Uyghur élide eydizning aldini élish ishliri teshwiqat bilenla cheklenmekte


2005.04.29
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Biz aldinqi anglitishimizda Uyghur élide eydiz telim - tetqiqat türliri boyiche xalisane xizmet ishlewatqan, hazirche özini ashkarlashni xalimighan melum ammiwi teshkilatning mudiri bilen Uyghur élidiki eydiz weziyiti heqqide söhbet ötküzgen iduq, söhbitimiz jeryanida u mezkur teshkilatning nöwette jem'iyetning shundaqla xelq'araliq eydiz tetqiqat fondi orunlirining Uyghur élidiki eydiz mesililirige köngül bölüshini qolgha keltürüsh üchün mexpiy izdiniwatqanliqini tonushturghandin bashqa, nöwette Uyghur élide xitay hökümiti teripidin qurulghan " jinsiy késellikler hemde eydizning aldini élish teshkilati" namida bir organ bolsimu emma bu organning Uyghur élide eydizning aldini élishta héchqandaq emeliy ish qilip baqmighanliqini bildürgen idi.

Bu munasiwet bilen biz Uyghur élide hökümet tereptin qurulghan Uyghur aptonum rayonluq jinsiy késellik hem eydizning aldini élish jem'iyitining re'isi ma yingchün bilen alaqilashtuq.

Ma yingchün ziyaritimizni qobul qilip mezkur jemiyetning xaraktérini chüshendürdi. U mundaq dédi:

"Biz asasen Uyghur élidiki jinsiy késellik hemde eydizning aldini élishqa da'ir mas xizmetlerni élip bériwatimiz, emeliy xizmet qiliwatqan xizmetchimiz 150 tin ashidu, bezi mexsus tetqiqat türlirinimu qilimiz, xelq'araning bir qisim fondilirining yardimini iltimas qilimiz, hökümetmu mexsus meblegh ajritidu. Eydizning aldini élishta teshwiqat xizmetlirini qilimiz.

Ma yingchün yene Uyghur élining nöwettiki eydiz weziyitini qisqiche tonushturup mundaq dédi:

" Uyghur élide 95 - yilidin bashlap eydiz weziyiti bir qeder éghirlashqa bashlighan, hazirghiche Uyghur élide melum bolghan eydizler yigirme mingdin ashti, asasen Uyghurlar, bularning köp sandikisi zeherlik chékimlikni okul qilip urush yoli bilen yuqumlan'ghanlar, emma yéqindin buyan jinsiy alaqe yoli bilen yuqumliniwatqanlarmu köpiyiwatidu, biz buning üchün jem'iyette we mekteplerde kishilerge jinsiy munasiwette gandon ishlitish teshwiqatini élip bériwatimiz, hemde bezi boyumlarni tarqitiwatimiz. Emma, Uyghurlarning medeniyiti, örüp - aditi perqliq bolghachqa bu teshwiqatqa maslishishimu unche aktip bolmaydu. Burun ürümchi, ghulja qatarliq sheherler éghir rayonlar hésaplinatti. Hazir kéngiyip qeshqer hemde xoten qatarliq jenubiy Uyghur rayonliridimu éghirlawatidu, ilgiri yuqumlan'ghan bezi eydizler hazir késellik basquchigha ötti."

Muxbirimizning "eydiz dawalash ishlirichu, bu silerning xizmet da'irenglerde emesmu?"dégen so'aligha, u mundaq jawab berdi:

"Yaq, chünki uninggha téxi yéterlik meblegh yoq bolghachqa, dawalash ishlirigha téxi küchimiz yetmeydu. Emma Uyghur éli iqtisadiy jehette bir qeder arqida namrat bolghachqa, ularning dawalinish ishlirigha taza imkani yoq. Hökümetmu buninggha qarita yardem ishlirini bashlidi. Bezi xelq'araliq fondlarning xizmetlirimu mas halda yürishiwatidu. Biraq yenila eydizlerning hemmisige yéterlik shara'it yaritishqa téxi bir mezgil bar"

Muxbirimiz : Undaqta silerche Uyghur élide eydizning bunche tarqilishida eng asasliq seweb nime ?

Ma yingchün : Zeherlik chékimlik mesilisi. Emma buning aldini élish bizning wezipimiz emes. Bu jama'et xewépsizlik, qanun organlirining wezipisi. Zeherlik chékimlikning kontrol qilinishi eydizning kontrol qilinishigha biwaste munasiwetlik. Bizpeqet eydizning yuqush yolliri, uningdin qandaq mudapi'elinish heqqide telim- terbiye élip barimiz xalas.

Muxbirimiz : Ige bolishimizche, nöwette silerge oxshash hökümet tereptin qurulghan eydizge qarshi teshkilatlarning, élip bériwatqan xizmetliri peqet teshwiqat bilenla cheklinip qalghachqa, bezi xalis kishilerning teshkillinishi bilen jem'iyette yene ammiwi, teshkilatlarmu meydan'gha chiqiwitiptu buningdin xewiringlar barmu ?

Ma yingchün : Toghra jemiyettimu eydiz üchün herket qiliwatqanlar bar bizning teshkilatimizdimu xalis xizmet qiliwatqanlarmu bar,eydiz bilen yuqumlan'ghanlarmu bar. Méningche bizning téximu keng da'iride emiliy ish qilishimiz üchün iqtisad kétidu. Shinjang bek namrat qiyinchiliq yenila köp. Biz peqet ammigha eydizdin qandaq mudapi'elinip özini asrash hemde bashqilarnimu asrash heqqide teshwiqat hemde terbiye ishlirini élip baralaymiz. (Gülchéhre)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.