2015 - Yili qazaqistan iqtisadi némini kütüwatidu?

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2015-01-02
Share
Qazaqistan-Xitay-nefit-gaz-turubisi-305.jpg Süret, qazaqistan - xitay néfit turubisi pütüp ishqa chüshkendiki körünüsh.
AFP Photo


Yéqinqi waqittin buyan, bolupmu qazaqistan we rusiyening ammiwiy axbarat wasitiliride rusiye, qazaqistan we bélorusiyedin terkib tapqan "Yawro - asiya iqtisadiy ittipaqi" teshkilatining qurulushi we uning kélechek pa'aliyiti heqqide köpligen maqaliler élan qilinmaqta.

Ukra'inadiki weziyet munasiwiti bilen yawropa elliri we amérika qoshma shtatliri teripidin élan qilin'ghan iqtisadiy émbargo netijiside rusiyede yüz bergen iqtisadiy özgirishler we bu özgirishlerning bélorusiye, qazaqistan we bashqimu merkiziy asiya memliketlirige yütküzüwatqan tesiri etrapida köpligen bes - munaziriler dawam qilmaqta. Rusiyening eng yéqin ittipaqdishi bolghan qazaqistanning iqtisadiy siyasitide qandaq özgirishler yüz bérishi mumkin? yéngi kirip kelgen 2015 - yil qazaqistanning iqtisadiy ehwaligha qandaq özgirishlerni élip kélidu? rusiye iqtisadining qazaqistan iqtisadigha tesir yetküzüshi mumkinmu? hazir köpligen qazaqistanliq iqtisadshunaslarni, mutexessislerni asasiy jehettin mushundaq so'allar oylandurmaqta.

Yéqinda qazaqistanning "Kapital. Kz" axbarat merkizide élan qilin'ghan "Texminler: qazaqistan iqtisadi némini kütüwatidu?" namliq maqalide 2014 - yilning, néfit bahalirining erzenlishi we gé'osiyaset hem iqtisadta omumiy turaqsizliqning bashlinishi bilen tamamliniwatqanliqi ilgiri sürülgen. Ene shu weziyet munasiwiti bilen qazaqistan kélechekte qandaq iqtisadiy özgirishlerge duchar bolushi mumkin, dégen mesile etrapida mutexessislerning qarashliri bérilgen.

"Fiwo" kompaniyisining mutexessisi yuriy sigushning éytishigha qarighanda, ötken yilning féwral éyida yüz bergen qazaqistan tenggisining erzenlishi yéqinqi aridiki iqtisadiy ehwalgha tesir yetküzüshi mumkin. Ene shu waqitta tenggining küchsizlinishi pütkül tijaretchilerning ishigha we ahalining turmush ehwaligha selbiy tesirini yetküzgen édi. Shu waqittin béri qazaqistan banklirida ahalige nésiyge pul bérish mesilisi jiddiy ehwalgha chüshüp qaldi we shundaqla ijtima'iy programmilarni emelge ashurush ishliri aldida tosalghuluqlar peyda boldi.

Iqtisadchi pyétr swoyik bu qétimda tenggining erzenlishish yoligha chüshüp qalmasiliqi üchün qazaqistan da'irilirining we milliy banka siyasitining barliq charilerni köridighanliqini, shundaqla bu munasiwet bilen qazaqistan iqtisadining aldida yéngi qiyinchiliqlarning tughulush éhtimalliqini ilgiri süridu.

Hazir köpligen mutexessisler her xil sewebler bilen qazaqistan iqtisadida bolidighan selbiy aqiwetlerni rusiyediki ehwal bilen baghlashturmaqta. Maqalide éytilishiche, yéqinda qazaqistan hökümet rehbiri kerim mesimof qazaqistanning énérgiye we iqtisad saheliride rusiyege béqinda bolup qélishi mumkinlikini, énérgiye bixeterlikining bügünki qazaqistan üchün eng muhim mesililerning biri bolup qalidighanliqini bildürdi. Shundaqla, ötkenki yilning 24 - noyabiridin bashlap rusiye rublining erzenlishish munasiwiti bilen qazaqistan éléktir énérgiyisining rusiyege kirishining toxtitilishi rusiyening omumen qazaqistan'gha bolghan munasiwitini özgertishige seweb bolushi mumkin. P. Swoyik shundaqla rusiye iqtisadidiki qiyinchiliqlarning qazaqistan tenggisige tesir qilish mumkinlikini ilgiri süridu. Y. Sigush bolsa, sana'et sahesini qazaqistan iqtisadining eng nachar halqisi süpitide hésablap, buning sewebini sana'et mehsulatlirini ishlepchiqirish sür'itining töwen derijide ikenlikidin körgen. Uning pikriche, qazaqistandiki bezi néfit chiqirish karxanilirining öz ishini toxtatqanliqi sewebidin qazaqistan mehsulatlirining xitay we rusiyede istimal qilinishi töwenligen.

Radi'omiz ziyaritini qobul qilghan siyasetshunas konstantin siroyézhkin yawro - asiya iqtisadiy ittipaqining qazaqistan iqtisadigha tesir yetküzüsh mumkinliki heqqide toxtilip mundaq dédi:

- Béwasite emes, peqet yandash tesir yetküzüshi mumkin. Peqet rusiye bizning asasiy soda shérikimiz bolghanliqi üchünla rusiye iqtisadining keskinlishishi qandaqla bolmighan teqdirde qazaqistan'gha tesir yetküzidu. Bu tebi'iy. Bu ehwal bizdin, xuddi rusiyege oxshash özimizning iqtisadiy siyasitini özgertishimizni telep qilidu. Emdi qazaqistanliqlarning turmush ehwaligha kélidighan bolsaq, men kélechekke ümidsizlik bilen qaraymen, shunglashqa yéqinda qazaqistanliqlarning turmush derijisi ösidu, dep éytalmaymen. Töwenlishi mumkin. Hemmini kélechek körsitidu...

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet