Ши җинпиң “чирикликкә қарши” давамлиқ уруш қилаламду ?

Мухбиримиз ирадә
2015.04.03
bo-shiley-sot.jpg Чуңчиң шәһириниң сабиқ партком секретари, хитай компартийә сиясий бюро әзаси бо шиләй сотқа тартилмақта. 2013-Йили 22-авғуст, җинән.
AFP


Бүгүн, хитай алий тәптиш мәһкимиси сабиқ компартийә сиясий бюру даимий әзаси, сиясий қанун секритари җу юңкаңни парихорлуқ, һоқуқини сүйиистимал қилиш вә дөләт мәхпийәтликини ашкарилаш җинайити билән рәсмий әйиблиди. Көзәткүчиләрниң қаришичә, бу ши җинпиңниң чирикликкә қарши туруш нами астида елип бериватқан күришиниң йәнә давам қилидиғанлиқидин дерәк беридикән. Бирақ, бәзи көзәткүчиләр ши җинпиңниң чирикликкә қарши күришини йәнә кеңәйтип давам қилалайдиғанлиқиға гуман билән қаримақта.

Һөрмәтлик радийо аңлиғучилар, хитай дөләт рәиси ши җинпиң чирикликкә қарши туруш күришини илгирики һәрқандақ бир дөләт рәисидин бәк қаттиқ елип бармақта. Лекин бу уруш қәйәргә берип тохтайду? униң ақивити немә болиду? бүгүн, хитайниң әң қудрәтлик әмәлдарлиридин бири һесаблинидиған җу юңкаңниң бүгүн рәсмий һалда хитай алий тәптиш мәһкимиси тәрипидин парихорлуқ, һоқуқини суйистимал қилиш вә дөләт мәхпийәтликини ашкарилаш җинайити билән әйиблиниши юқиридики соалларни техиму улғайтивәтти. Хитай вәзийитини көзәткүчиләр буниң немә мәнини ипадиләйдиғанлиқини мулаһизә қилишмақта. Америкидики уйғур зиялийси, сиясий мулаһизичи илшат һәсән әпәнди җу юңкаңниң делоси хитай компартийиси ичидики сиясий күрәшниң интайин кәскинликини көрситип бериду, дәйду.

Хәвәрләрдин қариғанда, бу қетим җу юңкаңға артилған җинайәт алдинқи нөвәттикидин азрақ пәрқлиқ икән. Мәсилән, алдинқи қетим “бо шиләй билән бирлишип, нормал болмиған сиясий паалийәт елип бериш” дегән әйибләш бар иди. Бирақ бу қетим у чиқириветилип, униң орниға “дөләт мәхпийәтликини ашкарилаш” дегән җинайәт қошулған. Илшат һәсән әпәнди ши җинпиңниң өзигә дүшмән көпәйтивалмаслиқ үчүн шундақ бир усулни қолланғанлиқини билдүрди.

Хоңкоңдики ечиветиш журнилиниң муһәрирри җин җуң әпәндиму радийомизға билдүргән ипадисидә, ши җинпиңниң бу давани сиясийға четивелиштин узақ туруватқанлиқини, чүнки бундақ қилғанда техиму көп қоллашқа вә хәлқниң һесдашлиқиға еришәләйдиғанлиқини билдүргән. У “ши җинпиң вә униң шериклири хитай хәлқигә тарихтики сиясий даваларни әслитип қоюштин һәзәр әйләватиду” дегән.

Җәнубий җуңго сәһәр гезити бүгүн бу һәқтә елан қилған мулаһизисидә, җу юңкаңниң бүгүн хитай алий тәптиш мәһкимиси тәрипидин рәсмий әйиблинишини ши җинпиңниң бу күрәшни йәниму илгириләп давам қилидиғанлиқиниң ипадиси, дәп қариған. Бирақ илшат һәсән әпәнди ши җинпиңниң бу күрәшни давам қилған тәқдирдиму әмди ундақ чоң белиқларға алдирап тәгмәйдиғанлиқини билдүрди.

Җу юңкаңға артилған җинайәтләрдин қариғанда җу юңкаңға кечиктүрүп иҗра қилинидиған яки дәрһал иҗра қилинидиған өлүм җазаси берилиш еһтимали күчлүк икән. Бирақ, җу юңкаңға дөләт мәхпийәтликини ашкарилаш дегән җинайәт артилғанлиқи үчүн бу җу юңкаңға аит сотқа аит деталларниң йәнила йошурун қалидиғанлиқи, сотниң асасән йепиқ болидиғанлиқидин дерәк беридикән. Хитай вәзийитини көзитиватқан көзәткүчиләр бирдәк, нөвәттә хитай компартийиси ичидики вәзийәтниң интайин җиддийликидәк бир нуқтида ортақлашмақта. Җин җуң әпәнди бу һәқтә тохтилип “һәрқандақ бир сиясий һуҗум узун муддәттә бир муқимлиқ яриталмайду, мав зидуңму әйни вақитта партийә ичидики нурғун әмәлдарларни өривәткән. Бирақ мав зидуңниң барлиқ идийилири вә сиясәтлириму өлүми билән тәңла йоқалди” дегән. Бейҗиңдики хәлқ университетиниң профессори җаң миң җәнубий җуңго сәһәр гезитигә қилған сөзидә, һазирқи сиясий вәзийәтниң интайин җиддийликини тәкитләп “буниң ақивитини мөлчәрләш қейин, чүнки хитайда чирикликниң йилтизи бәк чоңқур вә бәк кәң” дегән.

Илшат һәсән әпәнди болса бу һәқтә тохтилип ши җинпиңниң һазир кәйнигә қайтишқа мумкин болмайдиған бир йолда меңиватқанлиқини билдүрди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.