Dalay lamaning teywen ziyariti

Dalay lama 2009 - yi'ili 8‏ - ayning 29‏ - küni teywen'ge qedem teshrip qildi. 2002‏ - Yilidin bashlap hazirghiche xitay hökümet terep éniq éytqanda, birliksepning kadirliri bilen dalay lamaning wekilliri 8 qétim söhbet ötküzgen bolsimu, héchqandaq netijige érishelmidi.
Obzorchimiz sidiq haji rozi
2009-09-02
Élxet
Pikir
Share
Print

‏1987 - Yilidin bashlap dalay lama "ottura yol", heqiqiy menide özini - özi bashqurush" teshebbusini tekitlep kelgen bolsimu, xitay hökümiti dalay lamaning "ijabiy teshebbusi"gha aktip mu'amile qilmay, "dalay lama bölgünchi", "dalay lama shekli özgergen musteqilliqni qolgha keltürmekchi" we hakaza, dédi. Dalay lamani qara - qoyuq eyiblidi. Emma dalay lama özining siyasi teshebbusini bir jümlimu özgertmidi. Eksiche izchil tekrarlap keldi. Gerche teywen'ge teklip qilin'ghan bolsimu, dalay lama teywenni ziyaret qilishni izchil ret qilip kelgen.

Bu qétim dalay lama tuyuqsiz teywenni ziyaret qilmaqchi boldi we 30‏ - küni teywen'ge yitip keldi. Junggo xitayliri kona gépini yéngidin tekrarlap " teywen musteqilliqi, tibet musteqilliqi bilen bir éqimda qoshulup ketti" dédi.

2009‏ - Yili 8‏ - ayning 31‏ - küni "alma géziti" maqale élan qilip, dalay lamaning teywen ziyaritini analiz qilip: teywenning prézidénti ma yingju, dalay lamaning teywenni ziyaret qilishigha qoshulghan bolsimu, béyjing aghzaki qarshi turdi. Xitay tor betliri warang - churung qilghan bolsimu, lékin, deydu "alma géziti" waqit yötkilishke, zaman özgirishke bashlidi. Béyjing, ma yingju teywen musteqilliqi terepdarliréni iskenjige alalaydighan kuch, dalay lama tibet musteqilliqi terepdarlirini iskenjige alalaydighan kuch dep qaraydu. Dalay lamaning teywenni ziyaret qilishi ikki qirghaqning munasiwitige zerbe élip kélidu dep ensireshning hajiti yoq dep, körsetti.

Dalay lama xitayning "könglidiki" dalay lamagha aylinip qalghan bolsa, béyjing üchün ensireshtin élip éytqanda, artuqche bolup qalidighanliqi tebi'idur. Xitay hökümitining téxi yéqindila tibette dalay lamaning süritini tamlargha ashkara ésishqa ruxset qilghanliqi "ensiresh"ning tügep ketkenlikige munasiwetlikmidu? dalay lama teywen'ge ziyaretke kelgen mezgillerde teywen - junggo ottori'isida hawa qatnash tertipliride özgirish bulup, eslidiki qerelsiz qatnash emdi künde bir qétim qatnashqa özgertildi.

Dalay lamaning teywen ziyariti ikki qirghaqning munasiwitige héchqandaq tesir körsetmidi dégen söz. Hemminglargha melum. Gomindang partiyisining parlamintéda "mungghul - tibet komitéti", deydighan bir nerse bar idi. 8 Yil hakimiyet béshida olturup xiyanetchiliktin bashqa ish qolidin kelmigen, démokratiye - tereqqiyat partiyisining prézidénti chin shüybyen " tibetler junggoluq emes, tibet térritoriyisi junggoning zémini emes" déyeligen idi.

Teywen gomindang partiyisining prézidénti ma yingju dalay lamani qobul qilamdu ‏ - yoq? junggo terep dalay lamaning teywen ziyaritini we démokratiye tereqqiyat partiyisining dalay lamani teywen'ge teklip qilghanliqini tenqidlep bayanat élan qilghanda, xitay dölet mehkimisining bayanatchisi bayanat élan qilmidi belki junggo teywen ishliri komitétining bayanatchisi bayanat élan qilip dalay lamaning teywen ziyaritini tenqidligen boldi. Bayanatchining derijisi bayanatning salmiqini belgilemdu? undaqta junggo hökümiti

Dalay lamaning teywen ziyaritini tenqidleshni töwen derijige chüshürüp qoydimu... ? némishqa ? yaki junggo, teywen, tibet 3 dölet otturisida "illiqliq" mötidil siyasi keypiyat peyda boldimu?!

Toluq bet