i kirenistin (Chloe Cranston) Mundaq dédi: “Amérika, shirketlerdin shinjangda mejburiy emgek küchi we bashqa shekildiki éksipilatatsiyelerni bayqiyalaydighan asasliq tekshürüshlerni telep qilish jehette yershari riqabitide arqida qaldi.”

 Jorjtown uniwérsitétining qanun piroféssori robért stémbérg (Robert Stumberg) Bu heqte söz qilip, Uyghur mejburiy emgikige da'ir qanunning “Alahide küchlük” ikenlikini, amérika hökümiti alliqachan kün taxta, mashina zapchasliri, kompyutér özekliri, palma yéghi, shéker we shoxla qatarliq mehsulatlargha qarita qanunni ijra qilghanliqini tilgha aldi. Stumbérgning pikriche, hazir néme ish qilish kérekliki éniq. U: “Déngiz mehsulatliri bu qanun ning kéyinki nishani bolushi kérek” dédi.

 Bu doklatni washin'gtondiki (payda almaydighan) muxbirlar teshkilati “Qanunsiz okyan türi” (The Outlaw Ocean Project) Teyyarlighan bolup, doklatni yézishqa i'an urbina (Ian Urbina), daniyel murfi (Daniel Murphy), jo galwin (Joe Galvin), maya martin (Maya Martin), suzin rayin (Susan Ryan), astin brosh (Austin Brush) We jeyk kanléy (Jake Conley) Qatnashti.

 

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.