Bir türk uniwérsitéti bu ayliq zhurnilini Uyghurlargha béghishlidi

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2014-04-10
Élxet
Pikir
Share
Print
"Mekteptin dunyagha" namliq zhurnalning 2014-yilliq 4-saning muqawisi.
"Mekteptin dunyagha" namliq zhurnalning 2014-yilliq 4-saning muqawisi.
RFA/Arslan

Istanbul boghaz ichi uniwérsitétida neshr qiliniwatqan "Mekteptin dunyagha" namliq zhurnalning 2014-yilliq 4-sani mexsus Uyghurlargha béghishlandi.

Bu heqte toxtalghan neshrge teyyarlighuchilar kommunist xitay diktatorisi astida zulum tartiwatqan qérindashlirini eslesh we Uyghur mesilisini türkiyede téximu keng tonutush üchün zhurnalning bu sanini Uyghurlargha ajratqanliqini bildürdi.

162 Betlik bu zhurnalda Uyghurlarning ijtima'iy, siyasiy, iqtisadiy sahelerdiki mesiliri, tarix we jughrapiye alahidilikliri shundaqla Uyghurlarning til, din we milliy medeniyet sahelerde duch kéliwatqan tehdit we hel qilish chariliri toghrisida toxtilin'ghan.

Zhurnalning bu sanigha "Bir jughrapiye ikki isim: sherqiy türkistan we shinjang", "Sherqiy türkistan jughrapiyisi we omumiy alahidilikler", "Xelq'ara sehnide sherqiy türkistan", "Öz ana wetinide yatlashturulghan bir millet" qatarliq témilardiki ilmiy maqaliler kirgüzülgen.

Zhurnalda mexsus sherqiy türkistanning ötmüshi we kelgüsi we Uyghurlar yoluquwatqan siyasiy irqiy we medeniy bésimlar heqqidiki ilmiy maqalilerdin bashqa "Iz qaldurghanlar" dégen témida toxtilip, élixan türe, muhemmed imin bughra, mes'ud sabiri we eysa yüsüp aliptékin qatarliq rehberlerning ish-pa'aliyetlirimu tonushturulghan.

Zhurnalda yene Uyghurlarning til-edebiyati nemuniliridin "Qutadghubilik", "Etebetulheqayiq", "Türkistan kéchisi" namliq eserler shundaqla Uyghur 12 muqami tonushturulghan.

Bu zhurnalda, hazirqi zaman wetenperwer Uyghur aktipliridin abdulhekimxan mexsum, abduqadir yapchan, we séyit tümtürk qatarliqlar bilen Uyghur mesilisi toghrisida ötküzülgen söhbet xatirisi bérilgen.

Zhurnalning arqa muqawisigha merhum sha'ir abduréhim ötkürning "Iz" namliq shé'iri bésilghan.

Zhurnalning tehrir hey'et ezaliridin safa exmet gün'gür ependi zhurnal toghrisida toxtilip mundaq dédi: her sanda bir mezlum jughrapiye toghrisida neshr qiliniwatqan "Mekteptin dunyagha" namliq bu zhurnalning bu qétimqi sani zulumgha uchrighan sherqiy türkistan toghrisida neshr qilindi. Bu san sherqiy türkistanning jughrapiyisi, medeniyiti, tarixi, Uyghurlar uchrawatqan kishilik hoquq depsendichilikliri, u yerde yashawatqan musulman qérindashlirimiz duch kéliwatqan qiyinchiliqlar qatarliq mol mezmunluq témilarni öz ichige alidu. Bu sanda sherqiy türkistanni asas qilip tallashning sewebi bolsa, kommunist diktatorisi astida zulum we bésimgha uchrawatqan qérindashlirimizni eslesh, ulargha sel qarap kéliwatqan yaki bilmeydighan türkiyediki musulmanlargha ularni eslitish üchündur.

Zhurnalning kirish sözide mundaq yézilghan: sherqiy türkistanda yürgüzülüwatqan her xil zulumgha qarshiliq körsitish üchün bizge jughrapiye jehette yiraq, emma yürek béghimiz we rohiy birlikimiz bolghan bu rayonni yéqindin bilishimiz zörürdur. Shuning üchün mezkur zhurnalning bu sanini barliq menbelerge tayinish arqiliq sherqiy türkistan'gha béghishliduq. Sherqiy türkistan mesilisi peqet Uyghurlarning emes belki pütün insaniyetning mesilisidur. Alla üchün heqiqetni qoghdash, bigunah insanlar arisida ayrimichiliq qilmastin her türlük zulumgha qarshi turush mejburiyitimizni tonup, sherqiy türkistan üchün qelbimizde bir orun hazirlashqa tirishtuq.

Biz bu zhurnal toghrisida zhurnalni oqup chiqqan Uyghur ziyaliy munewwer özUyghur xanimning pikir-qarashlirini alduq.

Toluq bet