Amérikidiki Uyghurlarni qollighuchi erbablarning Uyghur yash aktiplirigha semimiy tewsiyiliri (2)

Muxbirimiz gülchéhre
2015-05-12
Share
Jim-McGovern-terbiyilesh-kursi.jpg Amérika dölet mejlisi ezasi, tom lentos kishilik hoquq komitéti mu'awin diréktori Jim McGovern(jim mak gowérn) ependi amérika dölet mejlisi binasida d u q yéngi bir nöwetlik yash aktiplirini terbiyilesh kursining échilish murasimida söz qildi. 2015-Yili 6-may, washin'gton.
RFA

Ötken hepte, amérika dölet mejlisi binasida chaqirilghan dunya Uyghur qurultiyining yéngi bir nöwetlik yash aktiplirini terbiyilesh kursining échilish murasimida, Uyghurlarning teqdirige yéqindin köngül bölüp, amérika we xelq'ara siyasiy sehniliride Uyghurlarning heq-hoquq dewalirini anglitishi üchün emeliy yardem qilip kéliwatqan erbablardin, amérika dölet mejlisi ezasi, tom lentos kishilik hoquq komitéti mu'awin diréktori Jim McGovern (jim mak gowérn) ependi, amérika erkinlik öyining diréktori Mark Lagon (mark lagon) ependi we amérika diniy erkinlik komitéti mu'awin re'isi tom lentos kishilik hoquq fondining re'isi Katrina Swett Lantos(katréna) xanimlarning ehmiyetlik nutuqliridin üzündiler anglatqan iduq, nöwette mezkur yighinda teklip bilen sözge chiqqan yene bir qisim Uyghur dostlirining ehmiyetlik nutuqlirini diqqitinglargha sinimiz.

10 Yildin buyan dunya Uyghur qurultiyining dunya miqyasidiki yash Uyghur aktiplirining siyasiy pa'aliyetlirining kesiplishishide zörür bolghan démokratiye, kishilik hoquq hemde xelq'ara qanunlar qatarliq asasiy bilimler boyiche terbiyilesh kurslirining échilishida maddiy we meniwi jehettin qollap küch chiqirip kéliwatqan teshkilat, amérika kishilik hoquq we démokratiyini ilgiri sürüsh fondining mu'awin re'isi asiya ishliri diréktori lu'isa gréw xanim hörmet bilen sözge teklip qilindi.

Lu'isa xanim: "Bu yerge yighilghan her bir yash kishilik hoquqni qoghdash yolidiki erkinlik jengchiliri siler, bu kursni uyushturushning muhim ehmiyiti nede dégende, barliq metbu'atlarda Uyghurlarning térrorchi dep atilishi éghir boldi, biz bu namni Uyghur insan heqlirini qoghdash pa'aliyetchiliri dégen namgha almashturalisaq zor netije qazan'ghan bolimiz. Amérika Uyghur uyushmisi silerge oxshash amérikigha oqushqa kelgen 20 yashlar etrapidiki bir qanche yashlar teripidin qurulghan idi, mana dunya Uyghur qurultéyimu hem shundaq. Bu teshkilatlar nöwette, dunyada aktip pa'aliyet élip bériwatqan, Uyghur dewasini ilgirilitiwatqan teshkilatlar.Yawropa sherqiy türkistan birliki teshkilati ötkende barliq bashqurush hoquqini yashlargha ötünüp bérip, yashlargha aktip pa'aliyet qilidighan bir purset yaritip berdi, bu méni tolimu memnun qildi, ishinimenki, bu qétimqi kursqa qatnishiwatqan yashlarni sel chaghlashqa bolmaydu, ular Uyghurlarning insan hoquqi weziyitide yéngi özgirish peyda qilish üchün heriketke ötken yashlar, silerning yéqin kelgüside téximu heyran qalarliq netijilerni quchushunglarni ümid qilimen" dédi.

Uyghurlarning sadiq dosti, Uyghurlarning her bir xelq'araliq chong ‏-kichik pa'aliyetlirining ishtirakchisi bolup kéliwatqan xelq'ara kechürüm teshkilatining asiya ishliri mes'uli t. Kumar ependi alqishlar ichide sehnige chiqti :
-Men ikki xil héssiyat bilen keldim, Uyghurlar bilen bir septe küresh qilish men üchün sherep ‏-xushalliq bolsa, könglümni yérim qilidighan yene bir terep, bu méning 5 -nöwet mushu xil meydanda Uyghurlargha söz qilishim, her nöwet kelgüside weziyette yaxshilinish bolidu dégen ümidte sözleyttim. Epsuski, Uyghurlarning weziyiti barghanche yamanlishiwatidu. Men bizning teshkilatimizgha melum bolghan ehwallarni éytip ötsem, Uyghurlar eqelliy insan heqliridin hetta diniy étiqad erkinlikidinmu mehrum qaldurulmaqta. Ularning xitay teripidin eng addiy bir hoquqiningmu cheklinishi, qandaqtur ularning birer gunahidin emes, ular peqet Uyghur bolghanliqi üchünla insan'gha te'elluq eng asasiy hoquqlardinmu mehrum qéliwatidu. Rabiye qadir xanimning oghulliri peqet rabiye qadirning balisi bolghanliqi üchünla türmide.Silerge kelgen zulum we japa musheqqet intayin éghir, chünki silerning dostunglar kemdin ‏-kem, amérikidimu yoq déyerlik, bundaq cheklik shara'itta özünglar küchlinip ittipaqliship küresh qilishinglar, ishenchinglarni yoqatmasliqinglar kérek, andin dostliringlar barghanche köpiyidu, dunya silerge dost bolidu. Shuninggha ishinimenki, dunyaning her yéridin özünglar yashawatqan Uyghur jem'iyitige wekil bolup kelgen mushu yashlar, bu yerde ögen'gen bilimliringlarni mustehkemlep küreshni dawamlashturup bashqilarnimu teng yéteklisenglar, haman netije qazinalaydighininglargha ishinimen.

T. Kumar ependining tebrik nutqidin kéyin kishilik hoquqni közitish teshkilatining asiya ishlirigha mes'ul diréktori sofi'e richardson xanim sözge teklip qilindi :
-Silerdek jenggiwar kishiler bilen bir yerde turuwatqanliqim üchün bekmu pexirlendim. Uyghur yash yazghuchi nurmemet yasin 2004-yili xitay türmisige élin'ghan. Bu yil qoyup bérilishi kérek idi, emma uning hazirghiche ehwali éniq emes, silerge oxshash pa'aliyetchilerningmu oxshimighan ziyankeshliklerge uchrawatqanliqini oylighinimda könglüm yérim,emma silerning bir yerge jem bolalighininglardin söyündüm, dunya miqyasida Uyghurlarning dewasini anglitishning yolliri we istratégiyisini ögen'gendin bashqa, Uyghurlargha qarita naheq siyasetlerge uchrighinimizda, shu dölet yaki jaylardiki hökümet wekillirige naraziliqlarni bildürünglar, silerning aktipliqinglar bizningmu élip bériwatqan xizmetlirimizni asanlashturidu, Uyghurlarning insan heqliri dawasi üchün teng küresh qilalaymiz. Heqliq küresh yolunglarda dawamliq siler bilen birge bolushni ümid qilimen.

Axirida sözge chiqqan, Uyghurlarning teqdirdash dostliridin xelq'ara tibet herikiti teshkilatining mu'awin re'isi buchung séring ependi, ‏-Uyghurlar bilen tibetler teqdirimiz oxshash bolghanliqtin tibetlerning xelq'ara miqyasida élip bériwatqan herikitining tejribiliri siler üchünmu paydilinish qimmitige ige dep qaraymen,‏ -dep sözini bashlidi we xelq'aradiki heqliq dawa yolida Uyghurlargha munu töt terepke alahide étibar bérishni tewsiye qildi :

-Aldi bilen biz köz qarishimizni, pikrimizni ipadiligende héssiyatimiz bilenla emes, eqlimiz bilen logikiliq ipade qilishimiz zörürken. Shunga Uyghurlar dewasini eqliy derijige kötürüp dunyagha qaratqan bayanatlirimizni xitayning suyi'istémal qilip paydilinishining aldini élishimiz kérek. Dawayimizni bizge oxshash teqdirdiki millet we insaniyetke ortaq mesililer qatarida anglitishimiz kérek, shu chaghda téximu zor qollashqa, hésdashliqqa érisheleymiz. Yene bir muhim nuqta shuki biz küchlük fondi qurushimiz, chong teshkilatlarni yaritishimiz kérek, bu arqiliq Uyghur dewasini yenimu kücheytkili, nurghun kishilerni fondigha eza qilip turup pa'aliyetlerni rawajlandurghili bolidu. Tötinchisi, möhterem dalay lama janablirining tibetlerge dawamliq tekitleydighinini silerge tewsiye qilimen. Yeni eng yaxshigha yétish üchün küresh qilip, eng yaminigha teyyarliq körüsh kérek, bu bizning izchil küresh qilishimiz, ümidsizlenmeslikimiz, péshkelliklerdin qayta eslige kélishimizde intayin zor tirek. Gerche biz xitay hökümitining dehshetlik ziyankeshlikige, zulumgha uchrighanlar bolsaqmu, bir bicharilik rohiy haletke chüshmeslikimiz kérek. Biz özimizni ajiz chaghlisaq, biz üchün téximu échinishliq bir weziyetni yaratqan bolimiz, men yashlarning teqdirni özgerteleydighanliqigha ishinimen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet