Uyghur balilirining yütüp kétish weqeliri qaytidin köpeymekte

Muxbirimiz gülchéhre
2013-12-05
Élxet
Pikir
Share
Print
2008 - Yili 14 - iyul, qeshqer kochilirining biride bir uyghur ailisi.
2008 - Yili 14 - iyul, qeshqer kochilirining biride bir uyghur ailisi.
AFP Photo


Hörmetlik anglighuchilar, insan hayatida türlük bextsizlik we qayghu hesretke uchraydu we yene oxshimighan xoshalliq - bextler bilen teselli tapidu, emma özining jan - jiger perzentini yittürüp qoyghandinmu éghir bextsizlik bolmisa kérek, bu pütün a'ile we jemetini bir ömür peryat chekküzidighan échinishliq paji'edur, teqdir ata - anilarni balilardin, balilarni illiq a'ilisidin ayrimisun.

Uyghur diyarida birawning balisini yittürüp qoyushi dawamliq anglinip, melum bolup, tekrarlinip turidighan xewer bop kelmekte. Bu balilarning beziliri aldap kétilgen, beziliri sétiwétilgen, ularning ichide xitay ölkilirige bulap kétilgendin kéyin tépilghan balilardin, bu balilarning bir - biridin échinishliq aqiwetlerge uchrighanliqi, éghir xorlan'ghanliqi melum. Yéqinda Uyghur élidiki perzentlirini yittürüp qoyghan bir qisim ata - anilar ijtima'iy alaqe wastilirige muraji'et élan qilip, aptonom rayon da'irilirining balilarning Uyghur éli chégrisi ichidin sirtqa bulap kétilishining aldini élish heqqide qanun belgilep jiddiy tedbir qollinishni telep qilish üchün imza toplimaqta iken.

Bu heqte muxbirimiz gülchéhre igiligen melumatlar diqqitinglarda bolsun.

Mujahiddin tuniyaz, 7 yash,2013 - yili 25 - noyabir mektepke ketkenche hazirghiche xewiri yoq, yoqap ketken orni aqsu.

Sümeyye ibrahim, 3 yash shayardin 2013 - yili 19 - séntebir élip qéchilghan.

Dilmurat imam, 12yash, mushu yil 23 - yanwardin bashlap iz - dériki yoq.

Méhriban, 3 yash xotendiki mehelliside, 2013 - yili 12 - ayning 3 - künidin bashlap yütüp ketken.

A'ishe,aqsudin 8 yash, 22 - noyabirdin bashlap xewiri yoq.

Muhemmet, 8 yash, is'haq 10 yash, bu aka - ini ikkilisi xotende bu yil - 17noyabirda yoqap ketken.

Medine, 3 yash, bu yil 15 - sintebirdin bashlap iz - dériki yoq. Yurti namelum.

Maymunixan metqasim, kiriyidin, 11 yash, bu yil 6 - noyabirdin bashlap yütüp ketken.

Esqer zeynidin, 14 yash, maralbéshidin bu yil 23 - öktebir yoqap ketken.

Nijat sattar, 12 yash, yekendin bu yil 18 iyuldin bashlap yoq.

Abdul eziz, 5 yash, chériyidin öyining ishik aldidin 12 - noyabir yoqap ketkenche xewiri yoq.

Nur'eli tursun bilen qéyumjan tursun, 13 yashta ikkisi teng poskamdin 7 - séntebirdin bashlap ghayip.

Isma'il memet, 5 yash, aqsudin bu yil 24 - awghusttin bashlap yoqap ketken.

Muyesser nurdun, 15 yash, toqsu ögen yézisidin bu yil 12 marttin bashlap tépilmidi.

Abdulla semet, 9 yash, toqsudin bu yil 31 - öktebir yütüp ketkenliki melum.

Muhemmet sidiq, 3 yash, qeshqer sheher ichidin 7 - iyundin bashlap tépilmidi.

Mexmut emet, 14 yash, awattin, 17 - iyul yoqap ketkenche xewiri kelmidi.

Ibrahim enwer, 12 yash, qeshqerdin, 26 - séntebirdin bashlap iz - dériki yoq.

Medine, 6 yash, 16 - noyabir, ürümchide yütüp ketken.

Imir hemze, 8 yash, 2013 - yili 10 - noyabir xotende yoqap ketken.

Mahire, 10 yash, xoten shehiridin, 7 - noyabirdin étibaren xewiri yoq.

Alimjan exmet, 8 yash, bu yil 18 - noyabir ürümchide yoq bolup ketken.

Qurbanjan osman, 15 yash, turpan toqsundin bu yil 27 - öktebirdin bashlap iz - dériki yoq.

......

Bu Uyghurche muraji'et torida yéqinda élan qilin'ghan adem izdesh élanliridiki, mushu yil ichide yütüp kétip ata - anisi iz - dérikini qilalmaywatqan balilarning bir qismi. Bu béshigha kün chüshken ata - anilarning bir qismi hökümet da'iriliridin balilarni oghrilap xitay ölkilirige élip kétishning aldini tosush, adem bédiklirige qattiq jaza körüsh, Uyghur élidiki tash yol, poyiz we hawa qatnash éghizlirida bala élip mangghuchilardin balilarning nopus arxipi we özi bilen bolghan munasiwitini ispatlaydighan höjjet körsitishni telep qilish, balilargha yénida élip yüridighan gén arxipliq kimlikini yolgha qoyush heqqide mexsus qanun tedbirlirini élishni jiddiy iltimas qilish yolida, yéqinda Uyghurche ijtima'iy alaqe wasitiliri arqiliq imza toplashqa bashlighan. Emma hazirghiche téxi netijisi körülmigen.

Yéqinqi 20 yillardin buyan bu paji'ege yoluqqan a'ililer az emes, gerche xitay da'iriliri 5 - iyul weqesidin kéyin yolgha qoyghan 19 xitay ölkisini atalmish shinjanggha yardem bérish siyasetlirining biri süpitide, bu ölkilerge aldap kétilgen bir nechche ming Uyghur balilirini Uyghur éligha qayturup kélip, balilarni aldap qachqan éghir jinayi qilmishlargha qattiq zerbe bergenlikini teshwiq qiliwatqan bolsimu, biraq yéqinqi bir ikki yildin buyan, Uyghur balilirining tuyuqsiz yütüp kétishidek paji'eler dawamliq yüz bérip kelmekte. Uyghur élida "Birawning balisi yütüp kétipt"" dégen xewer yéngi xewer emes, emma bir mehellidinla on nechche bala yoqap kétiptu dégen'ge ishinemsiz ? aqsu kona ayrodrom rayonidiki yéngi bazarda téxi 10 kün aldida yoqap ketken, 7 yashliq mujahiddin tuniyazning xewirini sürüshte qilish üchün, uning dadisi tuniyazgha téléfon qilghinimizda, mana bu yéngi bazardinla yéqinqi bir qanche ay ichide on nechche balining yütüp ketkenliki melum boldi:

Balidin xewer yoq, umidmu yoq, izdeshke bashqa charimu yoq sersane bolghan bu a'ilige yene yéngi bir ewlad apiride bolush aldida turidu, balilarni qoghdash ata - anilarningla mes'uliyiti bolmastin, pütün jem'iyetning ortaq mes'uliyiti. Jem'iyet amanliqini, xelqning bixeterlikini, balilarni yaman niyetlik jinayetchilerning ziyankeshlikidin qoghdash bolsa, jama'et xewpsizlik da'irilirining wezipisi. Halbuki, bu mehellidiki balilarning yoqap kétishide yéngi bazarning amanliqigha mes'ul bolghan saqchilarning mes'uliyiti yoqmu ? qéni ular balilarni izdeshte qandaq tedbir qollanmaqta ?

Yéngi bazar saqchixanisining ismini ashkarilashni xalimighan bu yash saqchisi, da'irilerning her bir yol éghizlirida her bir aptomobilni tosup kimlik tekshürüp ötküzüwatqanliqini, 24 sa'et mehellini charlaydighanliqini, özining kespini tolimu söyüp ishleydighanliqini éytidu, saqchilar éytqandek birmu gumanliq kishi ularning közidin qéchip qutulalmighan teqdirde, yütken balilar qandaq ghayip bolup ketti, balilar qéni ?!

Toluq bet