Мусулманларни ғәзәпләндүргән филимниң арқа көрүнүши

Өткән һәптидә, америкиниң калифорнийә штатида турушлуқ әсли мисирлиқ қибтилардин болған никола басили тәрипидин ишләнгән филим дуняниң һәр қайси җайлиридики мусулманларниң ғәзипини өрләткәндәк, башқа диндикиләрниму ғәзәбләндүрүвәткән иди.
Ихтиярий мухбиримиз өмәрҗан
2012-09-18
Share
musulmanlar-namayish-film-305.jpg Исламға қарши филимдин ғәзәпләнгән мусулманлар америка байриқини көйдүрмәктә. 2012-Йили 18-сентәбир, һиндистан.
AFP

Чүнки, филим ислам пәйғәмбири муһәммәд әләйһиссаламға һақарәт қилиш мәқсити билән ишләнгән болуп, уни адәттики инсандинму төвән қилип тәсвирлигәндин ташқири, униң улуғ образини сәлбий қилип көрсәткән.

Николаниң бу қилмишини һәр қайси дөләт мәсуллири, дин адәмлири вә дунядики һәр хил тәшкилат вә җамаәтләр қаттиқ әйиблиди. Һәтта америка ташқи ишлар министири һилларий клинтонму бу қилмишни әң учиға чиққан вәһший қилмиш дәп әйиблиди. Һәр қайси ислам дөләтлириниң диний ишлар мәсуллири филим һәққидики тәнқидий пикирлирини елан қилиш билән бир вақитта, мусулманларни һессият билән әмәс, бәлки әқил вә мәнтәқә билән иш көрүшкә дәвәт қилди. Шундақтиму көплигән ислам шәһәрлиридә бу филимгә қарши намайишлар болуп өтти вә бир қанчә киши бу сәвәбтин һаятидин айрилди. Филим һәққидики инкаслар әрәб дунясиниң гезит вә журналлирида үзүлмәстин йезилип турмақта.

Қануншунасларға көрә, ғәрб дуняси бу җинайәтни пикир әркинлики дәп ақлимақчи болсиму уни ақлиялмайду. Чүнки пикир әркинлики башқиларниң һессиятини зидилимәслик вә һечкимни зиянға учратмаслиқ шәрти билән шәхси әркинлик болалайду. Әмма, һәммә адәм өзиниң шәхсий әркинлики даваси билән башқиларниң ғуруриға тәгсә, уларниң һессиятини зидилисә, дуняда тинчлиқ болмайду.

Мәлум болушичә, никола басили мисирлиқ христианлардин болуп, америкидики мисирлиқ қибтиларни мисир һөкүмитигә қарши күшкүртүш арқилиқ һәмишә мәсилә садир қилип келиватқан шәхс болуп, униң нөвәттики қилмиши һәр қайси дин игилириниму қаттиқ нарази қилған. Һәтта калифорнийидики қибтилар чиркавиниң раһибиму бу филимни әйиблигән вә мундақ дегән:
"биз бу филимни қаттиқ әйибләймиз. Чүнки бизниң динимизниң тәлимати бизгә башқа диндикиләрниң етиқадиға һөрмәт қилишни пәрз қилған".

Лондонда чиқидиған "оттура шәрқ" гезитиниң 2012-йили 18-санида язғучи ғассан имамниң қәлими билән "пәйғәмбәр әләйһиссаламға һақарәт қилған филимниң арқа көрүнүши"дегән темида бир мақалә елан қилинған болуп, мақалидә мундақ дәп йезилған:
"ғәрб дунясидики бәзи радикал күчләрниң узундин бири исламға вә ислам пәйғәмбиригә адавити барлиқи бир һәқиқәт. Улар һәр пурсәттә ислам динини мәдәнийәт әсиригә маслишалмайдиған, башқилар билән чиқишалмайдиған, урушқақ дин қилип көрситиш үчүн тиришип кәлмәктә. Әмма бу, америка яки явропа хәлқиниң хаһиишиға вәкиллик қилмайду. Бәлки шу радикал шәхсләрниң өзигила вәкиллик қилиду. Әһвал бундақ икән, америка вә явропа әллири мусулманларниң дүшмини саналмайду. 2005-Йили данийидә муһәммәд әләйһиссалам һәққидә һәҗвий рәсимләр нәшр қилинған болса, бу йил бу радикаллиқ йәнә бир дәриҗә тәрәққий қилип пәйғәмбәр әләйһиссаламни униң шәнигә лайиқ кәлмәйдиған шәкилдә тәсвирләп филим ишләшкә қәдәр йетип барған. Филимниң ишләнгәнлики бир җинайәт. Җинайәт болупму дунядики бир йерим милярд мусулман хәлқниң ғуруриға тегидиған, уларниң һессиятини зидиләйдиған бир чоң җинайәт. Бу җинайәтни садир қилғанларни йоллуқ һалда җазалаш үчүн һессиятқа әмәс, әқилгә тайинип иш көрүшәк тоғра келиду. Мәсилән: ғәрб дөләтлиридә "кишиләр оттурисида дүшмәнлик пәйда қилишқа тәшәббус қилиш җинайәттур" дәйдиған қанун бар. Биз шу қанундин пайдилинип, бу филимни ишләш арқилиқ мусулманлар билән башқилар оттурисида дүшмәнлик пәйда қилишқа тәшәббус қилғучиларниң җазалинишини тәләп қилишимиз лазим. Йәнә биз иқтисадқа чидап пәйғәмбәр әләйһиссаламни тонуштурған филимләрни өзимиз ишләп һәр қайси тилларда тарқатсақму әң яхши рәддийә болиду."

Бенғази шәһиридә өлгән америка баш әлчисиниң немә гунаһи бар?

Мақалидә йәнә мундақ дәп йезилған:
Америка қошма штатлири ливийиниң бенғази шәһиридики баш әлчисидин айрилип қелиш билән зиян тартти. Бенғазида әлчихана билән биргә партлап һаятидин айрилған америка баш әлчиси әрәб тилини яхши билидиған, әрәбләрни чүшинидиған, әрәб дөләтлиридә узун йил хизмәт қилған шәхс болуп, өткән йили казафийниң қәтлиамини тохтитиш үчүн обама билән һилларий килинтонларни казафийға қарши һавадин һәрикәтлинишкә қайил қилған шәхс туруп, йәнә ливийидә казафийниң қәтлиамидин өзи қутқузуп қалған адәмләр тәрипидин өлтүрүлгән. Бу адәм наһәқ өлтүрүлгән. Әгәр бу партлитишни әлқаидә яки қайсибир мусулман җамаәт қилған болса, улар чоқум исламниң шәнигә дағ йәткүзгән болди. Чүнки, исламда биравниң гунаһи сәвәблик башқа бири җазаланмайду. Қуран кәримидә "бирав йәнә бириниң гунаһини үстигә алмайду" дәп көрситилгән. Филимни мисирлиқ қибти ишлигән турса, обаманиң яки америкиниң немә гунаһи бар? филимни обама ишлимигән турса, немә үчүн америка әлчиханилириға һуҗум қилимиз? бизниң бу қилмишимиз филимни ишлигәнләрниң ғәризи үчүн хизмәт қилмамду? чүнки, улар ислам динини террорлуқни тәшәббус қилидиған дин қилип көрситиш үчүн бу филимни ишлигән турса, биз әлчиханиларни партлатсақ боламду? филимни ишлигән қибтиға йеқиндин ярдәмләшкән америкилиқ шәхс стивин клейнниң "биз бу филим арқилиқ өзимиз мәқсәт қилған адәмләргә йәттуқ. Мән исламниң шәнигә дәхли йәткүзидиған бирәр сөзни қилипла қойсам, мусулманлар қозғилип чиқиду" дегән сөзи буни испатлимамду?

Мәлумки, бу шәхс өз вақтида вйетнам урушиға қатнашқан, кейин исламға қарши җамаәт топлаш билән шуғулланған, болупму ирақниң фәллуҗә шәһиридә урушқа қатнашқан оғли ярилинип мейип болуп қалғандин кейин, униң мусулманларға болған өчмәнлики ешип кәткән. Әмма, мундақ бир яман нийәтлик адәмниң қилмишидин пүтүн америкини мәсул тутуш тоғра боламду?"

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт