Mursining irandiki mewqesi

Melumki, ötken ayning 30-küni iran paytexti téhran shehiride terepsiz döletlerning chong yighini ötküzülgen bolup, misir re'isi muhemmed mursimu ishtirak qilghan idi.
Ixtiyariy muxbirimiz ömerjan
2012-09-05
Share
Mohamed-Morsi-305.jpg Ikkinchi qétimliq misir prézidéntliq saylimidin kéyin, muhemmed morsi muxbirlarni kütüwélish yighinida özini prézidént dep jakarlighan. 2012-Yili 18-iyun, misir.
wikipedia.org (public domain)

Shuning bilen mursi 40 yildin biri, shundaqla misirdiki hazirqi ikkinchi jumhuriyet tarixida iranda resmiy ziyaret bolghan tunji misir re'isi boldi.

Yighinda muhemmed mursining nutqini parschigha terjime qilish jeryanida yüz bergen xataliq ereb we islam dunyasida köp ghulghula qozghidi.

Londonda chiqidighan"Ottura sherq" gézitining 2012-yili4- séntebir sanida, yazghuchi ata'ulla muhajirani teripidin "Mursining irandiki mewqesi" dégen témida bir maqale élan qilin'ghan bolup, maqalide mundaq dep yézilghan:
"Misir re'isi muhemmed mursining téhranda ötküzülgen terepsiz döletler chong yighinida süriyidiki esed hakimiyitini jéni bilen qoghdap kéliwatqan iranliq erbablarning aldida esedni "Uchigha chiqqan zalim" dep eyiblep sözligen nutqi uning tewrenmes mewqesini we heqqaniy meydanda turuwatqanliqini ispatlashqa yéterlik. Tarixtin biri misir-iran munasiwiti sörünlük bilen dawam qilip kelgen bolup, iranda xumeyni inqilabidin ilgiri misirning sabiq re'isi enwer sadatning iranda resmiy ziyarette bolghanliqini hésabqa almighanda, misirning héchbir re'isi iranda resmiy ziyarette bolmighan idi. Enwer sadattin ilgiri abdunnasirning re'islik zamanida iran 1967-yili misirgha qarshi halda isra'iliyige ashkara yardem bergen. Shu sewebtin bolsa kérek, abdunnasir zamanida misir-iran munasiwiti ziddiyetlik idi. Enwer sadatning zamanida bu ziddiyet aziyip, dostluqmu emes, belki sörün munasiwetke özgergen. Bumu sadat bilen iran shahining shexsiy dostluqining méwisi idi. Xumeyni textke chiqqandin kéyin turmastin sadatni eyibleshke bashlidi. Shuningdin kéyin ikki dölet munasiwiti dostluqmu emes, düshmenlikmu emes, ikki otturida bolup kelgen idi. Muhemmed mursining iranning dewitini qobul qilip téhran'gha barghanliqi, iranliqlarni söyündürgen bolsimu, mursining keskin nutqi ularning rohini chüshürüwetti. Chünki mursi xitabida, iranliqlar yaman köridighan ebu bekri we ömer qatarliq ikki sahabini taza maxtidi, andin iranning jan dosti bolghan esedni taza sökti. Iranliqlar belki buni kütmigen bolushi mumkin. Biraq, mursi özining heqqaniyetchi ikenlikini pütün shi'e we sünni hemmisige uqturghan boldi."

Mursining nutqini özgertiwetken rezillik

Maqalide yene mundaq dep yézilghan:
"Iranning dölet téléwiziyisi muhemmed mursining chong yighinda sözligen nutqini erebchidin parschigha neq meydan terjime qilip bérish jeryanida, pütün dunyani heyran qaldurghan bir rezillikni sadir qilghan bolup, mursining nutqidiki"Süriye hakimiyitining zalimliqi" dégen sözni "Behreyn hakimiyitining zalimliqi" dep terjime qilip tarqatqan. Yene uni az dep mursining sahabilarni maxtighan sözini késiwétip bergen. Hazirqi tereqqiyat esiride mundaq nutuqlardin bir herpnimu yoshurghili bolmaydighan tursa, nutuqning erebche tékisti neq meydan sün'iy hemrah bilen dunyagha tarqilip turghan tursa, hetta muxbirlarmu bu nutuqni özlirining mexsus jihazlirigha yézip turghan tursa, iranliqlarning mezkur nutuqtiki sözlerni özgertip terjime qilishi uchigha chiqqan exmeqliq we rezillik idi. Iranliq mes'ullar néme üchün shundaq qildi? chünki iranliqlar esedni qoghdaydu, behreyin hakimiyitini sökidu. Shunga iran xelqining esedni sökidighan nutuqni anglap qélishini yaqturmighan. Andin ular sahabilardin hezriti ömer bilen ebu bekri ikkisini sökidu. Chünki, ular ebu bekri bilen ömer hezriti élige kélishke tégishlik xelipilikni éliwalghan dep étiqad qilidu. Mursining bu ikki xelipini maxtap qoyghanliqini iran xelqige anglitishni xalimighan. Emma shundaq qilish bilen, xelqtin heqiqetni yoshurup qalghili bolamdu? bu exmiqane xiyal emesmu?!"

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet