Җәзибилик сиясий һадисиләрниң йеңи йүзлиниши

"Довий тор бети" 2010 - йили 3‏ - айниң 31‏ - күни мундақ хәвәр қилди: тунҗи қетимлиқ җуңго, америка сиясий партийилири юқири дәриҗилик рәһбәрлириниң сөһбити 31 - күни бейҗиңда өткүзүлди. Хитай коммунистик партийиси тәрәптин чәтәлләр билән алақә бағлаш министирлиқиниң министири ваң җярүй қатнашти. Америкидин демократлар партийисигә вәкил болуп, сабиқ дөләт ишлар катипи алберайит ханим, җумһурийәтчиләр партийисигә вәкил болуп, сабиқ ярдәмчи дөләт ишлар катипи ричард вилямис әпәнди қатнашти.
Обзорчимиз сидиқ һаҗи рози
2010.04.02

Ваң җярүи аввал сөз қилип хәлқара вәзийәт үстидә тохтилип болғандин кейин, "негизлик мәнпәәт"кә,"наһайити зор көңүл бөлүшләр"гә ортақ етибар беришни,икки дөләт һәмкарлиқиниң тосқунлуққа вә зиянкәшликкә учримаслиқини тәкитлиди.

4 - Айниң 1 - күни б б с мундақ хәвәр тарқатти: америкиниң бирләшкән дөләтләр тәшкилатида турушлуқ вәкили рәис ханим, җуңго тәрәп бихәтәрлик комитетида ядро қораллири мәсилиси бойичә иранға йеңи җазалаш сиясити йүргүзүш тоғрисида ечилидиған "әстайидил сөһбәт"кә қошулудиғанлиқини билдүрди деди дәп көрсәтти.

4 - Айниң 1 - күни" довий тор бети" мундақ көрсәтти: хитай ташқи ишлар министирлиқиниң баянатчиси чин гаң: рәис ху җинтавниң америкиға келип, 4 - айниң 13 - күни президент обаманиң риясәтчиликидә ечилидиған иккинчи қетимлиқ ядро бихәтәрлики йиғиниға қатнишидиғанлиқини елан қилди.

"Уйғур биз" тор бети 4 - айниң 1 - күни мундақ хәвәр қилди: мәмликәтлик "шинҗаң"ға тәң - баравәр ярдәм қилиш хизмәт йиғини бейҗиңда чақирилди. Мәркизи комитет сиясий бюросиниң даимий әзаси, дөләт мәһкимисиниң муавин вәзири ли кечаң йиғинға қатнашти вә муһим нотуқ сөзлиди. Мәркизи комитет сиясий бюрониң даимий әзаси, мәркизи комитет " шинҗаң" хизмити йиғиниға тәйярлиқ қилиш гурупписиниң гуруппа башлиқи җу йүнкаң йиғинға қатнашти вә йиғиндин хуласә чиқарди. Буниңдин башқа ваң лечүән, лю йүншән, лиң җиехва, ма кәй, миң җйәнҗу, дәй биңго, ду чиңлин қатарлиқ хитай рәһбәрлири, биңтуән 12 девизийисиниң мәсуллири, йәрлик 12 вилайәт, областниң рәһбәрлири йиғинға қатнашти дейилди. Қариғанда йәрлик билән биңтуәнниң сияси орнини тәң орунға қойған болдиму? қизиқи шу йәрдики, бу йилниң бешида, "шинҗаң" хизмити йиғини чақириштин аввал, "шинҗаң хизмити сөһбәт йиғини" чақирилғанда, 5 - айда яки 10 - айда "шинҗаң" хизмити йиғини чақириш тоғрисида қарар алған иди, әҗиба мәмликәтлик "шинҗаң"ға тәң - баравәр ярдәм қилиш йиғини дәйдиған бир йиғин бу арилиқта туюқсиз оттуриға чиқип қалдиғу?

Буниң ичидә,һәм иҗади, һәм йеңилиқ болғини, америка, җуңго икки дөләт сияси партийилириниң юқири дәриҗиликләр сөһбитиниң тунҗи қетим бейҗиңда чақирилиши һәқиқәтән кишини һәйран қалдуридиған бир сияси һадисә, бәлки йәнә келип, америка, җуңго икки чоң дөләт оттурисида йүз бәргән сияси вәқә, униң үстигә болупму америка, җуңго икки дөләт икки айдин бери һарарәтлик өридишип қалғандин кейин йүз бәргән сияси вәқә болуп қалди.

Хитай коммунистик партийиси тәрәптин бу йиғинға қатнашқан ваң җярүи, "негизлик мәнпәәт"кә өз ‏- ара етибар беришни йәнә тәкитлиди.

Икки дөләт оттурисида немә - немиләр "негизлик мәнпәәт" һесаблинатти?

2009‏ - Йили 9 - айниң 23 - күни ху җинтав нюйоркта президент обама билән көрүшкәндә, икки дөләт оттурисидики сәзгүр мәсилиләр, тәйвән мәсилиси, тибәт мәсилиси, уйғуристан ‏ - "шинҗаң" мәсилисини мувапиқ бир тәрәп қилиш тоғрисида һәйдәкчилик қилған иди. 2010 - Йили 4 - айниң 2 - күни рәс ху җинтав, президент обама билән телефон арқилиқ көрүшкәндә, тәйвән билән тибәт мәсилиси җуңгониң негизлик мәнпәәтигә четилидиған мәсилиләр. Бу мәсилиләрни мувапиқ бир тәрәп қилиш, америка,җуңго мунасивитиниң сағлам,муқим тәрәққи қилишини капаләткә игә қилишта интайин муһим дәп, көрсәтти.

Рәис хуҗинтавниң президент обама риясәтчиликидә ечилидиған ядро бихәтәрлики йиғиниға қатнашмақчи болғанлиқи, җуңго тәрәпниң бихәтәрлик комитетида иранни җазалаш тоғрисида ечилидиған "әстайидил сөһбәт "кә қатнашмақчи болғанлиқи, җуңго,америка икки дөләт сияси партийилири сөһбитиниң тунҗи қетим бейҗиңда чақирилиши,охшаш бир вақитта, мәмликәтлик "шинҗаң"ға тәң - баравәр ярдәм қилиш йиғининиң бейҗиңда чақирилиши бир тасадипилиқмиду? президент обама 29‏ - күни, җуңго, америка оттурисида һәмкарлиқни яхшилаш тоғрисида сөһбәт баян қилғандин кейин, йүз бәргән юқириқи сияси һадисиләр бир тасадипилиқмиду?

Униң үстигә мәзкур радиониң мухбири 2010 - йили 3 - айниң 30 - күни "америка, хитай мунасивитидики йеңи бишарәт" мавзулуқ хәвиридә: мөлчәрлинишичә, америка билән хитайдин ибарәт бу икки чоң дөләт әмди, бир йеңи һәм интайин қийин сөһбәт башлайдиған вақит җәдвилини келәр айда елан қилиши мумкин дәп, көрсәткән иди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.